રાજકોટના બજારમાં નકલી દવાઓની ઘૂસણખોરી, કેમિસ્ટોની સાવચેતી
રાજકોટ સહિત સમગ્ર ગુજરાતમાં ડુપ્લિકેટ દવાઓનો પ્રશ્ન ગંભીર સ્વરૂપ લઈ રહ્યો છે. અસલી જેવી દેખાતી પરંતુ અસર વિનાની દવાઓ બજારમાં સરળતાથી મળી રહી હોવાની ફરિયાદો સામે આવી છે. રાજ્ય ફૂડ એન્ડ ડ્રગ કંટ્રોલ વિભાગ દ્વારા અલગ અલગ સ્થળે તપાસ અને દરોડાની કાર્યવાહી તેજ કરવામાં આવી છે. રાજકોટમાં પણ શંકાસ્પદ દવાઓના વેચાણની માહિતી મળતા મેડિકલ વેપારીઓ પર નજર વધારી દેવામાં આવી છે. આ પરિસ્થિતિ જનસ્વાસ્થ્ય માટે મોટો ખતરો બની રહી છે.
ડિસ્કાઉન્ટની લાલચમાં સ્વાસ્થ્ય જોખમમાં
બજારમાં મળતા મોટા ડિસ્કાઉન્ટ ઘણા લોકોને આકર્ષે છે, પરંતુ આ સસ્તી દવાઓ પાછળનું સત્ય ઘણીવાર ચિંતાજનક હોય છે. થોડા રૂપિયા બચાવવા માટે લોકો અજાણતા જ પોતાની જિંદગી જોખમમાં મૂકી રહ્યા છે. ખાસ કરીને ડાયાબિટીસ, હાર્ટ, બ્લડ પ્રેશર અને ઇન્સ્યુલિન જેવી નિયમિત લેવાતી દવાઓમાં ડુપ્લિકેશનનું જોખમ વધુ હોય છે. આવી દવાઓ અસર ન કરે તો રોગ કાબૂમાં આવતો નથી અને સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે.
નક્કી માર્જિનથી વધુ ડિસ્કાઉન્ટ શંકાસ્પદ
રાજકોટ કેમિસ્ટ એસોસિએશનના પ્રતિનિધિ અનિમેષભાઈએ જણાવ્યું કે સરકારના નિયમો મુજબ કેટલીક આવશ્યક દવાઓમાં રિટેઈલ માર્જિન માત્ર 16 ટકા છે. આવી સ્થિતિમાં જો કોઈ દુકાન 20 ટકા કે તેથી વધુ ડિસ્કાઉન્ટ આપે છે, તો તે સંભવિત જોખમનો સંકેત છે. આટલું વધુ ડિસ્કાઉન્ટ આપીને દવા વેચવી વ્યવસાયિક રીતે શક્ય નથી. તેથી આવા વેચાણ પાછળ ગેરરીતિ હોવાની શક્યતા રહે છે.
સ્થાનિક ખરીદી પર ભાર મૂકતો નિર્ણય
ડુપ્લિકેટ દવાઓના વધતા કેસોને ધ્યાનમાં રાખીને રાજકોટ કેમિસ્ટ એસોસિએશને મહત્વપૂર્ણ પગલું લીધું છે. એસોસિએશને નક્કી કર્યું છે કે મેડિકલ સ્ટોર ધારકો શક્ય તેટલું સ્થાનિક સ્તરેથી અને કંપનીની અધિકૃત ચેઈન મારફતે જ દવાઓ ખરીદશે. આ નિર્ણયનો હેતુ બહારથી આવતી શંકાસ્પદ દવાઓને રોકવાનો છે. દર્દીઓ સુધી માત્ર અસલી અને ગુણવત્તાવાળી દવાઓ પહોંચે તે માટે આ પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
વધતા ડિસ્કાઉન્ટથી વધતી શંકા
બીજી તરફ, કેટલાક ટ્રસ્ટ સંચાલિત અથવા વિશેષ મેડિકલ સ્ટોર 20 ટકા સુધીનું ડિસ્કાઉન્ટ આપી રહ્યા છે. આવા મોટા ડિસ્કાઉન્ટના કારણે બજારમાં હરીફાઈ વધી છે. આ સ્પર્ધામાં ટકી રહેવા માટે કેટલાક વેપારીઓ ખોટી દવાઓ તરફ વળતા હોવાની આશંકા વ્યક્ત થઈ રહી છે. પરિણામે સામાન્ય લોકો માટે અસલી અને નકલી દવા વચ્ચે ફરક કરવો મુશ્કેલ બનતો જાય છે.
સાવચેતી જ એકમાત્ર સુરક્ષા
કેમિસ્ટ એસોસિએશન અને તબીબી નિષ્ણાતોએ લોકોને સચેત રહેવાની અપીલ કરી છે. અજાણી જગ્યાથી અથવા અતિસસ્તી દવાઓ ખરીદવાથી દૂર રહેવું જરૂરી છે. હંમેશા વિશ્વસનીય અને ઓળખીતા મેડિકલ સ્ટોર પરથી જ દવાઓ લેવી જોઈએ. WHOની માર્ગદર્શિકા મુજબ દવાઓમાં અસામાન્ય ડિસ્કાઉન્ટ જોખમની નિશાની માનવામાં આવે છે.
શરીર પર લાંબા ગાળાની ગંભીર અસર
તબીબી નિષ્ણાતો કહે છે કે ડુપ્લિકેટ દવાઓ શરીર માટે અત્યંત હાનિકારક સાબિત થઈ શકે છે. શરૂઆતમાં અસર ન દેખાય પરંતુ લાંબા સમય સુધી આવી દવાઓ લેવાથી કિડની, લિવર અને અન્ય અંગોને નુકસાન પહોંચે છે. ઘણીવાર સાચી દવા લીધા છતાં રોગ નિયંત્રણમાં આવતો નથી. તેથી થોડા રૂપિયાની બચત કરતા સ્વાસ્થ્યની સુરક્ષા વધુ મહત્વની છે.
