પરંપરાગત ખેતી છોડીને જામફળથી લાખની આવક તરફ આગળ વધ્યા ખેડૂત
સૌરાષ્ટ્ર સહિત સમગ્ર ગુજરાતમાં ખેડૂતો હવે પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવી રહ્યા છે. પરંપરાગત ખેતીથી થતી ખર્ચાળ પદ્ધતિ અને અનિશ્ચિત આવકને કારણે ખેડૂતો નવા વિકલ્પો શોધી રહ્યા છે. પ્રાકૃતિક ખેતીમાં ઓછા ખર્ચે વધુ ઉત્પાદન મળતું હોવાથી તેનો વ્યાપ વધતો જાય છે. અનેક ખેડૂતો હવે અનાજ અને તેલબીજ છોડીને બાગાયતી પાકો તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. આ બદલાવ ખેડૂતો માટે નવી આશા બની રહ્યો છે.
બાગાયતી પાકો બન્યા ખેડૂતોની પસંદ
આંબા, જામફળ, સીતાફળ અને નારિયેળી જેવા બાગાયતી પાકોનું વાવેતર ખેડૂતો માટે લાભદાયી સાબિત થઈ રહ્યું છે. આવા પાકોમાં એકવાર વાવેતર થયા બાદ માવજત ઓછી રહે છે. બાગાયતી પાકોની વચ્ચે આંતરપાક તરીકે શાકભાજી અથવા દાળના પાકો પણ લઈ શકાય છે. આ રીતે જમીનનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ થાય છે. ખેડૂતોને લાંબા ગાળે સ્થિર આવક મળે છે.
જામવાળી ગામના ખેડૂતની અનોખી પહેલ
ભાવનગર જિલ્લાના જામવાળી–૧ ગામના ખેડૂત ધંધુકિયા ભરતભાઈએ પ્રાકૃતિક ખેતીનો સફળ પ્રયોગ કર્યો છે. અગાઉ તેઓ રાસાયણિક ખેતી કરીને કપાસ અને મગફળીનું વાવેતર કરતા હતા. યોગ્ય ભાવ ન મળતા તેઓ આર્થિક રીતે પરેશાન રહેતા હતા. વર્ષ 2018 બાદ તેમણે ખેતી પદ્ધતિ બદલવાનો નિર્ણય લીધો. ત્યારથી તેઓ પ્રાકૃતિક ખેતી તરફ સંપૂર્ણપણે વળી ગયા છે.
ગામમાં પ્રથમ વખત જામફળનું વાવેતર
ધંધુકિયા ભરતભાઈએ પોતાના ગામમાં પ્રથમ વખત જામફળના છોડ લગાવવાની શરૂઆત કરી હતી. શરૂઆતમાં તેમણે 60 જેટલા જામફળના છોડનું વાવેતર કર્યું. આ ખેતીમાં કોઈપણ પ્રકારની રાસાયણિક દવા કે ખાતરનો ઉપયોગ થતો નથી. સંપૂર્ણ રીતે કુદરતી પદ્ધતિથી માવજત કરવામાં આવે છે. હાલ આ છોડમાંથી ઉત્પાદન મળવાનું શરૂ થઈ ગયું છે.
ઓછા ખર્ચે વધુ આવકની આશા
પ્રાકૃતિક ખેતીમાં ખર્ચ નગણ્ય હોવાથી નફો વધતો જાય છે. ભરતભાઈ જણાવે છે કે તેઓ દસ પર્ણી અર્ક જેવા કુદરતી દ્રાવણનો છંટકાવ કરે છે. ત્રણ વર્ષમાં તેમને 60 હજાર રૂપિયાથી વધુનું ઉત્પાદન મળ્યું છે. આવનારા સમયમાં જ્યારે સંપૂર્ણ ઉત્પાદન મળશે ત્યારે 60 છોડમાંથી એક લાખ રૂપિયાથી વધુ આવક થવાની શક્યતા છે. આ ખેતી તેમના માટે લાભદાયી સાબિત થઈ રહી છે.
સીધું વેચાણ કરી મેળવ્યો વધુ ભાવ
જામફળનું વેચાણ ભરતભાઈ પોતાના ખેતર અને ઘરેથી જ કરે છે. સીધા ગ્રાહકોને વેચાણ થવાથી તેમને બજાર કરતાં વધુ ભાવ મળે છે. દલાલોની ભૂમિકા ન હોવાથી આવકમાં વધારો થાય છે. ગ્રાહકોને પણ તાજું અને શુદ્ધ ફળ મળે છે. આ રીતે ખેડૂત અને ગ્રાહક બંનેને ફાયદો થાય છે.
અન્ય ખેડૂતો માટે પ્રેરણારૂપ મોડેલ
પ્રાકૃતિક ખેતી અને બાગાયતી પાકોનું સંયોજન ખેડૂતો માટે ઉત્તમ વિકલ્પ બની રહ્યું છે. ઓછા ખર્ચે સારી આવક મેળવી શકાય છે તે ભરતભાઈએ સાબિત કર્યું છે. તેમનો પ્રયોગ આસપાસના ખેડૂતોને પણ પ્રેરણા આપી રહ્યો છે. આવનારા સમયમાં વધુ ખેડૂતો આ માર્ગ અપનાવે તેવી સંભાવના છે. પ્રાકૃતિક ખેતી ગુજરાતના ખેતી ક્ષેત્રમાં નવી દિશા આપી રહી છે.
