વડોદરાના ગોરજ ગામમાં સ્થાપિત ભારતની સૌથી મોટી સોલર ડીશ
ગુજરાતના વડોદરા જિલ્લાના વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલ ગોરજ ગામ આજકાલ સમગ્ર દેશમાં ચર્ચાઈ રહ્યું છે. આ ગામમાં સ્થિત મુની સેવા આશ્રમમાં ભારતની સૌથી મોટી અને અત્યાધુનિક સોલર ડીશ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આ પ્રોજેક્ટ માત્ર ઊર્જા ઉત્પન્ન કરવાનો ઉપાય નથી, પરંતુ પર્યાવરણ સંરક્ષણ માટે એક પ્રેરણાદાયક મોડલ તરીકે સામે આવ્યો છે. નવીન ટેકનોલોજી અને સ્વદેશી વિચારધારાનું સંયોજન અહીં સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળે છે.
સાત માળ જેટલી ઊંચી વિશાળ સોલર ડીશ
આ સોલર ડીશની વિશાળતા જોઈને કોઈપણ આશ્ચર્યમાં પડી જાય. તેની ઊંચાઈ અંદાજે સાત માળના મકાન જેટલી છે અને તેમાં કુલ 300 જેટલા અરીસાઓ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. આ અરીસાઓ સૂર્યકિરણોને એક જ બિંદુ પર કેન્દ્રિત કરે છે, જેના પરિણામે ભારે ઉષ્મા ઉત્પન્ન થાય છે. સંપૂર્ણ રીતે સ્વદેશી ટેકનોલોજી પર આધારિત આ વ્યવસ્થા ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ વિચારને મજબૂત બનાવે છે.
1700 ડિગ્રી તાપમાન અને અદભૂત ઉપયોગિતા
300 અરીસાઓ દ્વારા કેન્દ્રિત સૂર્યકિરણોનું તાપમાન 1700 ડિગ્રી સુધી પહોંચે છે. આ ઉષ્માનો ઉપયોગ પાણીને વરાળમાં ફેરવવા માટે થાય છે, જેના આધારે આશ્રમમાં દરરોજ બે હજારથી વધુ લોકો માટે ભોજન તૈયાર થાય છે. એટલું જ નહીં, આ સોલર ડીશની મદદથી 200 ટન ક્ષમતાવાળો ઠંડક પ્લાન્ટ પણ ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે. આ સિદ્ધિ ઊર્જા ક્ષેત્રમાં એક નવી દિશા દર્શાવે છે.
પર્યાવરણ સંરક્ષણ સાથે મોટો ખર્ચ બચાવ
આ ટેકનોલોજી પહેલા આશ્રમમાં રોજબરોજ અંદાજે હજાર કિલો લાકડાનો ઉપયોગ થતો હતો. સોલર ડીશ કાર્યરત થતાં લાકડું, ગેસ અને વીજળીનો ખર્ચ લગભગ બંધ થઈ ગયો છે. પરિણામે વૃક્ષોના કપાણમાં ઘટાડો થયો છે અને કાર્બન ઉત્સર્જન પણ નોંધપાત્ર રીતે ઓછું થયું છે. આ પ્રોજેક્ટ પર્યાવરણ રક્ષણ અને આર્થિક બચત બંનેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
આપમેળે ચાલતી ટ્રેકિંગ વ્યવસ્થા
આ સોલર ડીશની એક મહત્વની વિશેષતા તેની આપમેળે ચાલતી ટ્રેકિંગ વ્યવસ્થા છે. સૂર્ય જેમ જેમ પોતાની દિશા બદલે છે, તેમ ડીશ પણ આપમેળે સૂર્ય સામે ફરી જાય છે. જેના કારણે દિવસભર સતત અને વધુમાં વધુ ઊર્જા પ્રાપ્ત થાય છે. વડોદરા સહિત સમગ્ર દેશ માટે આ પ્રોજેક્ટ ગ્રીન ઊર્જાનું એક આદર્શ મોડલ બની રહ્યો છે.
