સાવધાન! આધારમાં જન્મતારીખ સુધારવાની તક માત્ર એક જ વાર મળશે; જાણો દસ્તાવેજો અને પ્રક્રિયાની વિગત
આજના ડિજિટલ યુગમાં આધાર કાર્ડ (Aadhaar Card) માત્ર એક ઓળખપત્ર નથી, પરંતુ આપણી જીવનશૈલીનો એક અનિવાર્ય હિસ્સો બની ગયો છે. બેંક ખાતું ખોલાવવાથી લઈને સરકારી યોજનાઓનો લાભ લેવા અને શાળા-કોલેજમાં એડમિશન સુધી, દરેક જગ્યાએ આધારની જરૂર પડે છે. આધારમાં તમારી બાયોમેટ્રિક માહિતીની સાથે સાથે નામ, સરનામું અને જન્મતારીખ (Date of Birth) જેવી મહત્વની વિગતો નોંધાયેલી હોય છે.
અવારનવાર જોવા મળે છે કે આધાર બનાવતી વખતે ઉતાવળમાં અથવા દસ્તાવેજોના અભાવે જન્મતારીખ ખોટી નોંધાઈ જાય છે. કારણ કે આધાર એક “પ્રમાણિત” દસ્તાવેજ છે, તેથી તેમાં ખોટી માહિતી હોવાને કારણે તમને પાસપોર્ટ કઢાવવામાં અથવા પેન્શન જેવી સેવાઓમાં મોટી મુશ્કેલી પડી શકે છે. જાગરણ બિઝનેસના વાચક રોશન દેઉબાના પ્રશ્નને ધ્યાનમાં રાખીને, ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે આધારમાં જન્મતારીખ બદલવાની સાચી અને નવીનતમ પ્રક્રિયા શું છે.
શું ઘરે બેઠા ઓનલાઇન જન્મતારીખ બદલી શકાય છે?
સૌ પ્રથમ એક મહત્વની વાત સ્પષ્ટ કરી દઈએ: સુરક્ષાના કારણોસર UIDAI (ભારતીય વિશિષ્ટ ઓળખ સત્તામંડળ) એ જન્મતારીખને સંપૂર્ણપણે ઓનલાઇન બદલવાની સુવિધા હાલમાં બંધ કરી દીધી છે.
પહેલા ‘Self Service Update Portal’ (SSUP) ના માધ્યમથી કેટલાક સુધારા ઘરે બેઠા થઈ જતા હતા, પરંતુ વર્તમાન નિયમો અનુસાર, જન્મતારીખ (DOB) જેવા સંવેદનશીલ ડેટામાં ફેરફાર કરવા માટે તમારે એકવાર આધાર સેવા કેન્દ્ર (Aadhaar Seva Kendra) પર જવું જ પડશે. જોકે, તમે તમારો સમય બચાવવા માટે એપોઇન્ટમેન્ટ અને ફોર્મ ડાઉનલોડ કરવાનું કામ ઓનલાઇન કરી શકો છો.
આધારમાં જન્મતારીખ બદલવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રક્રિયા
જો તમે તમારા આધારમાં સુધારો કરવા માંગો છો, તો નીચેના સ્ટેપ્સ અનુસરો:
સ્ટેપ 1: UIDAI ની વેબસાઇટ પર જાઓ સૌ પ્રથમ આધારની સત્તાવાર વેબસાઇટ uidai.gov.in પર જાઓ. અહીં તમે તમારી ભાષા (ગુજરાતી, હિન્દી કે અંગ્રેજી) પસંદ કરી શકો છો.
સ્ટેપ 2: સુધારા ફોર્મ ડાઉનલોડ કરો વેબસેટના ‘My Aadhaar’ સેક્શનમાં જઈને ‘Aadhaar Enrolment/Update Form’ ડાઉનલોડ કરો. આ ફોર્મ તમે ઘરે જ પ્રિન્ટ કરી શકો છો જેથી કેન્દ્ર પર જઈને લાઈનમાં ઉભા રહીને ફોર્મ માંગવું ન પડે.
સ્ટેપ 3: ફોર્મ ભરો ફોર્મમાં તમારી સાચી વિગતો ભરો. ધ્યાન રાખશો કે ‘Date of Birth’ ના કોલમમાં એ જ તારીખ લખો જે તમારા માન્ય દસ્તાવેજો (જેમ કે માર્કશીટ અથવા જન્મ પ્રમાણપત્ર) માં નોંધાયેલી છે.
સ્ટેપ 4: નજીકના આધાર કેન્દ્રની પસંદગી તમે ઓનલાઇન જ તમારા ઘરની નજીકના ‘Aadhaar Seva Kendra’ શોધી શકો છો અને ત્યાં માટે Appointment બુક કરી શકો છો. આનાથી તમારે કલાકો સુધી રાહ જોવી પડશે નહીં.
સ્ટેપ 5: જરૂરી દસ્તાવેજો (Documents) સાથે રાખો કેન્દ્ર પર જતી વખતે તમારી સાથે અસલી દસ્તાવેજો અને તેમની ફોટોકોપી ચોક્કસ સાથે રાખો. જન્મતારીખ સુધારવા માટે નીચેનામાંથી કોઈ પણ એક દસ્તાવેજ માન્ય ગણાય છે:
-
જન્મ પ્રમાણપત્ર (Birth Certificate)
-
પાન કાર્ડ (PAN Card)
-
પાસપોર્ટ
-
SSLC બુક/પ્રમાણપત્ર
-
યુનિવર્સિટી દ્વારા જારી કરાયેલ માર્કશીટ
સ્ટેપ 6: બાયોમેટ્રિક વેરિફિકેશન અને શુલ્ક આધાર કેન્દ્ર પર હાજર ઓપરેટર તમારા દસ્તાવેજોની તપાસ કરશે અને તમારી ફિંગરપ્રિન્ટ અથવા આઈરિસ (આંખો) ને સ્કેન કરીને વેરિફિકેશન કરશે. આ પ્રક્રિયા માટે તમારે 50 રૂપિયા સરકારી ફી ચૂકવવી પડશે.
મહત્વના નિયમો: કેટલી વાર ફેરફાર કરી શકાય છે?
આધાર કાર્ડમાં માહિતી અપડેટ કરવાની એક નિશ્ચિત મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે જેથી ડેટાની ચોકસાઈ જળવાઈ રહે:
-
જન્મતારીખ (DOB): જીવનમાં માત્ર એક જ વાર. જો તમે તેને બીજી વાર બદલવા માંગો છો, તો તે માત્ર અપવાદરૂપે પ્રાદેશિક કચેરી (Regional Office) દ્વારા જ શક્ય છે, જે ખૂબ જ જટિલ પ્રક્રિયા છે.
-
નામ (Name): જીવનમાં માત્ર બે વાર.
-
લિંગ (Gender): જીવનમાં માત્ર એક જ વાર.
-
સરનામું અને મોબાઈલ નંબર: આ તમે ગમે તેટલી વાર બદલી શકો છો, કારણ કે લોકો વારંવાર ઘર બદલતા હોય છે અથવા સિમ કાર્ડ બદલતા હોય છે.
