લોન લેવામાં પુરુષો અને હપ્તા ભરવામાં મહિલાઓ આગળ; ગોલ્ડ લોનનો નવો રિપોર્ટ
ભારતમાં ગોલ્ડ લોન (Gold Loan) પ્રત્યેના આકર્ષણમાં અભૂતપૂર્વ વધારો થયો છે. છેલ્લા બે વર્ષમાં સોના સામે લોન લેવાનું પ્રમાણ લગભગ બમણું થઈ ગયું છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) અને અગ્રણી બેંકિંગ ડેટા અનુસાર, ભારતીય પરિવારો હવે તેમની નિષ્ક્રિય પડેલી સોનાની સંપત્તિનો ઉપયોગ આર્થિક જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે વધુ પ્રમાણમાં કરી રહ્યા છે.
બે વર્ષમાં બમણો ઉછાળો: શું છે કારણો?
વર્ષ ૨૦૨૪ થી ૨૦૨૬ દરમિયાન ગોલ્ડ લોન માર્કેટમાં જે ઉછાળો આવ્યો છે તેની પાછળ ઘણા મહત્વના પરિબળો જવાબદાર છે:
-
સોનાના વધતા ભાવ: સોનાના ભાવ આસમાને પહોંચવાને કારણે (₹૮૫,૦૦૦ થી ₹૯૦,૦૦૦ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામની આસપાસ), કરદાતાઓને સમાન માત્રાના સોના પર હવે વધુ રકમની લોન (LTV – Loan to Value) મળી રહી છે.
-
ઝડપી પ્રક્રિયા: પર્સનલ લોન કે બિઝનેસ લોનની સરખામણીએ ગોલ્ડ લોન મેળવવી ખૂબ જ સરળ અને ઝડપી છે. ૨૦૨૬માં મોટાભાગની બેંકો અને NBFCs માત્ર ૩૦ મિનિટમાં લોન મંજૂર કરી રહી છે.
-
વ્યાજ દરોમાં રાહત: અસુરક્ષિત લોન (Unsecured Loans) ની સરખામણીએ ગોલ્ડ લોનના વ્યાજ દરો ઓછા હોવાથી તે મધ્યમ વર્ગ માટે આકર્ષક વિકલ્પ બન્યો છે.
પુરુષો લોન લેવામાં કેમ આગળ છે?
ડેટા દર્શાવે છે કે આશરે ૬૫% થી ૭૦% ગોલ્ડ લોન પુરુષોના નામે લેવામાં આવે છે.
-
બિઝનેસ અને સ્ટાર્ટઅપ: મોટાભાગના પુરુષો તેમના નાના વ્યવસાયોના વિસ્તરણ કે તાત્કાલિક કાર્યકારી મૂડી (Working Capital) ની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે ઘરનું સોનું ગીરો મૂકી રહ્યા છે.
-
કૃષિ અને સાધન ખરીદી: ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ખેતીના સાધનો કે બિયારણ માટે પુરુષો દ્વારા ગોલ્ડ લોનનો ઉપયોગ વધ્યો છે.
-
ક્રેડિટ પ્રોફાઇલ: ઘણીવાર ઘરની મિલકતો કે વ્યવસાય પુરુષોના નામે હોવાથી લોન લેવાની પ્રક્રિયામાં તેમનું નામ પ્રાથમિક રહે છે.
મહિલાઓનો દબદબો: ચુકવણીમાં શિસ્ત અને પ્રામાણિકતા
સૌથી વધુ ચોંકાવનારું અને હકારાત્મક પાસું એ છે કે લોન ચુકવવાની બાબતમાં મહિલાઓ પુરુષો કરતા ઘણી આગળ છે.
-
ભાવનાત્મક જોડાણ: મહિલાઓ માટે સોનું એ માત્ર સંપત્તિ નથી, પરંતુ એક ભાવનાત્મક મૂલ્ય ધરાવે છે. ઘરેણાં ખોઈ દેવાનો ડર મહિલાઓને સમયસર હપ્તા ચૂકવવા માટે પ્રેરિત કરે છે.
-
નાણાકીય શિસ્ત: સર્વે મુજબ, મહિલાઓ ઘરના બજેટમાંથી લોનની ચુકવણીને પ્રાથમિકતા આપે છે. મહિલાઓના નામે લેવાયેલી લોનમાં ડિફોલ્ટ (Default) થવાનું પ્રમાણ પુરુષોની સરખામણીએ ૪૦% ઓછું જોવા મળ્યું છે.
-
ગોલ્ડ સેવિંગ્સ સંસ્કૃતિ: ભારતીય મહિલાઓ બચત કરવામાં માહિર હોય છે, અને આ જ કારણ છે કે તેઓ વ્યાજનું ભારણ ઘટાડવા માટે વહેલી ચુકવણી કરવામાં માને છે.
બેંકિંગ સેક્ટર અને NBFCs ની નવી વ્યૂહરચના
આ ટ્રેન્ડને જોતા મુથૂટ ફાઇનાન્સ, મણપ્પુરમ અને એસબીઆઈ જેવી સંસ્થાઓએ મહિલાઓ માટે ખાસ સ્કીમ્સ શરૂ કરી છે:
-
ઓછું વ્યાજ: જો લોન લેનાર પ્રથમ અરજદાર મહિલા હોય, તો વ્યાજ દરમાં ૦.૨૫% થી ૦.૫૦% સુધીની રાહત આપવામાં આવી રહી છે.
-
ડોરસ્ટેપ સર્વિસ: ૨૦૨૬માં ટેકનોલોજીના ઉપયોગથી બેંકો હવે ઘરે બેસીને સોનાનું મૂલ્યાંકન કરી લોન આપે છે, જેનો લાભ ગૃહિણીઓ વધુ લઈ રહી છે.
૨૦૨૬ માં સાવચેતીના પગલાં
ગોલ્ડ લોન લેતી વખતે નિષ્ણાતો કેટલીક સલાહ આપે છે:
-
હિડન ચાર્જીસ: પ્રોસેસિંગ ફી અને વેલ્યુએશન ચાર્જીસ વિશે પહેલા જાણકારી મેળવો.
-
LTV રેશિયો: સોનાના ભાવમાં ઘટાડો થાય તો બેંક વધારાનું માર્જિન માંગી શકે છે, તેથી તે માટે તૈયાર રહેવું.
-
નિયમિત ચુકવણી: સોનું હરાજી (Auction) માં ન જાય તે માટે વ્યાજની નિયમિત ચુકવણી અનિવાર્ય છે.
નિષ્કર્ષ
ગોલ્ડ લોન માર્કેટમાં આવેલો આ ઉછાળો દર્શાવે છે કે ભારત હવે તેની જૂની સંપત્તિને આર્થિક એન્જિનમાં બદલી રહ્યું છે. પુરુષો દ્વારા લોન લેવાની હિંમત અને મહિલાઓની તેને ચુકવવાની શિસ્ત એ ભારતીય અર્થતંત્રના બે મજબૂત પાસાં છે. સોનું હવે માત્ર તિજોરીની શોભા નથી, પણ જરૂરિયાતના સમયે સૌથી મોટો સહારો સાબિત થઈ રહ્યું છે.
