ભારત–પાક વિવાદ પર રશિયાનો સ્પષ્ટ સંદેશ: મધ્યસ્થતાનો ઇનકાર, નકલી દાવાઓનું ખંડન
રશિયાએ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ અંગે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે. મોસ્કોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે બંને દેશો વચ્ચે મધ્યસ્થીની ભૂમિકા નહીં ભજવે અને આ વિવાદ માત્ર દ્વિપક્ષીય વાતચીત દ્વારા જ ઉકેલવો જોઈએ. રશિયાનું કહેવું છે કે ભારત અને પાકિસ્તાને તેમના મતભેદોનો ઉકેલ 1972ના શિમલા કરાર અને 1999ના લાહોર જાહેરનામા હેઠળ કરવો જોઈએ.
SCO સંયુક્ત નિવેદન અંગે ફેલાયેલા નકલી સમાચાર
તાજેતરના દિવસોમાં સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (SCO) ના શિખર સંમેલનમાં રશિયાએ ભારતને બદલે પાકિસ્તાનનું સમર્થન કરીને એક સંયુક્ત નિવેદન પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.
જોકે, તથ્ય-તપાસ (fact-check) માં આ દાવો સંપૂર્ણપણે ખોટો જણાયો છે.
વાસ્તવિકતા એ છે કે 26 જૂનના રોજ આયોજિત SCO સંરક્ષણ મંત્રીઓની બેઠકમાં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે આતંકવાદના મુદ્દે ઊંડી અસંમતિને કારણે કોઈ પણ સંયુક્ત નિવેદન જારી કરવામાં આવ્યું ન હતું.
પહલગામ આતંકી હુમલા બાદ વધ્યો તણાવ
એપ્રિલ 2025માં જમ્મુ-કાશ્મીરના પહલગામમાં થયેલા ભીષણ આતંકી હુમલા બાદ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. આ હુમલામાં 26 પ્રવાસીઓના મોત થયા હતા. ભારતે આ હુમલા માટે પાકિસ્તાન સમર્થિત આતંકવાદી સંગઠનોને જવાબદાર ઠેરવ્યા છે.
રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને આ હુમલાની સખત નિંદા કરતા દોષિતોને સજા અપાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. સાથે જ, ક્રેમલિને બંને દેશોને સંયમ રાખવા અને રાજદ્વારી માધ્યમોથી સ્થિતિને નિયંત્રિત કરવાની અપીલ કરી છે.
રશિયાની સંતુલિત કૂટનીતિ
રશિયા હાલમાં ભારત અને પાકિસ્તાન—બંને સાથેના તેના સંબંધોમાં સંતુલન જાળવવાની વ્યૂહરચના અપનાવી રહ્યું છે.
- ભારત સાથેના સંબંધો: રાષ્ટ્રપતિ પુતિને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને આશ્વાસન આપ્યું છે કે ભારત-રશિયાની “વિશેષ અને વિશેષાધિકૃત વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી” કોઈપણ બાહ્ય દબાણથી પ્રભાવિત થશે નહીં.
- પાકિસ્તાન સાથે સહયોગ: રશિયા પાકિસ્તાન સાથે ઊર્જા, કૃષિ અને આતંકવાદ વિરોધી સહયોગને ધીમે-ધીમે વિસ્તાર આપી રહ્યું છે. પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફે પણ પ્રાદેશિક સ્થિરતામાં રશિયાની “સંતુલિત ભૂમિકા” ની પ્રશંસા કરી છે.
આર્થિક અને રમતગમત જગત પર અસર
ભારત-પાક તણાવની અસર અન્ય ક્ષેત્રોમાં પણ જોવા મળી રહી છે.
- વેપાર: ભારતે આતંકી હુમલા બાદ પાકિસ્તાનથી થતી આયાત અને ટ્રાન્ઝિટ ટ્રેડ (પારગમન વેપાર) પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે.
- રમતગમત: પાકિસ્તાને ફેબ્રુઆરી 2026માં પ્રસ્તાવિત ટી20 ક્રિકેટ વિશ્વ કપમાં ભાગ લેવાની જાહેરાત કરી છે, પરંતુ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે ભારત સામે કોઈ મેચ રમશે નહીં.
રશિયા તેની યુરેશિયન કૂટનીતિ હેઠળ પાકિસ્તાનને એક ઉભરતા ભાગીદાર તરીકે જોઈ રહ્યું છે, પરંતુ ભારત સાથેની તેની જૂની, ગાઢ અને વ્યૂહાત્મક મિત્રતા હજુ પણ તેની વિદેશ નીતિનો મજબૂત સ્તંભ બનેલી છે. વર્તમાન ઘટનાક્રમમાં રશિયાનું વલણ એ સંકેત આપે છે કે તે દક્ષિણ એશિયામાં સંતુલન જાળવી રાખીને કોઈ પણ પક્ષનો ખુલ્લેઆમ પક્ષપાત કરવા માંગતું નથી.
