પ્રાકૃતિક ખેતીથી પ્રશાંતભાઈ જોગીયાએ ઊભું કર્યું સ્વાવલંબી મોડેલ
પોરબંદર જિલ્લાના રાણાવાવ તાલુકાના આદિત્યાણા ગામના ખેડૂત પ્રશાંતભાઈ જોગીયા આજે પ્રાકૃતિક ખેતીના ક્ષેત્રે એક મિસાલ બન્યા છે. રાજ્યપાલ શ્રી આચાર્ય દેવવ્રતજીના માર્ગદર્શન હેઠળ તેઓ છેલ્લા ૧૫ વર્ષથી રાસાયણિક ખાતરોનો ત્યાગ કરી ગાય આધારિત ખેતી કરી રહ્યા છે. તેમણે સાબિત કર્યું છે કે કુદરતી પદ્ધતિથી ખેતી કરવાથી જમીનની ફળદ્રુપતા વધે છે અને ખર્ચમાં પણ મોટો ઘટાડો થાય છે.
શેરડીની ખેતી અને જળ સંરક્ષણ
પ્રશાંતભાઈએ ખેતીમાં ટેકનોલોજી અને પરંપરાનો અદભૂત સમન્વય સાધ્યો છે:
-
જાતની પસંદગી: તેમણે ‘671’ જેવી ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત શેરડીની જાતનું વાવેતર કર્યું છે.
-
પાણીની બચત: ટપક સિંચાઈ અને પ્રાકૃતિક આચ્છાદન (Mulching) દ્વારા તેઓ ઘઉં જેટલા જ પાણીમાં ૧૨ મહિનાની શેરડીનો પાક લે છે.
-
ઉત્પાદન લક્ષ્યાંક: આ વર્ષે ૫ વીઘાના વાવેતરમાંથી ૬ થી ૭ ટન શુદ્ધ ગોળનું ઉત્પાદન મેળવવાની તેમને અપેક્ષા છે.
‘ગોળ ક્યુબ્સ’: નવી પેઢી માટે હેલ્ધી ચોકલેટ
પ્રશાંતભાઈની સૌથી મોટી વિશેષતા તેમનું મૂલ્યવર્ધન (Value Addition) છે. તેમણે બાળકોના સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને એક અનોખો વિચાર અમલમાં મૂક્યો છે:
૧. ચોકલેટનો વિકલ્પ: નવી પેઢી ગોળથી દૂર ન થાય તે માટે તેમણે ૧૦ ગ્રામના ચોકલેટ આકારના ‘ગોળ ક્યુબ્સ’ તૈયાર કર્યા છે.
૨. સ્વાસ્થ્યપ્રદ: આ શુદ્ધ દેશી ગોળ બાળકોના દાંત અને શરીરને નુકસાન પહોંચાડ્યા વગર પોષણ પૂરું પાડે છે.
૩. ઝીરો કેમિકલ: આ ગોળ બનાવવામાં કોઈપણ પ્રકારના કેમિકલ કે ભેળસેળનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી.
ખેડૂતોને આત્મનિર્ભર બનવા આહવાન
પ્રશાંતભાઈ અન્ય ખેડૂત મિત્રોને સંદેશ આપે છે કે વધુ ઉત્પાદનની લાલચ છોડીને ગુણવત્તાયુક્ત પાક પકવવો જોઈએ. ખેડૂતોએ પોતે જ પોતાની ઉપજનું માર્કેટિંગ કરતા શીખવું અનિવાર્ય છે. પ્રાકૃતિક ખેતી એ માત્ર આજીવિકાનું સાધન નથી, પણ આવનારી પેઢીને તંદુરસ્ત રાખવાની આપણી નૈતિક જવાબદારી છે.
