અરિજિત સિંહે કેમ લીધો બોલિવૂડ છોડવાનો આંચકાજનક નિર્ણય?
27 જાન્યુઆરીની રાત્રે લગભગ 9 વાગ્યે, જ્યારે આખી દુનિયા પોતાની ધૂનમાં મસ્ત હતી, ત્યારે સોશિયલ મીડિયા પર એક એવા સમાચાર આવ્યા જેણે સંગીત પ્રેમીઓના દિલના ધબકારા વધારી દીધા. પોતાના મધુર અવાજથી કરોડો દિલો પર રાજ કરનારા ગાયક અરિજિત સિંહ એ એક પોસ્ટ શેર કરી. આ પોસ્ટમાં તેણે જાહેરાત કરી કે તે હવે ‘પ્લેબેક સિંગિંગ’ (Playback Singing) માંથી નિવૃત્તિ લઈ રહ્યો છે.
જેવા આ સમાચાર ફેલાયા કે તરત જ ચાહકોમાં નિરાશા વ્યાપી ગઈ. સોશિયલ મીડિયા પર ‘Arijit Singh Retirement’ ટ્રેન્ડ થવા લાગ્યું અને લોકો અટકળો લગાવવા લાગ્યા કે શું હવે અરિજિતનો અવાજ ફરી ક્યારેય સાંભળવા નહીં મળે? શું ‘તુમ હી હો’ અને ‘ચન્ના મેરેયા’ જેવો જાદુ હવે ખતમ થઈ જશે? પરંતુ સત્ય આનાથી તદ્દન અલગ અને સકારાત્મક છે. અરિજિતે સંગીત સાથે નાતો નથી તોડ્યો, તેણે માત્ર પોતાનો રસ્તો બદલ્યો છે.
પ્લેબેક સિંગિંગ શું છે? ટેકનિકલ પાસાને સમજવું
અરિજિતના આ નિર્ણયને સમજવા માટે સૌથી પહેલા એ જાણવું જરૂરી છે કે ‘પ્લેબેક સિંગિંગ’ ખરેખર શું હોય છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો:
-
લિપ-સિંકનો ખેલ: ફિલ્મોમાં જ્યારે આપણે પડદા પર કોઈ હીરો કે હિરોઈનને ગીત ગાતા જોઈએ છીએ, ત્યારે ખરેખર તે અવાજ કોઈ ગાયકનો હોય છે. ગાયક સ્ટુડિયોમાં ગીત પહેલેથી જ રેકોર્ડ કરી લે છે અને અભિનેતાઓ માત્ર તેના પર પોતાના હોઠ હલાવે છે (લિપ-સિંક કરે છે). આ પ્રક્રિયાને ‘પાર્શ્વ ગાયન’ અથવા ‘પ્લેબેક સિંગિંગ’ કહેવામાં આવે છે.
-
પર્દા પાછળનો અવાજ: પ્લેબેક સિંગર તે કલાકાર છે જે કેમેરાની સામે નથી આવતો, પરંતુ પડદા પાછળ રહીને ફિલ્મના પાત્રને પોતાનો અવાજ ઉધાર આપે છે.
અરિજિત સિંહે આ જ ‘ફિલ્મો માટે અવાજ ઉધાર આપવાની’ પ્રક્રિયાથી પોતાની જાતને અલગ કરી છે. તેણે ગાવાનું છોડ્યું નથી, પરંતુ ફિલ્મોના વ્યવસાયિક માળખામાંથી બહાર નીકળવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
નિવૃત્તિનો અર્થ: હવે આગળ શું કરશે અરિજિત?
અરિજિત સિંહના આ પગલાનો અર્થ એ બિલકુલ નથી કે તે ઘરે બેસી જશે. ઉલટું, હવે તે વધુ સર્જનાત્મક સ્વતંત્રતા સાથે આપણી સામે આવશે. ચાલો સમજીએ કે નિવૃત્તિ પછી પણ તે સંગીતની દુનિયામાં કેવી રીતે સક્રિય રહેશે:
1. ઈન્ડિપેન્ડન્ટ મ્યુઝિક (સ્વતંત્ર સંગીત): છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતમાં ‘નોન-ફિલ્મી’ ગીતોનો ક્રેઝ ઝડપથી વધ્યો છે. અરિજિત હવે પોતાની પસંદગીના મ્યુઝિક વીડિયો, સિંગલ્સ અને આલ્બમ રિલીઝ કરી શકે છે. તે કોઈ ફિલ્મની સ્ક્રિપ્ટ કે હીરોની ઈમેજનો મોહતાજ નહીં હોય. તે પોતાની ધૂન જાતે બનાવી શકશે અને તેને સીધી પોતાની યુટ્યુબ ચેનલ અથવા સ્ટ્રીમિંગ એપ્સ પર રિલીઝ કરશે.
