ન્યૂયોર્ક, લંડન અને ડબલિનમાં સોનમ વાંગચુકના સમર્થનમાં વિરોધ પ્રદર્શન, સરકાર પાસે જવાબદારીની માંગ
આજના યુગમાં જ્યારે પણ દેશના યુવાનો, શિક્ષણ વ્યવસ્થા અને તેમના અધિકારોની વાત આવે છે, ત્યારે ઘણીવાર એવા અવાજો ઉઠે છે જે સરહદોની સીમાઓ પાર કરીને આખી દુનિયામાં ગૂંજવા લાગે છે. કંઈક આવું જ દ્રશ્ય આ દિવસોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે જોવા મળી રહ્યું છે. જાણીતા શિક્ષણ સુધારક અને પર્યાવરણવિદ્ સોનમ વાંગચુકને હવે માત્ર ભારતમાં જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાંથી મોટું સમર્થન મળી રહ્યું છે. અમેરિકા, બ્રિટન અને યુરોપના અનેક મુખ્ય દેશોમાં તેમના સમર્થનમાં જોરદાર પ્રદર્શનો કરવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે આ મામલો હવે વૈશ્વિક ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
અમેરિકા અને બ્રિટનમાં રસ્તાઓ પર ઉતર્યા લોકો
તાજેતરમાં અમેરિકા સ્થિત એક પ્રમુખ માનવાધિકાર સંગઠન ‘હિન્દૂઝ ફોર હ્યુમન રાઇટ્સ’ના બેનર હેઠળ કાર્યકરોએ સોનમ વાંગચુક પ્રત્યે પોતાની એકતા દર્શાવી હતી. ન્યૂયોર્ક શહેરના ઐતિહાસિક યુનિયન સ્ક્વેર અને સાન હોઝેમાં મહાત્મા ગાંધીની પ્રતિમા પાસે મોટી સંખ્યામાં લોકો એકઠા થયા હતા. આ પ્રદર્શનકારીઓના હાથમાં પ્લેકાર્ડ્સ હતા, જેના પર સોનમ વાંગચુકના સમર્થનમાં અને વિદ્યાર્થીઓના અધિકારોની રક્ષા માટે મોટા નારા લખેલા હતા.
આ પ્રદર્શનો દરમિયાન કાર્યકરોએ ભારત સરકારની નીતિઓ સામે પણ પોતાનો અવાજ બુલંદ કર્યો અને કેન્દ્રીય શિક્ષણ પ્રધાન ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની જોરદાર માંગ કરી. આ મામલો માત્ર અમેરિકા સુધી સીમિત ન રહ્યો, પરંતુ ‘હિન્દૂઝ ફોર હ્યુમન રાઇટ્સ’ દ્વારા જારી કરાયેલા સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, બ્રિટનની રાજધાની લંડનમાં સ્થિત ભારતીય હાઈ કમિશન અને આયર્લેન્ડની રાજધાની ડબલિનમાં સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસની બહાર પણ આવા જ ઉગ્ર પ્રદર્શનો જોવા મળ્યા. આ પ્રદર્શનકારીઓનો સાફ અને સ્પષ્ટ સંદેશ એ હતો કે ભલે ન્યૂયોર્ક હોય, લંડન હોય, સાન હોઝે હોય કે ડબલિન—દુનિયાના કોઈપણ ખૂણે બેઠેલા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનો પોતાના હક માટે એકલા નથી. તેમની સાથે ન્યાય થવો જોઈએ અને તેમના ભવિષ્ય સાથે ચેડાં બંધ થવા જોઈએ.
યુરોપના અનેક દેશોમાં પણ ફેલાયો વિરોધ પ્રદર્શનનો વ્યાપ
અમેરિકા અને બ્રિટન ઉપરાંત યુરોપના અન્ય ઘણા દેશોમાં પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનો, જેમ કે ‘હિન્દૂઝ ફોર હ્યુમન રાઇટ્સ’ અને ‘આઝાદી પ્રોજેક્ટ’ના કાર્યકરોએ મોરચો સંભાળી લીધો છે. યુરોપિયન દેશોમાં સ્થિત ભારતીય હાઈ કમિશન અને દૂતાવાસોની બહાર મોટા પાયે પ્રદર્શનો કરવામાં આવ્યા છે.
