ચોકલેટ અને દૂધથી ખરેખર પિમ્પલ્સ થાય છે? ડર્મેટોલોજિસ્ટે વર્ષો જૂનું રહસ્ય ખોલ્યું: જાણો શું છે સાચું કારણ!
કલ્પના કરો કે આવતીકાલે તમારા મિત્રના લગ્ન છે અથવા કોઈ ખાસ ડેટ છે, અને આજે સવારે તમે અરીસામાં ચહેરો જોયો… માથા પર એક મોટો લાલ પિમ્પલ તમારું ‘વેલકમ’ કરી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં, લોકોનું શંકા તરત જ ગઈકાલે રાત્રે ખાધેલી તે ચોકલેટ કે પીધેલા મિલ્કશેક પર જાય છે.
આપણે વર્ષોથી આપણા દાદી-નાની અને મિત્રો પાસેથી સાંભળતા આવ્યા છીએ – “ચોકલેટ ન ખા, ચહેરો ખરાબ થઈ જશે,” પણ શું ખરેખર તમારી મનપસંદ ચોકલેટ તમારી સુંદરતા બગાડી રહી છે કે પછી આ માત્ર એક જૂની માન્યતા છે?
આજે આપણે જાણીતા ડર્મેટોલોજિસ્ટ ડૉ. અંકુર સરીનની મદદથી ખીલ વધારતા ખોરાક પાછળની વૈજ્ઞાનિક સત્યતા જાણીશું.
ડર્મેટોલોજિસ્ટનો ખુલાસો: શું ચોકલેટ ખરેખર દોષિત છે?
ડૉ. અંકુર સરીન મુજબ, ચોકલેટ ખાવાથી સીધા જ પિમ્પલ્સ થાય છે તે વાત વૈજ્ઞાનિક રીતે સંપૂર્ણપણે સાચી નથી. જોકે, ચોકલેટમાં રહેલા કેટલાક ઘટકો કેટલાક લોકોમાં ખીલની સમસ્યાને ઉત્તેજીત કરી શકે છે.
- શુદ્ધ ખાંડ અને કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ: ખીલનું મુખ્ય કારણ ચોકલેટમાં રહેલી શુદ્ધ કોકોઆ (Pure Cocoa) નથી, પરંતુ તેમાં ઉમેરવામાં આવેલી વધારે પડતી ખાંડ (Sugar) અને રિફાઇન્ડ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ છે. જે ચોકલેટમાં ખાંડનું પ્રમાણ વધુ હોય છે અને કોકોઆનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે, તે હાનિકારક હોઈ શકે છે.
- ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ (GI): ખાંડ અને રિફાઇન્ડ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સવાળો ખોરાક શરીરમાં ઝડપથી ગ્લુકોઝનું સ્તર વધારે છે, જેને ઉચ્ચ ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ (High GI) ખોરાક કહેવાય છે.
-
ઉચ્ચ GI ખોરાક ખાવાથી ઇન્સ્યુલિનનું સ્તર વધે છે.
-
ઇન્સ્યુલિનનો વધારો શરીરમાં IGF-1 (ઇન્સ્યુલિન-લાઇક ગ્રોથ ફેક્ટર-1) નામનો હોર્મોન વધારે છે.
-
આ IGF-1 સેબેશિયસ ગ્રંથીઓને વધુ પડતું તેલ (સેબમ) ઉત્પન્ન કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે, જે આખરે ખીલનું કારણ બને છે.
-
- સારો વિકલ્પ: જો તમને ચોકલેટ ખાવી હોય, તો ૭૦% કે તેથી વધુ કોકોઆવાળી ડાર્ક ચોકલેટ (Dark Chocolate) પસંદ કરો. તેમાં ખાંડનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે અને એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ્સ વધુ હોય છે, જે ત્વચા માટે વધુ ફાયદાકારક હોઈ શકે છે.
દૂધ અને ડેરી ઉત્પાદનો
ડૉ. સરીન મુજબ, ચોકલેટ કરતાં પણ વધુ વિવાદાસ્પદ ડેરી ઉત્પાદનો છે. દૂધ સીધું જ ખીલનું કારણ ન હોઈ શકે, પરંતુ તે ચોક્કસપણે કેટલાક લોકોમાં ખીલને પ્રોત્સાહન આપે છે.
- હોર્મોનલ અસર: દૂધમાં ગાયના હોર્મોન્સ હોય છે, ખાસ કરીને IGF-1 (જે ઉપર જણાવેલ છે). દૂધનું સેવન આ હોર્મોનના સ્તરને વધારી શકે છે.
- વે પ્રોટીન (Whey Protein): જે લોકો પ્રોટીન સપ્લિમેન્ટ્સ તરીકે વે પ્રોટીનનો વધુ ઉપયોગ કરે છે, તેમાં પણ IGF-1 ના સ્તરમાં વધારો થવાથી ખીલની સમસ્યા વધી શકે છે.
પરંતુ એક અપવાદ છે: દહીં (Yogurt) અને પનીર (Cheese) જેવા આથોવાળા (Fermented) ડેરી ઉત્પાદનોમાં સામાન્ય રીતે આ અસર ઓછી જોવા મળે છે. કારણ કે આથોની પ્રક્રિયામાં IGF-1 નું સ્તર ઘટી જાય છે અને તેમાં પ્રોબાયોટિક્સ હોય છે, જે પાચન અને ત્વચાના સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે.
ખીલને નિયંત્રિત કરવા માટેની ત્રણ આદતો
ડૉ. સરીન સલાહ આપે છે કે જો તમને ખીલની સમસ્યા હોય, તો તમારા આહારમાંથી આ વસ્તુઓને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવાને બદલે, નીચેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ:
- ઉચ્ચ GI ખોરાક ટાળો: સફેદ બ્રેડ, મીઠાઈઓ, પ્રોસેસ્ડ અનાજ અને વધુ પડતી ખાંડવાળા પીણાં ટાળો.
- પાણીનું પૂરતું સેવન: ત્વચાને હાઇડ્રેટેડ રાખો.
- સંતુલિત ચહેરાની સંભાળ: યોગ્ય ક્લીન્ઝિંગ, મોઇશ્ચરાઇઝિંગ અને જરૂર પડે તો ડર્મેટોલોજિસ્ટની સલાહ મુજબ બેન્ઝોઇલ પેરોક્સાઇડ અથવા સેલિસિલિક એસિડનો ઉપયોગ કરો.
