ભારત–ઈઝરાયેલ મિત્રતાનો નવો અધ્યાય: ‘એક પેડ મા કે નામ’ બન્યું વૈશ્વિક પર્યાવરણ આંદોલન
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલ અભિયાન ‘એક પેડ મા કે નામ’ (Plant4Mother) હવે ભારતની સરહદો ઓળંગીને વૈશ્વિક પર્યાવરણીય ચેતના અને માનવીય મૂલ્યોનું સશક્ત પ્રતીક બની રહ્યું છે. તાજેતરમાં ઈઝરાયેલમાં યહૂદી પર્વ ‘તુ બિશવત’ ના અવસર પર આ અભિયાનને અપનાવીને સેંકડો છોડ રોપવામાં આવ્યા હતા, જેનાથી ભારત અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે ગાઢ બનતા સાંસ્કૃતિક અને પર્યાવરણીય સંબંધોને નવી ઓળખ મળી છે.
ઈઝરાયેલમાં ‘તુ બિશવત’ નિમિત્તે વૃક્ષારોપણ
3 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ ઈઝરાયેલના મોશાવ નેવાતિમ માં આયોજિત વિશેષ કાર્યક્રમ દરમિયાન અંદાજે 300 છોડ રોપવામાં આવ્યા હતા. આ આયોજન ભારતીય દૂતાવાસ અને સ્થાનિક ઈઝરાયેલી સંસ્થાઓના સંયુક્ત સહયોગથી સંપન્ન થયું હતું, જેમાં બાળકો અને સ્થાનિક નાગરિકોએ પોતાની માતાઓના સન્માનમાં વૃક્ષારોપણ કર્યું હતું.
ઈઝરાયેલમાં ભારતના રાજદૂત જે.પી. સિંહે આ પ્રસંગે જણાવ્યું હતું કે, આ પહેલ ભારત અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે “પ્રકૃતિ, સમુદાય અને સહિયારા મૂલ્યો” ની ભાવનાને દર્શાવે છે અને આગામી વર્ષોમાં બંને દેશોની મિત્રતાનું કાયમી પ્રતીક બનશે. ઉલ્લેખનીય છે કે મોશાવ નેવાતિમનું ઐતિહાસિક મહત્વ પણ છે, કારણ કે તે કોચીન યહૂદીઓના વારસા સાથે જોડાયેલું છે.
વૈશ્વિક સ્તરે અભિયાનનો ગુંજારવ
‘એક પેડ મા કે નામ’ અભિયાને ખૂબ જ ટૂંકા સમયમાં વૈશ્વિક ઓળખ બનાવી લીધી છે.
સપ્ટેમ્બર 2024માં જેસલમેરમાં પ્રાદેશિક સેના દ્વારા માત્ર એક કલાકમાં 5 લાખથી વધુ છોડ રોપીને અનેક વિશ્વ રેકોર્ડ બનાવવામાં આવ્યા હતા. આ દરમિયાન પર્યાવરણ મંત્રાલયે 80 કરોડ છોડ રોપવાનું લક્ષ્ય નિર્ધારિત સમય કરતાં પાંચ દિવસ વહેલું પૂર્ણ કરી લીધું હતું. અભિયાનની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્વીકૃતિ ત્યારે સાબિત થઈ જ્યારે વડાપ્રધાન મોદીએ ગયાનાના રાષ્ટ્રપતિ ઈરફાન અલી સાથે જ્યોર્જટાઉનમાં સંયુક્ત રીતે વૃક્ષારોપણ કર્યું.
પર્યાવરણ અને કૃષિ ક્ષેત્રે ભારત–ઈઝરાયેલ સહયોગ
ભારત અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે પર્યાવરણીય સહયોગનો પાયો વર્ષ 2003 ના પર્યાવરણ સંરક્ષણ કરારથી નંખાયો હતો, જે હવે અનેક વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રો સુધી વિસ્તર્યો છે:
- કૃષિ અને વનસંવર્ધન: ભારતમાં ઈઝરાયેલના સહયોગથી 43 કૃષિ ઉત્કૃષ્ટતા કેન્દ્રો (Centers of Excellence) કાર્યરત છે, જ્યાં ખેડૂતોને આધુનિક ટેકનોલોજી અને કૃષિ-વાનિકીની તાલીમ આપવામાં આવે છે.
- મત્સ્યોદ્યોગ: જાન્યુઆરી 2026 માં બંને દેશોએ મત્સ્યોદ્યોગ અને જળચર ઉછેર ક્ષેત્રે સહયોગ માટે સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.
- જળ અને ઉર્જા સુરક્ષા: ઈઝરાયેલી ટેકનોલોજી ભારતમાં વોટર રિસાયકલિંગ, ડિસેલિનેશન અને રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા ક્લાઈમેટ રેઝિલિયન્સ વધારવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહી છે.
‘એક પેડ મા કે નામ’ અભિયાન માત્ર પર્યાવરણ સંરક્ષણની દિશામાં એક મજબૂત પગલું નથી, પરંતુ તે દર્શાવે છે કે સહિયારા મૂલ્યો અને સાંસ્કૃતિક જોડાણ કેવી રીતે વૈશ્વિક પડકારોનો ઉકેલ બની શકે છે. ભારત અને ઈઝરાયેલની આ ભાગીદારી હરિયાળા અને સુરક્ષિત ભવિષ્ય તરફ આગળ વધતા કદમનો સ્પષ્ટ સંકેત છે.
