‘મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ઘટ્યા પછી યુએસ ટીમ વાટાઘાટો માટે મોસ્કો આવશે’
રશિયા અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (અમેરિકા) વચ્ચેના સંબંધો હંમેશાં વૈશ્વિક રાજકારણની દિશા નક્કી કરે છે. યુક્રેન યુદ્ધ અને મધ્ય પૂર્વના તણાવ વચ્ચે, રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને એક એવો દાવો કર્યો છે જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી વર્તુળોમાં ચર્ચા જગાવી છે. પુતિને જણાવ્યું છે કે મધ્ય પૂર્વમાં ઈરાન સંબંધિત વર્તમાન કટોકટીનો સક્રિય તબક્કો સમાપ્ત થયા પછી, યુએસ વહીવટીતંત્રના પ્રતિનિધિઓ અને વાટાઘાટકારો મોસ્કોની મુલાકાતે આવી શકે છે. રશિયા અમેરિકી પ્રતિનિધિઓ સાથે અટકેલી વાતચીતને ફરી આગળ ધપાવવા અને તમામ જટિલ મુદ્દાઓ પર વિગતવાર ચર્ચા કરવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે.
રશિયા તમામ મુદ્દાઓ પર વાટાઘાટો માટે તૈયાર
રશિયન પત્રકાર પાવેલ ઝરુબિન સાથેની એક ખાસ વાતચીતમાં રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને આ વ્યૂહાત્મક સંકેતો આપ્યા હતા. તેમણે કહ્યું, “અમને આશા છે કે ઈરાન સંબંધિત વર્તમાન પરિસ્થિતિ શાંત થયા પછી, અમેરિકી વહીવટીતંત્રના પ્રતિનિધિઓ મોસ્કો આવશે. અમે ભૂતકાળમાં પણ તેમની સાથે ઘણી વખત મુલાકાત કરી ચૂક્યા છીએ. રશિયા આ સંવાદ પ્રક્રિયાને ચાલુ રાખવા અને પરસ્પર હિતના તમામ વિષયો પર ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરવા માટે માનસિક રીતે તૈયાર છે.” પુતિનનું આ નિવેદન દર્શાવે છે કે રશિયા ભલે પશ્ચિમી દેશોના પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહ્યું હોય, પરંતુ તે અમેરિકા સાથેના રાજદ્વારી દરવાજા સંપૂર્ણપણે બંધ કરવા માંગતું નથી.
G-7 સમિટ અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું દબાણ
પુતિનનું આ નિવેદન ફ્રાન્સમાં યોજાયેલી જી-૭ (G-7) સમિટ પછી સામે આવ્યું છે, જ્યાં રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ કેન્દ્રસ્થાને હતું. સમિટ દરમિયાન યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયા પર દબાણ લાવતા કહ્યું હતું કે રશિયાએ હવે યુક્રેન સાથે કોઈ પણ ભોગે કરાર અથવા શાંતિ સમજૂતી કરી લેવી જોઈએ.
ટ્રમ્પે તાજેતરમાં યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમીર ઝેલેન્સકી અંગે પણ બદલાયેલું વલણ અપનાવ્યું છે. તેમણે સ્વીકાર્યું કે ઝેલેન્સકી રશિયા સામેના આ યુદ્ધમાં ધારણા કરતાં ઘણું સારું પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. જો કે, આ પહેલાં જ ટ્રમ્પે એવું નિવેદન પણ આપ્યું હતું કે યુદ્ધ જીતવા માટે ઝેલેન્સકી પાસે પૂરતા “પત્તા” (વ્યૂહાત્મક મજબૂતી) નથી. અમેરિકી વહીવટીતંત્રના આ બદલાતા નિવેદનો વચ્ચે પુતિને સીધો જ યુએસ ટીમને મોસ્કો આવવા આમંત્રણ આપીને નવો દાવ ખેલ્યો છે.
રશિયાએ સ્વીકારી ઇંધણની અછત
આ મુલાકાતમાં પુતિને પહેલીવાર વૈશ્વિક મીડિયા સમક્ષ એક મહત્વની વાત સ્વીકારી છે. તેમણે કબૂલ્યું કે યુક્રેન દ્વારા રશિયાના આંતરિક ભાગો અને ખાસ કરીને ઉર્જા માળખા (એનર્જી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર) પર જે જવાબી હુમલા કરવામાં આવ્યા છે, તેનાથી રશિયાની અંદર ઇંધણની અછત સર્જાઈ રહી છે. પુતિને કહ્યું કે રશિયાના મહત્વપૂર્ણ રિફાઇનરીઓ અને તેલ ડેપો પરના ડ્રોન હુમલાઓએ દેશ માટે કેટલીક ચોક્કસ સમસ્યાઓ ચોક્કસ ઊભી કરી છે, પરંતુ હાલમાં પરિસ્થિતિ એટલી ગંભીર કે કાબૂ બહાર નથી ગઈ કે દેશ ઠપ થઈ જાય.
એર ડિફેન્સ અને ક્રિમીઆ પર વિશેષ ધ્યાન
ઇંધણના આ સંકટને પહોંચી વળવા માટે રશિયાએ હવે પોતાની આંતરિક રણનીતિ બદલી છે. પુતિને જણાવ્યું કે રશિયન સેનાની સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા હવે દેશની હવાઈ સુરક્ષા (એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ) ને વધુ મજબૂત બનાવવાની છે, જેથી યુક્રેનના હવાઈ હુમલાઓને હવામાં જ તોડી પાડી શકાય.
આ ઉપરાંત, રશિયા દ્વારા વર્ષ ૨૦૧૪માં કબજે કરાયેલા ક્રિમીઆ પ્રદેશમાં ઇંધણનો પુરવઠો સતત જાળવી રાખવા પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે. કાળા સમુદ્ર (Black Sea) ક્ષેત્રમાં આવેલા ક્રિમીઆન દ્વીપકલ્પમાં જમીન માર્ગે અને સમુદ્રી માર્ગે, બંને રીતે ઇંધણનો સપ્લાય ઝડપથી વધારવામાં આવી રહ્યો છે. પુતિને આદેશ આપ્યો છે કે ક્રિમીઆમાં કોઈપણ સંજોગોમાં ઇંધણની અછત ઊભી ન થવી જોઈએ, જેથી ત્યાંની આવશ્યક સેવાઓ અને લશ્કરી હિલચાલમાં કોઈ વિક્ષેપ ન પડે.
એક તરફ મોસ્કોમાં અમેરિકી પ્રતિનિધિઓ સાથે ભવિષ્યની વાટાઘાટોની આશા અને બીજી તરફ યુક્રેન સામે સરહદો મજબૂત કરવાની મજબૂરી, રશિયા હાલમાં બેવડી રણનીતિ પર કામ કરી રહ્યું હોય તેવું સ્પષ્ટ દેખાય છે.
