આધુનિક ટેકનિક અપનાવી ખેડૂતે નાના ખેતરમાંથી મેળવી ઊંચી આવક
ઝારખંડના બોકારો જિલ્લાના એક નાનકડા ગામમાં રહેતા પ્રગતિશીલ ખેડૂત ગુપ્તેશ્વર મહતો સ્માર્ટ ખેતીનું જીવંત ઉદાહરણ બની ચૂક્યા છે. તેઓ પોતાની 1.5 એકર જમીનમાં મંડપ પદ્ધતિ અને મલ્ચિંગ ટેકનિકનો ઉપયોગ કરીને કાકડીનું ઉત્પાદન કરે છે. આ પદ્ધતિઓના કારણે તેમના ખર્ચમાં ઘટાડો થયો છે અને ઉત્પાદન ક્ષમતા ઘણી વધી ગઈ છે, જેના પરિણામે હવે તેઓ થોડા સમયમાં જ બેગણો નફો મેળવતા થયા છે. ગામના બીજા ખેડૂતો માટે તેઓ પ્રેરણારૂપ બની રહ્યા છે.
મહારાષ્ટ્રથી વતન પરત આવ્યા બાદ ખેતીમાં સફળતા
ગુપ્તેશ્વર મહતોએ વર્ષો સુધી મહારાષ્ટ્રમાં કન્સ્ટ્રક્શન ક્ષેત્રમાં મજૂરી કરી, પરંતુ 2012માં વતન પરત આવ્યા પછી તેમણે ખેતીમાં નવી તક શોધી. કૃષિ વિભાગના અધિકારીઓ સાથે મળીને તેમણે ડ્રિપ સિંચાઈ, મલ્ચિંગ અને મૌસમી શાકભાજીની ખેતી વિશે વિગતે શીખ્યું. થોડુંક જોખમ લઈને તેમણે નાના પાયે શાકભાજીનું વાવેતર શરૂ કર્યું અને પહેલા જ સીઝનમાં સારું ઉત્પાદન મળતાં તેમણે ખેતીને સંપૂર્ણ વ્યવસાયરૂપે અપનાવી. આજે તેમની ટેકનિકલ ખેતી તેમની આવકનો મુખ્ય આધાર બની છે.
મંડપ પદ્ધતિથી રોગનો ખતરો ઓછો અને ઉત્પાદન વધારે
ગુપ્તેશ્વર મહતોએ ઑક્ટોબરમાં કાકડીનું વાવેતર કર્યું હતું, જે સામાન્ય રીતે 30થી 45 દિવસમાં બજાર માટે તૈયાર થઈ જાય છે. તેઓ કહે છે કે મંડપ પદ્ધતિના કારણે છોડ જમીનને સ્પર્શતા નથી, જેથી રોગનું પ્રમાણ ઓછું રહે છે અને કાકડી લાંબા સમય સુધી તાજી રહે છે. આ રીત તોડણીને પણ સરળ બનાવે છે, જેના કારણે મજૂરી ખર્ચ ઘટે છે અને કુલ ઉપજમાં વધારો થાય છે. આ આધુનિક પદ્ધતિએ તેમના ખેતીના ગુણોત્તરમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે.
ઓછા ખર્ચે વધારે નફાની સ્માર્ટ ખેતી
1.5 એકર જમીનમાં મચાન પદ્ધતિથી કાકડીનું વાવેતર કરવા અંદાજે 50,000 રૂપિયાનો ખર્ચ આવે છે. સીઝન પ્રમાણે 45થી 90 ક્વિન્ટલ સુધીનું ઉત્પાદન સરળતાથી મળે છે. હોલસેલ બજારમાં કાકડીનો સરેરાશ ભાવ 30 રૂપિયા પ્રતિ કિલો રહેતાં એક સીઝનમાં લગભગ 2 લાખ રૂપિયા સુધીનો શુદ્ધ નફો મેળવી શકાય છે. ગુપ્તેશ્વર મહતોનું કહેવું છે કે આ પદ્ધતિ નાના અને મોટા બંને ખેડુતો માટે સમાન રીતે ફાયદાકારક છે, કારણ કે ઓછા સમયમાં વધુ આવક મેળવીને આત્મનિર્ભર બની શકાય છે.
