મણિપુરમાં સત્તાનું નવું ચિત્ર: જાતીય સંતુલન સાથે ભાજપની વાપસીની તૈયારી
મણિપુરમાં લાંબા રાજકીય વિરામ બાદ ભારતીય જનતા પાર્ટીએ નવી સરકારની રચના તરફ ડગ માંડ્યા છે. પાર્ટીએ યુમનામ ખેમચંદ સિંહને રાજ્યના નવા મુખ્યમંત્રી તરીકે પસંદ કરીને એવું નેતૃત્વ સામે રાખ્યું છે, જે વિવિધ સમુદાયો વચ્ચે સંતુલન જાળવનાર માનવામાં આવે છે. ખેમચંદ સિંહ મૈતેઈ સમુદાયમાંથી આવે છે, પરંતુ કુકી અને નાગા જૂથોમાં પણ તેમની સ્વીકૃતિ રહી છે.
મંગળવારે દિલ્હી સ્થિત ભાજપ મુખ્યાલયમાં મળેલી ધારાસભ્ય દળની બેઠકમાં તેમના નામ પર સર્વસંમતિ સધાઈ હતી. ખાસ વાત એ રહી કે મુખ્યમંત્રી પદ માટે તેમના નામનો પ્રસ્તાવ ખુદ પૂર્વ મુખ્યમંત્રી એન. બીરેન સિંહે મૂક્યો હતો, જેને તમામ ધારાસભ્યોએ સમર્થન આપ્યું હતું. રાષ્ટ્રપતિ શાસન હટતાની સાથે જ નવી સરકારના શપથ ગ્રહણનો માર્ગ મોકળો માનવામાં આવે છે.
જાતીય સમીકરણો સાધવાનો પ્રયાસ
ભાજપે આ વખતે સરકારના માળખામાં સામાજિક સંતુલનને પ્રાથમિકતા આપી છે. મુખ્યમંત્રી મૈતેઈ સમુદાયના હશે, જ્યારે નાયબ મુખ્યમંત્રી પદની જવાબદારી કુકી અને નાગા સમુદાયના નેતાઓને સોંપવાની યોજના છે. નાગા સમુદાયમાંથી લોસી ડિખોને ડેપ્યુટી સીએમ બનાવવાની ચર્ચા છે, જ્યારે કુકી સમુદાયમાંથી પણ એક નેતાને આ પદ સોંપવામાં આવી શકે છે.
પક્ષના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અગાઉ મુખ્યમંત્રી પદ માટે વરિષ્ઠ ધારાસભ્ય ગોવિંદ દાસના નામ પર વિચાર કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ કુકી ધારાસભ્યોનું સમર્થન ન મળવાને કારણે વિકલ્પ બદલવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ બે વખતના ધારાસભ્ય ખેમચંદ સિંહને ‘મધ્યમ માર્ગ’ માનતા આગળ વધારવામાં આવ્યા હતા.
સંકટના સમયે સક્રિય ભૂમિકા
મૈતેઈ સમુદાયના હોવા છતાં, ખેમચંદ સિંહના કુકી વિસ્તારો સાથેના સંબંધો વધુ સારા હોવાનું કહેવાય છે. રાષ્ટ્રપતિ શાસન દરમિયાન તેમણે ઉખરુલ અને કામજોંગ જેવા પહાડી વિસ્તારોમાં આવેલા રાહત શિબિરોની મુલાકાત લીધી હતી. આ કારણે જ તેમને તમામ પક્ષો સાથે સંવાદ સાધવામાં સક્ષમ નેતા તરીકે જોવામાં આવે છે.
રાજકીય અનુભવ
ખેમચંદ સિંહ 2017 થી 2022 સુધી મણિપુર વિધાનસભાના સ્પીકર રહી ચૂક્યા છે. ત્યારબાદ 2022માં એન. બીરેન સિંહની સરકારમાં તેમને કેબિનેટ મંત્રી બનાવવામાં આવ્યા હતા. તેઓ ઇમ્ફાલ પશ્ચિમ જિલ્લાની સિંગજામેઈ બેઠકના ધારાસભ્ય છે.
હિંસાની પૃષ્ઠભૂમિ
મણિપુરમાં મે 2023માં મૈતેઈ અને કુકી સમુદાયો વચ્ચે ફાટી નીકળેલી હિંસાએ રાજ્યને ઊંડા સંકટમાં ધકેલી દીધું હતું. આ સંઘર્ષમાં 260 થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા અને હજારો પરિવારો વિસ્થાપિત થયા. પરિસ્થિતિ પર કાબૂ ન મેળવી શકવાના આરોપો વચ્ચે એન. બીરેન સિંહે ફેબ્રુઆરી 2025માં રાજીનામું આપ્યું હતું, ત્યારબાદ રાજ્યમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાગુ કરવામાં આવ્યું હતું.
વિધાનસભાની સ્થિતિ
60 સભ્યોની મણિપુર વિધાનસભામાં ભાજપ પાસે 37 ધારાસભ્યો છે. એનડીએના સહયોગી પક્ષોમાં એનપીપી (NPP) પાસે 6 અને નાગા પીપલ્સ ફ્રન્ટ પાસે 5 ધારાસભ્યો છે. ફેબ્રુઆરી 2025માં પહેલીવાર રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવામાં આવ્યું હતું, જે ઓગસ્ટમાં છ મહિના માટે લંબાવવામાં આવ્યું હતું.
નવી સરકારની રચના સાથે ભાજપનો દાવો છે કે રાજ્યમાં શાંતિ પુનઃસ્થાપિત કરવા અને તમામ સમુદાયોને સાથે લઈને ચાલવાની દિશામાં આ એક નવી શરૂઆત હશે.
