‘કેશ-એટ-હોમ’ કેસ: સંસદીય સમિતિએ હાઈકોર્ટના જસ્ટિસ યશવંત વર્માને ત્રણેય આરોપોમાં દોષિત ઠેરવ્યા, ખુલાસાને ગણાવ્યો ‘ભ્રામક’
અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના જજ જસ્ટિસ યશવંત વર્મા સામેના ચર્ચિત ‘કેશ-એટ-હોમ’ કેસમાં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સનસનાટીભર્યો અહેવાલ સામે આવ્યો છે. લોકસભા દ્વારા ગઠિત ત્રણ સભ્યોની તપાસ સમિતિએ જસ્ટિસ વર્મા સામેના ત્રણેય ગંભીર આરોપોને સંપૂર્ણપણે સાબિત થયેલા ઠેરવ્યા છે. સમિતિએ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે તેમના સત્તાવાર નિવાસસ્થાનેથી મળી આવેલી મોટી માત્રામાં બિનહિસાબી રોકડ અંગે તેમણે આપેલો ખુલાસો “ટાળી શકાય તેવો” અને “ગેરમાર્ગે દોરનારો” હતો.
આ સમગ્ર મામલો ગયા વર્ષે ૧૪ માર્ચ, ૨૦૨૫ ની રાત્રે પ્રકાશમાં આવ્યો હતો, જ્યારે દિલ્હી સ્થિત જસ્ટિસ વર્માના સત્તાવાર નિવાસસ્થાનમાં અચાનક આગ લાગી હતી. આગ બુઝાવવાની કામગીરી દરમિયાન ત્યાંથી મોટી સંખ્યામાં બળી ગયેલી અને અડધી બળેલી ચલણી નોટોનો જથ્થો મળી આવ્યો હતો, જેનાથી ન્યાયિક વર્તુળોમાં મોટો ખળભળાટ મચી ગયો હતો.
સંસદીય સમિતિનો ૧૨૬ પાનાનો આકરો અહેવાલ
બુધવારે સંસદના બંને ગૃહોમાં રજૂ કરવામાં આવેલા ૧૨૬ પાનાના વિસ્તૃત અહેવાલમાં સમિતિએ નોંધ્યું છે કે, માલિકી હકના સીધા પુરાવાના અભાવે આ રોકડ રકમ ચોક્કસપણે જસ્ટિસ વર્માની જ હતી તેવું સ્પષ્ટ નથી કહી શકાતું, પરંતુ જજ તરીકે તેઓ આ જવાબદારીમાંથી છટકી શકે નહીં. કોર્ટે તેમના એ બચાવને સખત શબ્દોમાં ફગાવી દીધો હતો કે તેમને રોકડ વિશે કોઈ જાણકારી નહોતી અથવા આગ લાગ્યા પછી તે રોકડ સાથે શું થયું તેની તેમની કોઈ જવાબદારી નહોતી.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, “સંચિત રેકોર્ડ સત્તાવાર પરિસરમાં નોંધપાત્ર ચલણી નોટોની હાજરી, તેની હાજરી સંતોષકારક રીતે સમજાવવામાં નિષ્ફળતા, સાધન-સામગ્રી સાચવવામાં નિષ્ફળતા અને સમિતિ સમક્ષ રજૂ કરાયેલા પુરાવાઓને સ્થાનાંતરિત કરવા સક્ષમ કોઈપણ પ્રમાણિત બચાવનો અભાવ સ્પષ્ટપણે સ્થાપિત કરે છે.”
આ ઉચ્ચ સ્તરીય તપાસ સમિતિમાં સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ અરવિંદ કુમાર, બોમ્બે હાઈકોર્ટના તત્કાલીન મુખ્ય ન્યાયાધીશ શ્રીકૃષ્ણ ચંદ્રશેખર (જેઓ હાલ સુપ્રીમ કોર્ટના જજ છે) અને વરિષ્ઠ વકીલ બી.વી. આચાર્યનો સમાવેશ થતો હતો.
સમિતિની મુખ્ય તપાસ અને તારણો:
સ્ટોરરૂમ પર નિયંત્રણનો દાવો ફગાવ્યો: જસ્ટિસ વર્માએ દલીલ કરી હતી કે જે સ્ટોરરૂમમાંથી રોકડ મળી આવી હતી તે તેમના સીધા નિયંત્રણ બહાર હતો. પરંતુ પેનલે તે રૂમમાંથી તેમના અંગત સામાન ધરાવતા તાળાબંધ કેબિનેટ અંગેના પુરાવા શોધી કાઢ્યા હતા, જે સાબિત કરે છે કે પરિસર અને જજ વચ્ચે સીધો સંબંધ હતો. આ સાથે પ્રથમ આરોપ સાબિત થયો હતો.
પુરાવા નાશ પામવા દેવાનો આરોપ: આગ લાગ્યા બાદ બળી ગયેલી નોટોના ભૌતિક પુરાવાઓને સાચવવામાં નિષ્ફળ જવા બદલ પણ પેનલે તેમની આકરી ટીકા કરી હતી. સંસ્થાકીય વડા તરીકે પોતાના પરિસરમાંથી પુરાવા ગાયબ થવા દેવા બદલ તેમને જવાબદાર ઠેરવી બીજો આરોપ પણ સાબિત ઠેરવવામાં આવ્યો હતો.
સાક્ષી બોક્સમાં ઊભા રહેવાનો ઇનકાર: સમિતિ સમક્ષ તપાસ દરમિયાન જસ્ટિસ વર્માએ સાક્ષી પેટીમાં પ્રવેશીને પોતાની ઉલટતપાસ (cross-examination) કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. સમિતિએ આ વલણમાંથી તેમની સામે પ્રતિકૂળ નિષ્કર્ષ કાઢ્યો હતો અને તેમના બચાવને ભાગોમાં “ખોટો” ગણાવ્યો હતો. જેનાથી ત્રીજો આરોપ પણ સાબિત થયો હતો.
ઇન-હાઉસ તપાસથી રાજીનામા સુધીની સફર
આ ઘટના બન્યા બાદ ભારતના તત્કાલીન મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સંજીવ ખન્નાએ આંતરિક (In-house) તપાસના આદેશ આપ્યા હતા. તે તપાસમાં પણ જસ્ટિસ વર્માનો ખુલાસો અસંતોષકારક જણાતાં CJI ખન્નાએ તેમને રાજીનામું આપવા અથવા મહાભિયોગ (Impeachment) ની બંધારણીય પ્રક્રિયાનો સામનો કરવા જણાવ્યું હતું.
જસ્ટિસ વર્માએ રાજીનામું આપવાનો ઇનકાર કરતા આ મામલો રાષ્ટ્રપતિ અને વડા પ્રધાનને મોકલવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ લોકસભાએ તેમની સામે દૂર કરવાનો પ્રસ્તાવ સ્વીકારી આ વૈધાનિક તપાસ સમિતિની રચના કરી હતી. જોકે, સંસદીય તપાસ ચાલી રહી હતી તે દરમિયાન જ, જસ્ટિસ વર્માએ ૯ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ ના રોજ પોતાના ન્યાયિક પદ પરથી સ્વેચ્છાએ રાજીનામું આપી દીધું હતું.
