વૈશ્વિક ઈ-કોમર્સ ક્ષેત્રની દિગ્ગજ કંપની એમેઝોને (Amazon) ફરી એકવાર પોતાના કર્મચારીઓ પર મોટો પ્રહાર કર્યો છે. કંપનીએ પોતાના રિટેલ વિભાગમાંથી ૧,૦૦૦ થી વધુ કર્મચારીઓને છૂટા કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ છટણીથી ભારત, અમેરિકા અને યુનાઇટેડ કિંગડમ (યુકે) ના કર્મચારીઓ સીધી રીતે પ્રભાવિત થયા છે. આઈટી અને ઈ-કોમર્સ સેક્ટરમાં ચાલતા વૈશ્વિક આર્થિક ફેરફારો વચ્ચે આ નિર્ણયથી દેશ-વિદેશના ટેક વર્તુળોમાં ભારે ચિંતા ફેલાઈ ગઈ છે.
સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે આ છટણી એવા સમયે કરવામાં આવી છે જ્યારે કંપનીનો વાર્ષિક ફ્લેગશિપ શોપિંગ ફેસ્ટિવલ ‘પ્રાઈમ બિગ ડીલ ડેઝ’ ચાલી રહ્યો છે. આ સેલ દરમિયાન કંપની દ્વારા મોટા પાયે છટણીનો નિર્ણય લેવાતા કોર્પોરેટ જગતમાં અનેક સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા છે.
ફેસ્ટિવલ સેલ દરમિયાન જ લેવાયો કડક નિર્ણય
એમેઝોનની આ છટણીનો સમયગાળો ઘણો જ ચર્ચાસ્પદ બન્યો છે. કંપનીનો મુખ્ય શોપિંગ ઈવેન્ટ ‘પ્રાઈમ બિગ ડીલ ડેઝ’ મંગળવારથી શરૂ થયો હતો અને બુધવાર સુધી ચાલુ રહ્યો હતો. સમગ્ર વિશ્વમાં જ્યારે લાખો ગ્રાહકો ખરીદી કરી રહ્યા હતા અને કંપનીનો બિઝનેસ સૌથી વધુ વ્યસ્ત હતો, ત્યારે જ એમેઝોન મેનેજમેન્ટે પોતાના રિટેલ વ્યવસાયના માળખાને નાનું કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો.
કંપનીના આંતરિક સુત્રો અનુસાર, આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ રિટેલ ટીમની કામગીરીને વધુ સુવ્યવસ્થિત કરવાનો અને વધારાના ખર્ચાઓ પર કાપ મૂકવાનો છે. જોકે, ઉત્સવોની આ સિઝનમાં નોકરી ગુમાવનારા કર્મચારીઓ માટે આ નિર્ણય અત્યંત આંચકાજનક સાબિત થયો છે.
ભારતીય કર્મચારીઓ પર પડી સીધી અસર
ભારતમાં એમેઝોનનો રિટેલ બિઝનેસ અને ટેક સપોર્ટ સિસ્ટમ ખૂબ જ વિશાળ છે. વર્તમાન છટણીની સીધી અસર ભારતમાં સ્થિત એમેઝોનના કાર્યાલયો અને રિટેલ ટીમ પર પડી છે. આ અગાઉ પણ કંપનીએ વૈશ્વિક સ્તરે હજારો કર્મચારીઓને નોકરીમાંથી મુક્ત કર્યા હતા, અને હવે ફરી એકવાર ૧,૦૦૦ જેટલા કર્મચારીઓને છૂટા કરાતાં ભારતીય આઈટી અને ઈ-કોમર્સ પ્રોફેશનલ્સમાં અસુરક્ષાની ભાવના વધી છે.
અમેરિકા અને યુકે જેવા વિકસિત દેશોમાં પણ રિટેલ ટીમમાંથી લોકોને નીકાળવામાં આવ્યા છે. કંપની આ નિર્ણયથી કયા ચોક્કસ રોલ્સ અને હોદ્દાઓને અસર થઈ છે તે અંગે સત્તાવાર રીતે કોઈ સ્પષ્ટ યાદી જાહેર કરી નથી, પરંતુ રિટેલ ઓપરેશન્સ સંબંધિત ટીમોને સૌથી વધુ નુકસાન પહોંચ્યું છે.
ઈ-કોમર્સ ક્ષેત્રમાં બદલાતી સ્થિતિ અને પડકારો
વૈશ્વિક સ્તરે મહામારી બાદ ઈ-કોમર્સ ક્ષેત્રમાં જોવા મળેલો અચાનક ઉછાળો હવે ધીમે ધીમે સામાન્ય થઈ રહ્યો છે. કંપનીઓ હવે વધારાની મેનપાવર ઘટાડીને આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) અને ઓટોમેશન તરફ વધુ ધ્યાન આપી રહી છે. એમેઝોન જેવી મોટી કંપનીઓ પણ પોતાના સંસાધનોનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવા માટે ટીમ રિસ્ટ્રક્ચરિંગનો આશરો લઈ રહી છે.
નિષ્ણાતોના મતે, આઈટી અને રિટેલ ક્ષેત્રે ખર્ચ ઘટાડવાની આ કવાયત આગામી દિવસોમાં અન્ય ટેક કંપનીઓમાં પણ જોવા મળી શકે છે. હાલ તો એમેઝોનમાંથી છૂટા કરાયેલા કર્મચારીઓ માટે નવી રોજગારી શોધવી એ આર્થિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે મોટો પડકાર બની રહેશે.
