વેનેઝુએલા બાદ હવે મેક્સિકો પર ‘લેન્ડ સ્ટ્રાઈક’ની તૈયારી: રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની મોટી જાહેરાત
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોની ધરપકડ બાદ, હવે ટ્રમ્પે મેક્સિકોમાં સક્રિય ડ્રગ કાર્ટેલ્સ (ડ્રગ માફિયાઓ) વિરુદ્ધ સીધી જમીની સૈન્ય કાર્યવાહી (Land Strikes) શરૂ કરવાના સંકેત આપ્યા છે.
કાર્ટેલ્સનું મેક્સિકો પર નિયંત્રણ: ટ્રમ્પ
એક ઇન્ટરવ્યુમાં ટ્રમ્પે સ્પષ્ટપણે કહ્યું, “અમે હવે કાર્ટેલ્સના સંબંધમાં જમીન પર હુમલો કરવા જઈ રહ્યા છીએ”. તેમણે મેક્સિકોની વર્તમાન સ્થિતિ પર દુઃખ વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે ત્યાંની સરકારને બદલે કાર્ટેલ્સ દેશ ચલાવી રહ્યા છે. ટ્રમ્પે આ પગલાને અમેરિકી નાગરિકોની સુરક્ષા સાથે જોડતા દાવો કર્યો હતો કે ડ્રગ્સના કારણે અમેરિકામાં દર વર્ષે 2.5 લાખથી 3 લાખ લોકોના મોત થઈ રહ્યા છે (જોકે આ આંકડાની સ્વતંત્ર ડેટા દ્વારા પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી).
દરિયાઈ માર્ગ બાદ હવે જમીની મોરચા પર ધ્યાન
અમેરિકી વહીવટીતંત્રનો દાવો છે કે તેઓ દરિયાઈ માર્ગે આવતા લગભગ 97 ટકા ડ્રગ્સને રોકવામાં સફળ રહ્યા છે. હવે તેમનું પૂરેપૂરું ધ્યાન એ જમીની માર્ગો પર છે જેનો ઉપયોગ કાર્ટેલ્સ ફેન્ટાનિલ (Fentanyl) જેવી ઘાતક નશીલી દવાઓની હેરાફેરી માટે કરે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે “ઓપરેશન સધર્ન સ્પીયર” (Operation Southern Spear) હેઠળ અમેરિકા પહેલાથી જ કેરેબિયન અને પ્રશાંત મહાસાગરમાં હવાઈ અને નૌકાદળના હુમલા કરી રહ્યું છે.
વેનેઝુએલાની કાર્યવાહી બની મિસાલ
આ જાહેરાત વેનેઝુએલામાં અમેરિકી સેનાના એ મોટા ઓપરેશન બાદ આવી છે, જેમાં રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરો અને તેમની પત્નીની અટકાયત કરીને ન્યૂયોર્ક લઈ જવામાં આવ્યા હતા. ટ્રમ્પે માદુરો સરકાર પર ડ્રગ કાર્ટેલ્સને રક્ષણ આપવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. હવે અમેરિકા મેક્સિકોમાં પણ આવી જ રીતે ‘આક્રમક વલણ’ અપનાવવાની તૈયારીમાં છે.
મેક્સિકોનો સખત વિરોધ અને સાર્વભૌમત્વની રક્ષા
મેક્સિકોના રાષ્ટ્રપતિ ક્લાઉડિયા શીનબૉમ (Claudia Sheinbaum) એ ટ્રમ્પના આ વિચારને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દીધો છે. તેમણે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો કે:
- મેક્સિકોના સાર્વભૌમત્વ (Sovereignty) સાથે કોઈ બાંધછોડ કરવામાં આવશે નહીં.
- વિદેશી સેનાની હાજરીને સ્વીકારવામાં આવશે નહીં.
- કોઈપણ સહયોગ પરસ્પર સન્માન અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાના આધારે જ હોવો જોઈએ.
કાનૂની અને સુરક્ષા સંબંધી પડકારો
- આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો: નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે મેક્સિકોની પરવાનગી વિના તેની ધરતી પર સૈન્ય કાર્યવાહી કરવી એ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર ચાર્ટર (UN Charter) હેઠળ ‘આક્રમકતાનું કૃત્ય’ ગણી શકાય.
- હિંસાનો ડર: સુરક્ષા વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે સૈન્ય બળ એ ડ્રગની સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ નથી અને તેનાથી આ વિસ્તારમાં ભારે હિંસા અને અસ્થિરતા ફેલાઈ શકે છે.
આગળ શું થઈ શકે?
- સૈન્ય તૈનાતી: ટ્રમ્પે દક્ષિણ સરહદ પર હજારો સૈનિકો અને આધુનિક હથિયારો પહેલેથી જ તૈનાત કરી દીધા છે.
- આતંકવાદી સંગઠનનો દરજ્જો: અમેરિકાએ અનેક મેક્સિકન કાર્ટેલ્સને ‘વિદેશી આતંકવાદી સંગઠન’ (FTO) જાહેર કર્યા છે, જેથી તેમની સામે સૈન્ય કાર્યવાહીનો માર્ગ મોકળો થઈ શકે.
- વળતો હુમલો: નિષ્ણાતોને ડર છે કે જો અમેરિકા મેક્સિકોની અંદર હુમલો કરશે, તો કાર્ટેલ્સ અમેરિકાની અંદર નાગરિક ઠેકાણાઓ પર વળતો હુમલો કરી શકે છે.
અમેરિકાની આ બદલાતી વિદેશ નીતિ માત્ર મેક્સિકો જ નહીં પરંતુ સમગ્ર લેટિન અમેરિકા સાથેના તેના સંબંધોને એક નવા અને અનિશ્ચિત તબક્કા તરફ લઈ જઈ રહી છે.
