‘રશિયન તેલની ખરીદી ખતમ’: શું અમેરિકા ભારત પર લગાવેલ 25% ટેરિફ હટાવશે? ટ્રમ્પના નજીકના સાથીએ આપ્યા મોટા સંકેત
દાવોસમાં ચાલી રહેલા વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમ (WEF) વચ્ચે ભારત-અમેરિકાના વ્યાપાર સંબંધોને લઈને એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકી ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટે સંકેત આપ્યો છે કે ભારત દ્વારા રશિયન તેલની ખરીદીમાં થયેલા મોટા ઘટાડા બાદ, તેમના પર લાદવામાં આવેલા 25 ટકાના વધારાના ટેરિફને હટાવવાનો એક “માર્ગ” (path) બની શકે છે.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમના મુખ્ય મુદ્દાઓ નીચે મુજબ છે:
ટેરિફ હટાવવા પાછળનો તર્ક
- રશિયન તેલની ખરીદીમાં ઘટાડો: સ્કોટ બેસેન્ટે ‘પોલિટિકો’ સાથે વાત કરતા દાવો કર્યો હતો કે અમેરિકી દબાણ અને ટેરિફને કારણે ભારતીય રિફાઇનરીઓ દ્વારા રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી “તૂટી” (collapsed) પડી છે.
- નીતિની સફળતા: બેસેન્ટે ભારત પર લાદવામાં આવેલા આ દંડાત્મક શુલ્કને “મોટી સફળતા” ગણાવી હતી. તેમણે કહ્યું કે આ પગલાએ તેનો હેતુ પૂરો કર્યો હોવાથી, હવે તેને હટાવવા પર વિચાર કરી શકાય છે.
- વર્તમાન સ્થિતિ: હાલમાં ભારત પર કુલ 50% ટેરિફ લાગુ છે, જેમાં 25% રેસીપ્રોકલ ટેરિફ અને 25% રશિયન તેલ સંબંધિત દંડાત્મક શુલ્કનો સમાવેશ થાય છે.
ટ્રમ્પ અને પીએમ મોદી વચ્ચે વધતો વિશ્વાસ
વ્યાપાર યુદ્ધની આશંકાઓ વચ્ચે, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારત-અમેરિકા વ્યાપાર વાટાઘાટો પર હકારાત્મક વલણ અપનાવ્યું છે.
- ટ્રમ્પે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વખાણ કરતા તેમને “શાનદાર વ્યક્તિ અને મારા મિત્ર” ગણાવ્યા.
- તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે બંને દેશો એક “શ્રેષ્ઠ વ્યાપાર સમજૂતી” (great trade deal) કરશે.
- ભારતમાં અમેરિકાના નવા રાજદૂત સર્જિયો ગોરે પણ બંને નેતાઓ વચ્ચેની સાચી મિત્રતાની પુષ્ટિ કરી અને કહ્યું કે ટ્રમ્પ આગામી એક-બે વર્ષમાં ભારતની મુલાકાત લઈ શકે છે.
યુરોપિયન યુનિયન પર નિશાન અને 500% ટેરિફનો ખતરો
એક તરફ રાહતના સંકેત મળી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ કેટલાક પડકારો પણ યથાવત છે:
- EU ની ટીકા: બેસેન્ટે યુરોપિયન દેશો પર ‘બેવડા ધોરણો’ રાખવાનો આરોપ લગાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે યુરોપિયન દેશો ભારતીય રિફાઇનરીઓ પાસેથી રિફાઇન્ડ ઉત્પાદનો ખરીદી રહ્યા છે જે રશિયન ક્રૂડ ઓઇલમાંથી બનેલા છે, અને આ રીતે તેઓ પરોક્ષ રીતે યુદ્ધને નાણાં પૂરા પાડી રહ્યા છે.
- નવું બિલ: અમેરિકી કોંગ્રેસમાં એક એવા બિલ પર ચર્ચા ચાલી રહી છે જે રશિયન તેલ ખરીદનારા દેશો પર 500% સુધીનો ટેરિફ લાદી શકે છે.
ભારતનું વલણ: “ઈન્ડિયા ફર્સ્ટ” ઉર્જા નીતિ
ભારતે હંમેશા અમેરિકી ટેરિફને “અયોગ્ય અને ગેરવાજબી” ગણાવ્યા છે. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જાયસવાલે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતની ઉર્જા નીતિ તેના 140 કરોડ નાગરિકો માટે સસ્તી ઉર્જા સુનિશ્ચિત કરવાના રાષ્ટ્રીય હિત પર આધારિત છે. ભારતીય રિફાઇનરીઓએ હવે મિડલ ઈસ્ટ, પશ્ચિમ આફ્રિકા અને લેટિન અમેરિકા જેવા વૈકલ્પિક સ્ત્રોતોમાંથી તેલની શોધ શરૂ કરી દીધી છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો અમેરિકા રશિયન તેલ સંબંધિત 25% ટેરિફ હટાવી લે છે, તો તે ભારતના ઓટો પાર્ટ્સ, ટેક્સટાઈલ અને જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી જેવા મુખ્ય નિકાસ ક્ષેત્રો માટે મોટી રાહત હશે, જે હાલમાં ભારે ટેરિફ બોજનો સામનો કરી રહ્યા છે.