આ સંગઠનોનું કહેવું છે કે આજનો યુવાન દેશનું ભવિષ્ય છે અને તે કોઈપણ ખાલી આશ્વાસન કે ગેરમાર્ગે દોરતી વ્યવસ્થા પર ભરોસો કરવા તૈયાર નથી. ભારતના યુવાનો હવે પૂરી ઈમાનદારી સાથે જવાબો ઈચ્છે છે. તેઓ એક એવું સુરક્ષિત અને પારદર્શક ભવિષ્ય ઈચ્છે છે જેના પર તેઓ આંખો બંધ કરીને ભરોસો કરી શકે. પ્રદર્શનકારીઓનું એ પણ તર્ક છે કે લોકશાહી દેશમાં દરેક નાગરિકને સરકાર સાથે ખુલ્લી વાતચીત કરવાનો અને પોતાની વ્યવસ્થામાં સુધારાની માંગ કરવાનો પૂરેપૂરો મૌલિક અધિકાર છે. હવે સમય આવી ગયો છે કે ભારત સરકાર પોતાની જવાબદારી સમજે અને જનતા પ્રત્યે જવાબદારી સ્વીકારે.
શું છે સમગ્ર મામલો અને કેમ થઈ રહ્યો છે વિરોધ?
સોનમ વાંગચુક છેલ્લા કેટલાક સમયથી રાષ્ટ્રીય પાત્રતા સહ પ્રવેશ પરીક્ષા (NEET) અને અન્ય પરીક્ષાઓમાં સામે આવેલી કથિત ગેરરીતિઓ, પેપર લીક મામલાઓ અને દેશની સમગ્ર શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં મોટા સુધારાઓની માંગને લઈને દિલ્હીમાં આમરણ ઉપવાસ પર બેઠા હતા. તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશના યુવાનો અને વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવાનો છે જેથી પારદર્શક રીતે પરીક્ષાઓનું આયોજન થઈ શકે.
લાંબા સમય સુધી ભૂખ હડતાળ પર રહેવાને કારણે સોનમ વાંગચુકની તબિયત સતત ખૂબ જ બગડતી ગઈ. તેમની બગડતી શારીરિક સ્થિતિને જોતા દિલ્હી પોલીસે કાર્યવાહી કરીને તેમને જંતર-મંતરથી હટાવીને પહેલા સફદરજંગ હોસ્પિટલમાં દાખલ કર્યા. આ પછી, દિલ્હી હાઈકોર્ટના વિશેષ આદેશોના પાલન હેઠળ તેમને આગળની સારવાર માટે એક ખાનગી હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા, જ્યાં તેમની સારવાર ચાલી રહી છે.
ભારત સરકારને કરવામાં આવી મોટી અપીલ
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સક્રિય સંગઠનો અને માનવાધિકાર સમૂહોએ ભારત સરકારને એક ગંભીર અપીલ કરી છે. ‘હિન્દૂઝ ફોર હ્યુમન રાઇટ્સ’ દ્વારા પોતાના સત્તાવાર નિવેદનોમાં સરકારને એવો આગ્રહ કરવામાં આવ્યો છે કે તે અહંકાર કે દૂરી બનાવી રાખવાને બદલે તુરંત સોનમ વાંગચુક અને નીટ પરીક્ષાની અનિયમિતતાઓ સામે ભૂખ હડતાળ પર બેઠેલા અન્ય તમામ પ્રદર્શનકારીઓ સાથે આમણે-સામણે બેસીને સાર્થક વાતચીત કરે.
તેઓ માને છે કે વિદ્યાર્થીઓની આ કાયદેસર અને ગંભીર માંગણીઓને અવગણવી એ દેશના ભવિષ્યને જોખમમાં મૂકવા સમાન છે. હવે એ જોવું ખૂબ જ રસપ્રદ અને મહત્વપૂર્ણ રહેશે કે ભારત સરકાર આ સમગ્ર બાબતમાં શું વલણ અપનાવે છે – ભારે આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ અને સમર્થન વચ્ચે – અને વિદ્યાર્થીઓના હિતમાં કેટલા જલ્દી નક્કર પગલાં લેવામાં આવે છે.
