ઈરાન–અમેરિકા સંબંધોમાં નરમાશના સંકેત? ઓમાનમાં સંભવિત વાતચીત અંગે ઈરાની મીડિયાનો દાવો
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે જામી ગયેલો બરફ ઓગળવાના સંકેતો મળી રહ્યા છે. ઈરાની મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, બંને દેશોના પ્રતિનિધિઓ શુક્રવારે ઓમાનમાં આમને-સામને વાતચીત કરી શકે છે. આ વાર્તા એવા સમયે થવાની ચર્ચા છે જ્યારે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં બંને દેશોના સંબંધોમાં ફરી એકવાર તણાવ ઘેરો બન્યો છે.
ઈરાનની અર્ધ-સરકારી સમાચાર એજન્સીઓ ISNA, તસનીમ અને સ્ટુડન્ટ ન્યૂઝ નેટવર્કે દાવો કર્યો છે કે આ બેઠક રાજદ્વારી સ્તરે થશે અને તેમાં દ્વિપક્ષીય મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ શકે છે. જોકે, હજુ સુધી અમેરિકા કે ઓમાન તરફથી આ બેઠકની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી.
તણાવપૂર્ણ માહોલમાં વાતચીતની પહેલ
ગયા મહિને ઈરાનમાં થયેલા દેશવ્યાપી વિરોધ પ્રદર્શનો અને તેના પર કરવામાં આવેલી કડક કાર્યવાહી બાદ વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચેના સંબંધો વધુ વણસ્યા હતા. અમેરિકાએ ઈરાનની કાર્યવાહીની ટીકા કરી હતી, જ્યારે ઈરાને તેને આંતરિક બાબત ગણાવી વિદેશી દખલનો ઈનકાર કર્યો હતો. આ પૃષ્ઠભૂમિમાં, સંભવિત વાર્તાલાપને એક રાજદ્વારી હલચલ તરીકે જોવામાં આવે છે, જે બંને દેશો વચ્ચે સંવાદના દ્વાર ફરીથી ખોલી શકે છે.
ઓમાનની પરંપરાગત મધ્યસ્થી ભૂમિકા
ઓમાન અગાઉ પણ ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે સંવાદનું મહત્વનું મંચ રહ્યું છે. ખાસ કરીને ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગેની અનેક ગુપ્ત અને ઔપચારિક વાટાઘાટોની યજમાની ઓમાન કરી ચૂક્યું છે. આ જ કારણસર ફરી એકવાર ઓમાનને વાર્તા સ્થળ તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યું હોવાની અટકળો તેજ બની છે.
ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિના નિવેદનથી આશા વધી
તાજેતરમાં જ ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેજેશ્કિયને અમેરિકા સાથેની વાતચીત અંગે દેશનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું હતું કે જો વાતચીત સન્માન અને સમાનતાના આધારે થાય તો ઈરાન સંવાદની વિરુદ્ધ નથી. તેમના આ નિવેદન બાદ જ રાજદ્વારી ગતિવિધિઓ તેજ થઈ હતી. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો આ વાર્તા થશે, તો તેમાં પરમાણુ કરાર, પ્રતિબંધોમાં રાહત, પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને કેદીઓની અદલાબદલી જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા શક્ય છે.
અમેરિકાનું મૌન, સવાલો યથાવત
અત્યાર સુધી અમેરિકા તરફથી આ સંભવિત બેઠક અંગે કોઈ સત્તાવાર નિવેદન આવ્યું નથી. વોશિંગ્ટનના મૌનને કારણે એ સ્પષ્ટ નથી થયું કે વાતચીત કયા સ્તરે થશે—પ્રત્યક્ષ કે પછી પરોક્ષ પ્રતિનિધિઓ દ્વારા.
જો શુક્રવારે આ વાર્તા થશે, તો તેને ઈરાન-અમેરિકા સંબંધોમાં એક મહત્વપૂર્ણ રાજદ્વારી કદમ માનવામાં આવશે. જોકે, બંને દેશો વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા અવિશ્વાસને જોતા કોઈ મોટા કરારની આશા હાલમાં મર્યાદિત ગણાય છે. હાલમાં સમગ્ર વિશ્વની નજર ઓમાન પર ટકેલી છે, જ્યાં થનારી સંભવિત વાતચીત મધ્ય-પૂર્વના રાજકારણમાં નવા સમીકરણો બનાવી શકે છે.
