મોરબી જિલ્લો બન્યો ભારતની સિરામિક અને નિકાસ શક્તિનો આધાર
મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ ગુજરાત વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત રિજનલ કોન્ફરન્સની બીજી આવૃત્તિ માટે સજ્જ બન્યું છે. 11 અને 12 જાન્યુઆરી, 2026ના રોજ રાજકોટમાં કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્ર ક્ષેત્ર માટે આ વિશેષ પરિષદ યોજાશે. રાજ્યના ઉદ્યોગક્ષેત્રને વૈશ્વિક સ્તરે પ્રસ્તુત કરવાનો આ મહત્વપૂર્ણ મંચ રહેશે. વિવિધ ઉદ્યોગો માટે નવી રોકાણ તકો અહીં ઉજાગર થવાની છે.
મોરબી બન્યું ભારતની સિરામિક અર્થવ્યવસ્થાનું કેન્દ્ર
ગુજરાતનો મોરબી જિલ્લો આજે દેશના સિરામિક ઉદ્યોગનો મુખ્ય આધારસ્તંભ ગણાય છે. રાજ્યના કુલ સિરામિક ઉત્પાદનનો લગભગ 90 ટકા હિસ્સો એકલા મોરબીમાંથી આવે છે. વિશ્વમાં બીજા ક્રમના સૌથી મોટા સિરામિક ઉત્પાદન કેન્દ્ર તરીકે મોરબીની ઓળખ ઉભી થઈ છે. સ્થાનિક ઉદ્યોગસાહસિકતાએ મોરબીને વૈશ્વિક નકશા પર સ્થાન અપાવ્યું છે.
પરંપરાગત કારીગરીમાંથી આધુનિક ઉદ્યોગ સુધીનો સફરનામો
મોરબીમાં શરૂઆતમાં માટીના વાસણો, દીવા અને નળિયા જેવા પરંપરાગત ઉત્પાદનો બનતા હતા. સ્થાનિક માટી અને કારીગરોની કુશળતાએ આ ઉદ્યોગને આધાર આપ્યો. સમય જતાં અહીં દિવાલ ઘડિયાળનો ઉદ્યોગ પણ વિકસ્યો. આ પરંપરાગત કારીગરીએ આગળ ચાલીને આધુનિક ઉદ્યોગનો માર્ગ તૈયાર કર્યો.
સાતના દાયકાથી સિરામિક ઉદ્યોગમાં થયો મોટો પરિવર્તન
1970 અને 1980ના દાયકામાં મોરબીમાં રૂફ ટાઇલ્સ અને ગ્લેઝ્ડ ટાઇલ્સનું ઉત્પાદન શરૂ થયું. નવી ટેકનોલોજી અને મશીનરીના ઉપયોગથી ઉદ્યોગમાં ઝડપથી વિકાસ થયો. ધીમે-ધીમે મોરબી આધુનિક સિરામિક ઉદ્યોગનું કેન્દ્ર બન્યું. આજે અહીંથી વિશ્વસ્તરે માંગ ધરાવતા ઉત્પાદનો તૈયાર થાય છે.
વૈશ્વિક સ્તરે ઓળખ ધરાવતા મોરબીના ઉત્પાદનો
આજના સમયમાં મોરબી ફ્લોર ટાઇલ્સ, વોલ ટાઇલ્સ અને વિટ્રિફાઇડ ટાઇલ્સ માટે પ્રસિદ્ધ છે. ગુણવત્તા અને વૈવિધ્યતાને કારણે મોરબીના ઉત્પાદનો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પસંદ થાય છે. પરંપરાથી પ્રગતિ તરફ વધતી આ યાત્રા અન્ય જિલ્લાઓ માટે પ્રેરણારૂપ છે. મોરબી હવે માત્ર જિલ્લો નહીં, પરંતુ એક બ્રાન્ડ બની ગયું છે.
VGRCમાં મોરબી સિરામિક ક્લસ્ટરનું વિશેષ પ્રદર્શન
રાજકોટમાં યોજાનારી VGRC દરમિયાન મોરબીના સિરામિક ઉદ્યોગનું વિશેષ પ્રદર્શન યોજાશે. અદ્યતન સિરામિક્સ, મૂલ્યવર્ધિત ઉત્પાદનો અને ઊર્જા કાર્યક્ષમ ટેકનોલોજી મુખ્ય આકર્ષણ રહેશે. નવા સિરામિક પાર્કની પ્રગતિ પણ રજૂ કરવામાં આવશે. ઉદ્યોગોને વૈશ્વિક જોડાણ આપવાનો આ પ્રયાસ છે.
