હવે અજાણ્યા કોલ આવતા જ દેખાશે કોલરનું અસલી નામ, છેતરપિંડી કરનારાઓ માટે ખતરાની ઘંટડી

જાણો શું છે CNAP ફીચર અને તે તમારા ફોનમાં ક્યારથી શરૂ થશે?

ભારતમાં મોબાઈલ ફોનનો ઉપયોગ જેટલો વધ્યો છે, તેટલી જ ઝડપથી સ્પામ કોલ અને ટેલી-માર્કેટિંગના નામે થતી છેતરપિંડીમાં પણ વધારો થયો છે. આ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવા માટે ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (TRAI) એ એક ગેમ-ચેન્જિંગ ફીચર રજૂ કર્યું છે, જેને Calling Name Presentation (CNAP) કહેવામાં આવે છે. ઓક્ટોબર 2025 માં આ માળખાને મંજૂરી મળ્યા પછી, હવે તેને ધીમે ધીમે ભારતના વિવિધ ટેલિકોમ સર્કલ્સમાં લાગુ કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ ટેકનોલોજી માત્ર તમારી સુરક્ષા જ નહીં વધારે, પરંતુ અજાણ્યા કોલ્સના ડરને પણ ખતમ કરશે.

શું છે CNAP ફીચર?

CNAPનું પૂરું નામ ‘કોલિંગ નેમ પ્રેઝન્ટેશન’ છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, આ એક એવી સેવા છે જે દરેક ઇનકમિંગ કોલ સાથે કોલ કરનાર વ્યક્તિનું વેરિફાઇડ (સત્યાપિત) નામ તમારા ફોનની સ્ક્રીન પર બતાવશે.

• વર્તમાન સ્થિતિ: ગયા મહિનાથી તેનું લાઈવ ટેસ્ટિંગ શરૂ થઈ ગયું છે.

• સંપૂર્ણ રોલઆઉટ: અપેક્ષા છે કે માર્ચ અથવા એપ્રિલ 2026 સુધીમાં ભારતના તમામ મોબાઈલ યુઝર્સ માટે આ સુવિધા પૂરી રીતે સક્રિય થઈ જશે.

• ડિવાઇસ સપોર્ટ: TRAI એ સ્માર્ટફોન ઉત્પાદકોને નિર્દેશ આપ્યો છે કે તેઓ 6 મહિનાની અંદર તેમના તમામ હેન્ડસેટમાં CNAP સપોર્ટ ઉપલબ્ધ કરાવે.

CNAPની જરૂર કેમ પડી?

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ડિજિટલ છેતરપિંડીની પદ્ધતિઓમાં ઘણો બદલાવ આવ્યો છે. ઠગબાજો અવારનવાર બેંક અધિકારી કે સરકારી કર્મચારી બનીને લોકોને ચૂનો લગાવે છે.

1. ફેક કોલ્સ પર લગામ: અજાણ્યા નંબર પરથી આવતા કોલ્સને કારણે લોકો જરૂરી કોલ્સ પણ ઉપાડતા નથી.

2. સત્યાપિત ઓળખ: CNAP એ સુનિશ્ચિત કરશે કે જો કોઈ કોલ કરી રહ્યું છે, તો તેની કાયદેસરની ઓળખ તમારી સામે હોય. આનાથી ટેલી-સ્કેમ અને બેંકિંગ ફ્રોડના કેસોમાં ભારે ઘટાડો થવાની આશા છે.

CNAP vs Truecaller: શું છે મોટો તફાવત?

ઘણીવાર લોકોને વિચાર આવે કે જ્યારે Truecaller જેવી એપ્સ પહેલેથી જ છે, તો CNAP ની શું જરૂર છે? અહીં આ બંને વચ્ચેનો પાયાનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે:

આધાર કાર્ડમાં ફોટો બદલવો છે? જાણી લો આ સરળ સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રોસેસ

ચોમાસામાં AC ચલાવવાની આ છે સાચી રીત! લાઈટ બિલ પણ ઘટશે અને કૂલિંગ પણ મસ્ત મળશે

આ ફીચર કેવી રીતે કામ કરશે?

CNAPની સૌથી મોટી તાકાત તેનો KYC-વેરિફાઇડ ડેટાબેઝ છે. જ્યારે તમે સિમ કાર્ડ ખરીદતી વખતે તમારું આધાર કાર્ડ કે અન્ય ઓળખપત્ર આપો છો, ત્યારે ટેલિકોમ કંપનીઓના રેકોર્ડમાં તમારું અસલી નામ નોંધાયેલું હોય છે.

• જ્યારે પણ કોઈ વ્યક્તિ તમને કોલ કરશે, ટેલિકોમ નેટવર્ક તે નંબર સાથે જોડાયેલ અસલી નામ ફેચ (Fetch) કરશે અને તમારા ફોન પર પ્રદર્શિત કરશે.

• એટલે કે, હવે કોઈ પણ વ્યક્તિ પોતાનું નામ બદલીને કે ખોટી ઓળખ આપીને તમને કોલ કરી શકશે નહીં.

તબક્કાવાર રોલઆઉટ (Phase-wise Rollout)

વર્તમાનમાં, ટેલિકોમ કંપનીઓ આ ફીચરનું પરીક્ષણ પસંદગીના 4G અને 5G નેટવર્ક પર કરી રહી છે.

• પ્રથમ તબક્કો: પ્રીમિયમ અને હાઇ-સ્પીડ નેટવર્ક યુઝર્સને આ સુવિધા મળી રહી છે.

• બીજો તબક્કો: જૂના 2G/3G નેટવર્ક અને સાધારણ ફીચર ફોન્સને પણ ધીમે ધીમે આ માળખા સાથે જોડવામાં આવશે.

• સ્માર્ટફોન અપડેટ: આવનારા મહિનાઓમાં તમારા ફોન પર એક સોફ્ટવેર અપડેટ આવી શકે છે જે આ ફીચરને ઇનેબલ કરશે.

નિષ્કર્ષ: ડિજિટલ સુરક્ષાનું નવું કવચ

CNAP ભારત સરકાર અને TRAI નું એક પ્રશંસનીય પગલું છે. આ માત્ર સામાન્ય જનતાને અનિચ્છનીય કોલ્સથી રાહત જ નહીં અપાવે, પરંતુ સાયબર અપરાધીઓના નેટવર્કને તોડવામાં પણ મદદ કરશે. હવે “કોણ બોલે છે?” એવો પ્રશ્ન પૂછતા પહેલા જ તમારી પાસે જવાબ હશે. 2026 ની શરૂઆત સુધીમાં ભારતનો દરેક મોબાઈલ યુઝર આ સુરક્ષિત કોલિંગ અનુભવનો હિસ્સો બની શકશે.