2. લાઈવ કોન્સર્ટ અને સ્ટેજ શો: અરિજિત સિંહના લાઈવ કોન્સર્ટની દીવાનગી જગજાહેર છે. તે વિશ્વભરમાં તેના સ્ટેજ શો ચાલુ રાખશે. એક લાઈવ પરફોર્મર તરીકે તેની ઉર્જા બેજોડ છે, અને ચાહકો માટે તેને મંચ પર જોવો એ હંમેશા એક યાદગાર અનુભવ હોય છે.
3. મ્યુઝિક કમ્પોઝિંગ અને પ્રોડક્શન: ગાયન ઉપરાંત, અરિજિત એક ઉત્તમ સંગીતકાર પણ છે. તે મ્યુઝિક કમ્પોઝિંગ, એરેન્જમેન્ટ અને પ્રોડક્શનમાં પોતાનો પૂરો સમય આપી શકે છે. તે નવા ટેલેન્ટને તક આપી શકે છે અને ભારતીય સંગીતને વૈશ્વિક સ્તરે એક નવી ઓળખ અપાવવા માટે કામ કરી શકે છે.
4. પોતાની શરતો પર સંગીત: ફિલ્મી ગીતોમાં ઘણીવાર સંગીતકારો અને ગાયકોએ દિગ્દર્શકો કે નિર્માતાઓની પસંદગી મુજબ કામ કરવું પડે છે. પ્લેબેકમાંથી નિવૃત્તિનો અર્થ એ છે કે હવે અરિજિત માત્ર તે જ ગાશે જે તેના દિલને સ્પર્શશે. આ તેના પ્રશંસકો માટે વધુ શ્રેષ્ઠ સંગીત લાવી શકે છે.
અરિજિત સિંહ: એક યુગનો અંત કે નવી શરૂઆત?
અરિજિત સિંહે છેલ્લા એક દાયકાથી વધુ સમયથી બોલિવૂડ સંગીત પર રાજ કર્યું છે. તેના જવાથી ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રીમાં એક મોટો શૂન્યાવકાશ સર્જાશે, કારણ કે તે દરેક મૂડના ગીતો—પછી તે વિરહ હોય, રોમાન્સ હોય કે દેશભક્તિ—ગાવામાં માહિર હતો.
જોકે, આ તેની વ્યક્તિગત અને કલાત્મક યાત્રાનો એક નવો પડાવ છે. ઘણા મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય કલાકારો પણ ફિલ્મોને બદલે પોતાના સ્વતંત્ર આલ્બમ પર ધ્યાન આપે છે. અરિજિત કદાચ આ જ રસ્તે ચાલવા માંગે છે, જ્યાં સંગીતનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર ફિલ્મને હિટ કરાવવાનો ન હોઈ, આત્માને સુકૂન આપવાનો હોય.
નિષ્કર્ષ: ઉદાસ થવાની જરૂર નથી
અરિજિત સિંહના ચાહકો માટે સારા સમાચાર એ છે કે તેનો અવાજ ક્યાંય જઈ રહ્યો નથી. તે આપણી વચ્ચે રહેશે, ગાતો રહેશે અને પોતાની ધૂનથી આપણને મંત્રમુગ્ધ કરતો રહેશે. ફરક માત્ર એટલો હશે કે હવે તેનો અવાજ કોઈ ફિલ્મી પડદાનો મોહતાજ નહીં હોય.
તે એક ‘પ્લેબેક સિંગર’ થી ઉપર ઉઠીને એક ‘સંપૂર્ણ કલાકાર’ (Complete Artist) બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. તેથી, જો તમે તેના પ્રશંસક હોવ, તો નિરાશ થશો નહીં. આ તેના સંગીતના એક નવા સુવર્ણ યુગની શરૂઆત છે.
