યુએઈએ સાઉદી સાથે કર્યો ખેલ! હૂતી સામે લડવાના નામે યમનના તેલના મોટા વિસ્તાર પર કબજો
મધ્ય પૂર્વમાં સાઉદી અરબ અને સંયુક્ત અરબ અમીરાત (UAE) વચ્ચે છૂપી રીતે શહ-માતનો ખેલ ચાલી રહ્યો છે. આ બંને દેશો યમનમાં ઇરાન સમર્થિત હૂતી વિદ્રોહીઓ સામે લડવા માટે એક ગઠબંધનનો ભાગ છે, પરંતુ તેમના પોતાના પ્રાદેશિક હિતોના કારણે હવે એકબીજા સામે જ મુકાબલો કરી રહ્યા છે. સાઉદીએ તાજેતરમાં સૂડાનના ગૃહ યુદ્ધમાં અમેરિકાને સામેલ કરીને યુએઈ પર કથિત રીતે દબાણ બનાવ્યું હતું, જેનો જવાબ યુએઈએ હવે પાડોશી દેશ યમનમાં આપ્યો છે, અને તે પણ તેલના વ્યૂહાત્મક વિસ્તાર પર કબજો કરીને.
હૂતીના નબળા પડતાં જ યુએઈએ ચાલ ચલાવી
યુએઈએ યમનમાં પોતાની રણનીતિને આગળ ધપાવતા, હૂતી વિદ્રોહીઓ નબળા પડતાં જ તેના સમર્થિત સધર્ન ટ્રાન્ઝિશનલ કાઉન્સિલ (STC) મિલિશિયાને મેદાનમાં ઉતાર્યા. STC એ દક્ષિણ યમનને એક અલગ સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર બનાવવાની માંગ સાથે કામ કરતું સશસ્ત્ર જૂથ છે, જેને યુએઈનો ટેકો છે.
STC એ યમનના તેલથી સમૃદ્ધ અને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ એવા હદ્રામૌત (Hadramout) પ્રાંતના મોટા ભાગ પર કબજો કરી લીધો છે. હદ્રામૌત યમનનો સૌથી મોટો પ્રાંત છે, જે દેશના એક તૃતિયાંશ કરતાં પણ વધુ વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે અને તેની સીમા સાઉદી અરબ સાથે જોડાયેલી છે. આ વિસ્તારમાં યમનનો સૌથી મોટો તેલ ભંડાર અને ઊર્જા સંસ્થાઓ, જેમ કે પેટ્રોમાસિલા (PetroMasila) ઓઇલ કંપની, આવેલી છે.
હદ્રામૌતનું મહત્ત્વ અને સાઉદીને ઝટકો
હદ્રામૌત પર STC નો કબજો સાઉદી અરબ માટે એક મોટો આંચકો છે, કારણ કે આ વિસ્તાર અગાઉ સાઉદી-સમર્થિત યમનની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત સરકારના નિયંત્રણ હેઠળ હતો.
- તેલ સંસાધનો: હદ્રામૌતમાં યમનના ૮૦% જેટલા તેલ ભંડાર આવેલા છે, જેના પર હવે યુએઈ-સમર્થિત દળોનું નિયંત્રણ આવી ગયું છે.
- વ્યૂહાત્મક સ્થિતિ: આ વિસ્તાર પર નિયંત્રણ મેળવવાથી STC અને તેના મુખ્ય સમર્થક યુએઈને ભવિષ્યમાં યમનના રાજકીય ઉકેલમાં અને આ પ્રદેશના વ્યૂહાત્મક બંદરો તેમજ વેપાર માર્ગો પર મોટો પ્રભાવ પડશે.
- રાજધાની તરફ કૂચ: હવે STC ના લડાયક સૈનિકો ઉત્તર તરફ, એટલે કે યમનની રાજધાની સના તરફ આગળ વધવાની તૈયારીમાં હોવાના અહેવાલો છે. જો સના પર STC નો કબજો થાય, જે હાલમાં હૂતીઓના નિયંત્રણમાં છે, તો સાઉદી અરબને મોટો ફટકો પડશે.
સાઉદીની ચૂપકીદી અને પ્રાદેશિક તણાવ
યુએઈના આ પગલા પર સાઉદી અરબે અત્યાર સુધીમાં કોઈ સીધી કે સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા આપી નથી, પરંતુ પડદા પાછળ તણાવ વધી રહ્યો છે. સાઉદીએ યમનની હવાઈ સીમા થોડા સમય માટે બંધ કરીને STC ને પરોક્ષ સંદેશ આપવાનો પ્રયાસ કર્યો હોવાના અહેવાલો હતા. આ ઘટનાક્રમ એ વાતનો સંકેત આપે છે કે બે અગ્રણી સુન્ની શક્તિઓ – સાઉદી અને યુએઈ – ભલે હૂતીઓ સામે લડવાના સામાન્ય ધ્યેયમાં સાથે હોય, પરંતુ યમનના સંસાધનો અને પ્રાદેશિક પ્રભાવને લઈને તેમના લાંબા ગાળાના હિતો અલગ છે.
STC ના વડા, આયદરુસ અલ-ઝુબૈદી, જેઓ યમનની રાષ્ટ્રપતિ નેતૃત્વ પરિષદ (Presidential Leadership Council – PLC) ના ઉપ-પ્રમુખ પણ છે, તેઓ દક્ષિણ યમનને અલગ કરવાનો પોતાનો ઈરાદો સ્પષ્ટ કરી ચૂક્યા છે. જો યમન બે અલગ રાજ્યોમાં વિભાજિત થાય, તો યુએઈને અદન (Aden) અને બાબ અલ-મંદેબ (Bab el-Mandeb) જેવા વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગો પર નિયંત્રણ મેળવવામાં મદદ મળશે, જે ગ્લોબલ શિપિંગ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
યમનના નિષ્ણાતો માને છે કે STC ની આ નવી સફળતા યમનના યુદ્ધમાં સૌથી મોટો વળાંક છે, જેણે યુએઈને આ સંકટમાં મુખ્ય વિજેતા તરીકે ઉભરી આવવાની તક આપી છે.
