આધાર કાર્ડના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર! હવે આ દસ્તાવેજોથી પણ બનશે આધાર, જાણી લો નવી ગાઈડલાઈન્સ
આધાર કાર્ડ હવે માત્ર એક ઓળખપત્ર નથી રહ્યું, પરંતુ તે આપણી ડિજિટલ જીવનરેખા બની ગયું છે. આ મહત્વને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારતીય વિશિષ્ટ ઓળખ સત્તામંડળ (UIDAI) એ ‘આધાર (નોંધણી અને અપડેટ) પ્રથમ સુધારા નિયમો, 2026’ અમલમાં મૂક્યા છે. આ નવા ફેરફારો બાળકો, પ્રવાસી ભારતીયો (OCI) અને વિદેશી નાગરિકો માટેની પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક અને આધુનિક બનાવે છે. જો તમે તમારા પરિવારના કોઈ સભ્યનું નવું આધાર કઢાવવા અથવા જૂનું અપડેટ કરાવવા માંગતા હોવ, તો આ લેખમાં અમે તે તમામ વિગતો આવરી લીધી છે જે તમારે જાણવી અનિવાર્ય છે.
નવી ગાઈડલાઈન્સ: દસ્તાવેજોની યાદીમાં મોટો વધારો
અત્યાર સુધી આધાર માટે મર્યાદિત દસ્તાવેજો ચાલતા હતા, પરંતુ UIDAI એ હવે ઓળખ (PoI) અને સરનામાના પુરાવા (PoA) માટે સ્વીકાર્ય કાગળોનો વ્યાપ ઘણો વધારી દીધો છે. આનાથી એવા લોકોને ફાયદો થશે જેઓ દસ્તાવેજોના અભાવે આધાર બનાવી શકતા નહોતા.
હવે તમે નીચે મુજબના દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કરી શકો છો:
-
ડિજિટલ દસ્તાવેજો: ઈ-વોટર આઈડી અને ઈ-રેશન કાર્ડને હવે માન્યતા આપવામાં આવી છે.
-
કૌટુંબિક અને કાયદાકીય કાગળો: લગ્નનું પ્રમાણપત્ર (Marriage Certificate) અને છૂટાછેડાના કાયદાકીય કાગળો (Divorce Decree).
-
નાણાકીય અને વીમા કાગળો: પેન્શન પેમેન્ટ ઓર્ડર, ઈન્શ્યોરન્સ પોલિસીઓ, બેંક સ્ટેટમેન્ટ અને પાસબુક.
-
રહેઠાણના પુરાવા: રજિસ્ટર્ડ રેન્ટ એગ્રીમેન્ટ અને યુટિલિટી બિલો (લાઈટ બિલ, ગેસ બિલ વગેરે).
-
અન્ય: મનરેગા જોબ કાર્ડ, શૈક્ષણિક માર્કશીટ અથવા સર્ટિફિકેટ, અને જેલમાં રહેલા કેદીઓ માટે જેલ સત્તાવાળાઓ દ્વારા આપવામાં આવેલા આઈડી.
ધ્યાન રાખવા જેવી બાબત: કોઈપણ દસ્તાવેજ ત્યારે જ માન્ય ગણાશે જ્યારે તે ‘વેલિડ’ (એક્સપાયર થયેલ ન હોય) હોય, અરજદારના નામ પર હોય અને જે-તે સંસ્થા દ્વારા તેની ખરાઈ કરી શકાય તેમ હોય.
બાળકોના આધાર માટેની નવી અને સરળ વ્યવસ્થા
બાળકોના આધારની પ્રક્રિયામાં ઘણીવાર વાલીઓને મૂંઝવણ થતી હોય છે. UIDAI એ હવે તેને બે સ્પષ્ટ શ્રેણીમાં વહેંચી દીધી છે:
૧. ૫ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો
આ વયજૂથના બાળકો માટે ‘હેડ ઓફ ફેમિલી’ (HoF) આધારિત નોંધણી મુખ્ય રહેશે. બાળકના જન્મનું પ્રમાણપત્ર (Birth Certificate) અનિવાર્ય છે. આ પ્રક્રિયામાં માતા-પિતા અથવા વાલીના દસ્તાવેજો અને બાયોમેટ્રિક્સના આધારે બાળકની નોંધણી કરવામાં આવશે.
૨. ૫ થી ૧૮ વર્ષના બાળકો
આ વયના બાળકો માટે પણ HoF આધારિત નોંધણીને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. જો કે, જો બાળકની પાસે પોતાના સ્વતંત્ર શૈક્ષણિક દસ્તાવેજો કે અન્ય પુરાવા ઉપલબ્ધ હોય, તો તેના આધારે પણ નોંધણી કરાવી શકાશે.
વિદેશી નાગરિકો અને OCI કાર્ડધારકો માટે સમયમર્યાદા
૨૦૨૬ના નવા નિયમો મુજબ, જે વિદેશી નાગરિકો છેલ્લા ૧૨ મહિનામાં ૧૮૨ દિવસથી વધુ સમય ભારતમાં રહ્યા છે, તેમના માટે આધારની માન્યતા (Validity) નક્કી કરવામાં આવી છે:
-
OCI કાર્ડધારકો અને નેપાળ/ભૂતાનના નાગરિકો: તેમનું આધાર કાર્ડ નોંધણીના દિવસથી ૧૦ વર્ષ માટે માન્ય રહેશે. ત્યારબાદ તેને ફરીથી અપડેટ કરાવવું પડશે.
-
લાંબા ગાળાના વિઝા (LTV) ધરાવતા લોકો: તેમનું આધાર તેમના વિઝાની છેલ્લી તારીખ સુધી જ માન્ય રહેશે.
-
અન્ય વિદેશીઓ: વિઝા અથવા FRRO પરમિટની માન્યતા મુજબ જ તેમનું આધાર કામ કરશે.
ટ્રાન્સજેન્ડર અને વિશેષ જૂથો માટે રાહતના સમાચાર
નવા નિયમોમાં સામાજિક સમાનતા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. ટ્રાન્સજેન્ડર વ્યક્તિઓ હવે તેમના ‘ટ્રાન્સજેન્ડર આઈડી કાર્ડ’ દ્વારા નામ કે સરનામું અપડેટ કરાવી શકશે. આ ઉપરાંત:
-
અનાથ બાળકો: અનાથાલયો કે ચાઈલ્ડ કેર હોમમાં રહેતા બાળકો માટે વિશેષ જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે જેથી તેઓને આધારથી વંચિત ન રહેવું પડે.
-
દિવ્યાંગો: નેશનલ ટ્રસ્ટ એક્ટ હેઠળ જારી કરાયેલા દસ્તાવેજોને માન્યતા આપવામાં આવી છે.
-
HIV/AIDS પ્રભાવિત વ્યક્તિઓ: NACO દ્વારા આપવામાં આવતા પ્રમાણપત્રોના આધારે તેમની નોંધણી પ્રક્રિયાને વધુ સરળ બનાવવામાં આવી છે.