સરકારના સહયોગથી ઉદ્યોગોને મળી નવી દિશા
રાજ્ય સરકાર ટેકનોલોજી અપગ્રેડેશન, ઓટોમેશન અને રિન્યુએબલ એનર્જી માટે સતત પ્રયાસ કરી રહી છે. વેસ્ટ રિસાયક્લિંગ અને લોજિસ્ટિક્સ સપોર્ટ પણ મજબૂત બનાવવામાં આવ્યો છે. સરકારની નીતિઓ અને ઉદ્યોગસાહસિકોની મહેનતથી મોરબી આગળ વધી રહ્યું છે. પરિણામે મોરબી આજે સિરામિક રાજધાની તરીકે ઓળખાય છે.
મોરબી સિરામિક ઉદ્યોગથી લાખો લોકોને રોજગારી
મોરબી જિલ્લામાં આશરે 1200 જેટલા સિરામિક એકમો કાર્યરત છે. આ એકમોનું વાર્ષિક ઉત્પાદન અંદાજે 60 લાખ ટન જેટલું છે. ઉદ્યોગથી પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રીતે લગભગ 9 લાખ લોકોને રોજગારી મળે છે. આ કારણે મોરબી જિલ્લો રોજગારીનું મોટું કેન્દ્ર બન્યો છે.
સરકારી સહાય યોજનાઓથી જિલ્લામાં સશક્તિકરણ
છેલ્લા બે વર્ષમાં મોરબી જિલ્લામાં સરકારી સહાય યોજનાઓનો વ્યાપક લાભ મળ્યો છે. વિવિધ ઔદ્યોગિક પ્રોત્સાહન યોજનાઓ હેઠળ 2200થી વધુ લાભાર્થીઓને સહાય આપવામાં આવી છે. કુલ 115 કરોડ રૂપિયાથી વધુની સીધી નાણાકીય સહાય આપવામાં આવી છે. આથી સ્વરોજગાર અને ઉદ્યોગ વિકાસને વેગ મળ્યો છે.
ભારતની સિરામિક નિકાસમાં મોરબીનું મોટું યોગદાન
વર્ષ 2024-25 દરમિયાન મોરબીમાંથી અંદાજે 15 હજાર કરોડ રૂપિયાની સિરામિક નિકાસ થઈ છે. ભારતની કુલ સિરામિક નિકાસમાં મોરબીનો ફાળો 80થી 90 ટકા જેટલો છે. અહીંના ઉત્પાદનો અમેરિકા અને યુરોપ સહિત અનેક દેશોમાં જાય છે. નિકાસથી દેશની અર્થવ્યવસ્થાને પણ મજબૂતી મળે છે.
પોલીપેક ઉદ્યોગમાં પણ મોરબીની મજબૂત હાજરી
સિરામિકની સાથે મોરબી પોલીપેક ઉદ્યોગમાં પણ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. જિલ્લામાં હાલ પીપી વૂવન પ્રોડક્ટના લગભગ 150 એકમો કાર્યરત છે. વાર્ષિક 5 લાખ મેટ્રિક ટન ઉત્પાદન સાથે 5500 કરોડનું ટર્નઓવર થાય છે. આવનારા સમયમાં આ ઉદ્યોગ વધુ વિસ્તરવાની શક્યતા છે.
વોલ ક્લોક ઉદ્યોગમાં મોરબીનું પ્રભુત્વ
મોરબીમાં વોલ ક્લોક અને ગિફ્ટ આર્ટિકલ ઉદ્યોગ પણ વિશાળ પાયે વિકસ્યો છે. ભારતના વોલ ક્લોક ઉત્પાદનનો સૌથી મોટો હિસ્સો મોરબી જિલ્લાનો છે. અહીં 150થી 200 જેટલા એકમો કાર્યરત છે. આ ઉદ્યોગમાં મોટી સંખ્યામાં મહિલાઓને રોજગારી મળી રહી છે.
