પટનામાં વિદ્યાર્થીઓનો ભારે હોબાળો: UGC રેગ્યુલેશન અને 65% અનામત મુદ્દે રસ્તાઓ પર ઉતરી ભીડ
બિહારની રાજધાની પટના ફરી એકવાર વિદ્યાર્થી રાજકારણ અને આંદોલનોનું મેદાન બની ગઈ છે. 2 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ પટના કોલેજથી લઈને ગાંધી મેદાન સુધીના રસ્તાઓ પર વિદ્યાર્થીઓનું ઘોડાપૂર ઉમટી પડ્યું હતું. આ વિરોધ યુજીસી (UGC) ના નવા ઇક્વિટી રેગ્યુલેશન 2026 અને 65% અનામતને અસરકારક રીતે લાગુ કરવાની માંગને લઈને છે. સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા તાજેતરમાં યુજીસીના નવા નિયમો પર સ્ટે (Stay) મૂકવામાં આવ્યા બાદ વિદ્યાર્થીઓનો રોષ ફાટી નીકળ્યો છે, જેના કારણે શહેરની કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ કથળી ગઈ છે.
વિરોધનું મુખ્ય કારણ: UGC રેગ્યુલેશન 2026 અને અનામત
વિદ્યાર્થીઓની માંગ છે કે યુનિવર્સિટીઓ અને ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં જાતિ આધારિત ભેદભાવ રોકવા માટે બનાવવામાં આવેલા ‘UGC (ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં સમાનતાને પ્રોત્સાહન આપવું) રેગ્યુલેશન 2026’ ને તાત્કાલિક લાગુ કરવામાં આવે.
- સુપ્રીમ કોર્ટનો હસ્તક્ષેપ: 29 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે આ નિયમો પર એવું કહીને વચગાળાનો સ્ટે આપ્યો હતો કે આ નિયમો “અસ્પષ્ટ” છે અને તેનો “દુરુપયોગ” થઈ શકે છે. કોર્ટે ખાસ કરીને તે જોગવાઈ પર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા જે માત્ર SC, ST અને OBC વિદ્યાર્થીઓને સુરક્ષા આપતી હતી, જ્યારે સવર્ણ (General) વર્ગના વિદ્યાર્થીઓએ તેને પોતાની વિરુદ્ધ ગણાવી હતી.
- 65% અનામતનો મુદ્દો: બિહાર સરકાર દ્વારા અનામતની મર્યાદા 50% થી વધારીને 65% કરવાના નિર્ણય પર કાનૂની ગૂંચ ફસાયેલી છે. વિદ્યાર્થી સંગઠનો તેને નવમી અનુસૂચિ દ્વારા સુરક્ષિત કરવાની અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં તાત્કાલિક અસરકારક બનાવવાની માંગ કરી રહ્યા છે.
પટનાના રસ્તાઓ પર ‘યુદ્ધના મેદાન’ જેવી સ્થિતિ
સોમવારે બપોરે પટના કોલેજના સેંકડો વિદ્યાર્થીઓ બેનરો અને પોસ્ટરો લઈને રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા. પ્રદર્શનકારીઓએ ગાંધી મેદાન તરફ કૂચ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ પોલીસે જેપી ગોલંબર પાસે ભારે બેરિકેડિંગ કરીને તેમને રોકી દીધા હતા.
- પોલીસ સાથે ઘર્ષણ: જ્યારે વિદ્યાર્થીઓને આગળ વધતા રોકવામાં આવ્યા ત્યારે તેઓ ઉગ્ર બન્યા હતા. પ્રદર્શનકારીઓ અને પોલીસ વચ્ચે ઉગ્ર બોલાચાલી અને ધક્કામુક્કી થઈ હતી. કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ બેરિકેડ્સ પર ચઢી ગયા હતા અને સૂત્રોચ્ચાર કરીને તેને તોડવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
- વોટર કેનનનો ઉપયોગ: સ્થિતિ નિયંત્રણ બહાર જતી જોઈને પોલીસે પ્રદર્શનકારીઓને વિખેરવા માટે વોટર કેનન (પાણીનો મારો) ચલાવ્યો હતો.
- ટ્રાફિક જામ: આ હંગામાને કારણે અશોક રાજપથ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં કલાકો સુધી જામ રહ્યો હતો, જેના કારણે સામાન્ય જનતાને ભારે હાલાકી ભોગવવી પડી હતી.
વિભાજિત વિદ્યાર્થી રાજકારણ અને રાજકીય પારો
રસપ્રદ વાત એ છે કે આ મુદ્દે વિદ્યાર્થી સમુદાય બે જૂથોમાં વહેંચાયેલો જોવા મળી રહ્યો છે:
- સમર્થક જૂથ: પટના કોલેજ અને દલિત-પછાત સંગઠનોના વિદ્યાર્થીઓ તેને શિક્ષણમાં સુધારા અને સામાજિક ન્યાય માટે જરૂરી ગણાવી રહ્યા છે. તેમનો તર્ક છે કે આ નિયમો વિના કેમ્પસમાં ઉત્પીડન અટકશે નહીં.
- વિરોધી જૂથ: બીજી તરફ, સવર્ણ વિદ્યાર્થી સંગઠનો આ નિયમોને ‘કાળો કાયદો’ ગણાવી રહ્યા છે. તેમનો આરોપ છે કે આ નિયમો સામાન્ય વર્ગના વિદ્યાર્થીઓને ખોટા કેસોમાં ફસાવવાનું હથિયાર બનશે.
વિપક્ષ (RJD) એ વિદ્યાર્થીઓની માંગણીઓને સમર્થન આપીને સરકાર પર નિશાન સાધ્યું છે, જ્યારે સત્તાધારી પક્ષ (NDA) કોર્ટના નિર્ણયનું સન્માન કરવાની વાત કરી રહ્યો છે.
આગામી પગલું: સુપ્રીમ કોર્ટમાં આ મામલાની આગામી સુનાવણી 19 માર્ચ 2026 ના રોજ થવાની છે. ત્યાં સુધી વિદ્યાર્થીઓએ પોતાનું આંદોલન તબક્કાવાર રીતે ચાલુ રાખવાની ચેતવણી આપી છે.
