સિવિલ સેવા પરીક્ષામાં 5 વર્ષમાં વધ્યો મહિલાઓનો દબદબો, એન્જિનિયરિંગ ઉમેદવારોની પકડ યથાવત
ભારતની પ્રતિષ્ઠિત સિવિલ સેવા પરીક્ષા (Civil Service Examination – CSE) માં છેલ્લા પાંચ વર્ષોમાં એક મોટો અને સકારાત્મક બદલાવ જોવા મળ્યો છે. વહીવટી સેવાઓમાં મહિલાઓની ભાગીદારી સતત વધી રહી છે અને તેમની સફળતાનો દર વિક્રમી સ્તરે પહોંચી ગયો છે.
સરકાર દ્વારા બુધવારે લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવેલા આંકડાઓએ આ બદલાવને સંપૂર્ણ રીતે સ્પષ્ટ કરી દીધો છે, જેનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે મહિલાઓ હવે દેશની સર્વોચ્ચ વહીવટી સેવાઓમાં વધુ સક્રિય રીતે આગળ વધી રહી છે અને તેમની મજબૂત હાજરી નોંધાવી રહી છે.
સિવિલ સેવાઓમાં મહિલાઓની રેકોર્ડ વૃદ્ધિ
સિવિલ સેવાઓમાં મહિલાઓની રેકોર્ડ વૃદ્ધિકર્મચારી, જાહેર ફરિયાદ અને પેન્શન રાજ્ય મંત્રી દ્વારા લોકસભામાં સિવિલ સેવા પરીક્ષા સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ ડેટા રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. આ ડેટા દર્શાવે છે કે CSE માં સફળ થનારી મહિલા ઉમેદવારોના પ્રમાણમાં છેલ્લા પાંચ વર્ષોમાં ભારે વધારો થયો છે:
મુખ્ય તારણો:
-
દરમાં વધારો: સિવિલ સેવા પરીક્ષામાં સફળ થનારી મહિલાઓનો દર 2019 ના 24 ટકા થી વધીને 2023 માં 35 ટકા થઈ ગયો છે.
-
વાસ્તવિક સંખ્યામાં વૃદ્ધિ: અંતિમ મેરિટ લિસ્ટમાં સફળ મહિલા ઉમેદવારોની સંખ્યા 2019 માં 220 હતી, જે 2023 માં વધીને 397 થઈ ગઈ.
આ વિક્રમી વૃદ્ધિ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે મહિલાઓની મહેનત, દૃઢ સંકલ્પ અને વહીવટી ક્ષેત્રોમાં નેતૃત્વ કરવાની વધતી ઈચ્છાને કારણે સિવિલ સેવાઓમાં તેમનો દબદબો વધી રહ્યો છે.
શૈક્ષણિક પૃષ્ઠભૂમિનો દબદબો: એન્જિનિયરિંગ સૌથી આગળ
શૈક્ષણિક પૃષ્ઠભૂમિનો દબદબો: એન્જિનિયરિંગ સૌથી આગળમાત્ર મહિલાઓની સંખ્યામાં જ નહીં, પરંતુ સિવિલ સેવા પરીક્ષામાં પસંદગી પામેલા ઉમેદવારોની શૈક્ષણિક પૃષ્ઠભૂમિ સાથે જોડાયેલો એક અન્ય રસપ્રદ ટ્રેન્ડ સામે આવ્યો છે. મંત્રી દ્વારા રજૂ કરાયેલા આંકડાઓ અનુસાર, પરીક્ષામાં એન્જિનિયરિંગ પૃષ્ઠભૂમિવાળા ઉમેદવારોનો દબદબો પાછલા વર્ષોની જેમ આ વખતે પણ યથાવત રહ્યો છે.
2023 માં પસંદગી પામેલા ઉમેદવારોની શૈક્ષણિક પૃષ્ઠભૂમિ:
વિશ્લેષણ:
-
એન્જિનિયરિંગની પકડ: 2023 માં કુલ 1,132 સફળ ઉમેદવારોમાંથી એકલા 554 (લગભગ 49%) ઉમેદવારો એન્જિનિયરિંગ પૃષ્ઠભૂમિમાંથી હતા.
-
વધારો થવાનું કારણ: નિષ્ણાતો માને છે કે એન્જિનિયરિંગ પૃષ્ઠભૂમિવાળા વિદ્યાર્થીઓમાં ઉચ્ચ સ્પર્ધાત્મક વાતાવરણમાં તૈયાર થવાની આદત, મજબૂત વિશ્લેષણાત્મક વિચારસરણી (Analytical Thinking) અને સમસ્યા-નિરાકરણ (Problem-Solving) ની તકનીકી સમજ હોય છે, જે તેમને આ કઠિન પરીક્ષામાં ફાયદો અપાવે છે.
-
અન્ય ક્ષેત્રો: માનવિકી (આર્ટ્સ/Humanities) પૃષ્ઠભૂમિમાંથી 368 ઉમેદવારોની પસંદગી થઈ, જ્યારે વિજ્ઞાન અને તબીબી વિજ્ઞાનના ઉમેદવારો પસંદગીમાં પાછળ રહ્યા.
આ આંકડાઓ સિવિલ સેવા પરીક્ષાના બદલાતા દ્રશ્યને દર્શાવે છે, જ્યાં એક તરફ મહિલાઓની ભાગીદારી વધી રહી છે, તો બીજી તરફ એન્જિનિયરિંગ જેવી ટેકનિકલ પૃષ્ઠભૂમિના વિદ્યાર્થીઓનું પ્રભુત્વ ટોચના પદો પર કાયમ છે.
