રાજસ્થાનમાં ધોરણ 6 થી 12 ના વિદ્યાર્થીઓ માટે અંગ્રેજી અને હિન્દી ન્યૂઝ પેપર ફરજિયાત
આજના ડિજિટલ યુગમાં જ્યાં બાળકોના હાથમાં પુસ્તકોને બદલે સ્માર્ટફોન અને ટેબ્લેટ જોવા મળે છે, ત્યાં રાજસ્થાન સરકારે વિદ્યાર્થીઓને ફરીથી પાયાના શિક્ષણ અને દુનિયાના સમાચારો સાથે જોડવા માટે એક પ્રશંસનીય પગલું ભર્યું છે. ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર બાદ હવે રાજસ્થાન સરકારે પણ રાજ્યની તમામ સરકારી શાળાઓમાં વિદ્યાર્થીઓ માટે સમાચાર પત્ર (News Paper) વાંચવું ફરજિયાત બનાવ્યું છે.
શિક્ષણ સચિવ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલો આ આદેશ ન માત્ર વિદ્યાર્થીઓના સામાન્ય જ્ઞાનમાં વધારો કરશે, પરંતુ તેમની વાંચન ટેવ અને ભાષાકીય કૌશલ્યને પણ નવી દિશા આપશે.
મોબાઈલની લત છોડાવવા અને પુસ્તકો સાથે જોડવાની પહેલ
કોરોના કાળ પછી શાળાકીય શિક્ષણના માળખામાં મોટો ફેરફાર આવ્યો. ઓનલાઈન વર્ગોએ બાળકોને મોબાઈલ અને ઈન્ટરનેટ પર નિર્ભર બનાવી દીધા. જોકે ટેકનોલોજીએ શિક્ષણને સુલભ બનાવ્યું, પરંતુ તેની આડઅસર રૂપે બાળકોની પુસ્તકો અને સમાચાર પત્રોથી દૂરી વધી ગઈ. નિષ્ણાતો લાંબા સમયથી ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે કે ઈન્ટરનેટ પરની ઉપરછલ્લી માહિતી બાળકોના ઊંડા ચિંતન અને વાંચવાની ક્ષમતાને અસર કરી રહી છે.
આ જ સ્થિતિને ગંભીરતાથી લેતા રાજસ્થાન સરકાર ‘એલર્ટ મોડ’માં આવી છે. સરકારનું માનવું છે કે સમાચાર પત્ર વાંચવાથી વિદ્યાર્થીઓમાં વિશ્લેષણાત્મક વિચારસરણી વિકસિત થશે અને તેઓ પોતાની આસપાસની દુનિયા પ્રત્યે વધુ જાગૃત બનશે.
શું છે નવો સરકારી આદેશ?
રાજસ્થાનના શિક્ષણ સચિવ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા આદેશના મુખ્ય મુદ્દાઓ નીચે મુજબ છે:
-
ફરજિયાત વાંચન: રાજ્યની દરેક સરકારી શાળાએ હવે દરરોજ સમાચાર પત્રો મંગાવવા પડશે.
-
સમય મર્યાદા: વિદ્યાર્થીઓએ દરરોજ ઓછામાં ઓછી 10 મિનિટ ફરજિયાતપણે સમાચાર પત્ર વાંચવું પડશે.
-
ઉદ્દેશ્ય: આનો મુખ્ય હેતુ વિદ્યાર્થીઓને રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટનાઓથી અપડેટ રાખવા અને તેમનામાં વાંચનની તંદુરસ્ત આદત વિકસાવવાનો છે.
શબ્દભંડોળ સુધારવા માટે ‘5 નવા શબ્દો’નો ફોર્મ્યુલા
શબ્દભંડોળ સુધારવા માટે ‘5 નવા શબ્દો’નો ફોર્મ્યુલાઆ પહેલ માત્ર સમાચાર વાંચવા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તેને એક શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિ (Educational Activity) તરીકે તૈયાર કરવામાં આવી છે. આદેશ મુજબ:
-
શબ્દોની પસંદગી: સમાચાર પત્ર વાંચતી વખતે વિદ્યાર્થીઓએ દરરોજ 5 નવા શબ્દો શોધવાના રહેશે.
-
પ્રાર્થના સભામાં રજૂઆત: આ શોધેલા શબ્દોને વિદ્યાર્થીઓએ શાળાની પ્રાર્થના સભામાં બધાની સામે બોલવાના રહેશે.
-
લાભ: આનાથી વિદ્યાર્થીઓના શબ્દભંડોળ (Vocabulary) માં જબરદસ્ત સુધારો થશે અને તેમનો આત્મવિશ્વાસ વધશે.
જ્યારે વિદ્યાર્થીઓ પ્રાર્થના સભામાં જૂથ બનાવીને સમાચાર વાંચશે, ત્યારે તેનાથી તેમનામાં ટીમ વર્ક અને જાહેર સભામાં બોલવાની ક્ષમતા (Public Speaking) પણ વિકસિત થશે.
કઈ શાળામાં કેટલા અને કયા અખબાર આવશે?
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે શાળાઓના સ્તરના આધારે સમાચાર પત્રોનું વિતરણ કરવામાં આવશે:
-
ઉચ્ચ માધ્યમિક અને અંગ્રેજી માધ્યમની શાળાઓ: આ શાળાઓમાં દરરોજ એક હિન્દી અને એક અંગ્રેજી સમાચાર પત્ર મંગાવવામાં આવશે. ધોરણ 6 થી 12 ના વિદ્યાર્થીઓ માટે ખાસ કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય સમાચારો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે.
-
રાજકીય ઉચ્ચ પ્રાથમિક શાળાઓ: આ શાળાઓમાં દરરોજ બે હિન્દી સમાચાર પત્રો મંગાવવામાં આવશે.
શિક્ષણ જગત પર પ્રભાવ અને ભવિષ્યની રાહ
શિક્ષણ નિષ્ણાતો માને છે કે 10 મિનિટનો આ ‘અખબાર સત્ર’ બાળકોના માનસિક વિકાસમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. સમાચાર પત્રો માત્ર માહિતીનો સ્ત્રોત નથી, પરંતુ તેઓ ભાષા, વ્યાકરણ અને વર્તમાન પ્રવાહો (Current Affairs) નું સૌથી સસ્તું અને અસરકારક માધ્યમ છે. ઉત્તર પ્રદેશ બાદ રાજસ્થાનનો આ નિર્ણય અન્ય રાજ્યો માટે પણ એક ઉદાહરણ બની શકે છે.
સરકારની આ પહેલથી આશા છે કે શાળાઓમાં ‘રીડિંગ કલ્ચર’ (Reading Culture) ફરીથી પાછું આવશે અને વિદ્યાર્થીઓ સોશિયલ મીડિયાના ભ્રામક સમાચારોને બદલે વિશ્વસનીય પત્રકારત્વ દ્વારા જ્ઞાન મેળવશે.
નિષ્કર્ષ
રાજસ્થાન સરકારનો આ નિર્ણય શાળાકીય શિક્ષણને પરંપરાગત અને આધુનિકતા વચ્ચે સંતુલિત કરવાનો એક શ્રેષ્ઠ પ્રયાસ છે. 5 નવા શબ્દોનો અભ્યાસ અને 10 મિનિટનું વાંચન ભવિષ્યમાં આ બાળકોને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ (Competitive Exams) માટે પણ માનસિક રીતે તૈયાર કરશે.
