કર્મ કરતા પહેલા કરો આ વિચાર, ગીતાનો આ એક ઉપદેશ તમને પસ્તાવામાંથી બચાવી શકે છે
શ્રીમદ ભગવદ ગીતામાં ભગવાન કૃષ્ણએ અર્જુનને જે જ્ઞાન આપ્યું હતું, તે આજે હજારો વર્ષો પછી પણ એટલું જ પ્રાસંગિક છે. ગીતા આપણને શીખવે છે કે આંતરિક શાંતિ અને નૈતિકતા એ ભૌતિક સંપત્તિ કરતા ક્યાંય વધુ મૂલ્યવાન છે.
1. યશ જ સૌથી મોટું ધન છે
આજના જમાનામાં આપણે પૈસા પાછળ આંધળી દોટ મૂકીએ છીએ, પણ ગીતા કંઈક અલગ જ કહે છે:
“બુદ્ધિ, કુલીનતા, ઇન્દ્રિય-નિગ્રહ, શાસ્ત્ર-જ્ઞાન, પરાક્રમ, ઓછું બોલવું, શક્તિ મુજબ દાન અને કૃતજ્ઞતા – આ આઠ ગુણો યશના સાધન છે અને યશ જ સૌથી મોટું ધન છે.”
આ ઉપદેશ આપણને સમજાવે છે કે સાચી સંપત્તિ બેંક બેલેન્સ નથી, પણ સમાજમાં આપણું સન્માન અને આપણું નામ (યશ) છે. જે વ્યક્તિ આ આઠ ગુણો કેળવે છે, તેનું જીવન અન્ય માટે પ્રેરણા બની જાય છે.
2. સદાચાર જ કલ્યાણનો માર્ગ છે
2. સદાચાર જ કલ્યાણનો માર્ગ છેઆપણે ઘણીવાર પૂછીએ છીએ કે ‘સદાચારી’ કોણ છે? ગીતા તેનો સચોટ જવાબ આપે છે:
“જે પોતાના સુખમાં અતિ ઉત્સાહિત નથી થતો, બીજાના દુઃખમાં દુઃખી નથી થતો અને દાન આપીને ક્યારેય પસ્તાવો નથી કરતો, તે જ સાચો સદાચારી છે.”
આ સંદેશનો અર્થ છે ‘સંતુલન’. જીવનમાં ઉતાર-ચઢાવ તો આવવાના જ છે, પણ જેનું મન સ્થિર છે અને જે સ્વાર્થ વગર બીજાની સેવા કરે છે, તેનું જ કલ્યાણ નિશ્ચિત છે. દાન આપીને તેનું પ્રદર્શન કરવું કે પસ્તાવો કરવો એ ગીતા મુજબ યોગ્ય નથી; સાચું દાન એ જ છે જે હૃદયથી આપવામાં આવે.
3. કર્મ કરતા પહેલા વિચારવાનું મહત્વ
આપણે ઉતાવળમાં એવા કામ કરી બેસીએ છીએ જેનું પરિણામ પછીથી ભોગવવું પડે છે. ગીતામાં કર્મ વિશે ખૂબ સુંદર વાત કહી છે:
“ધૈર્યવાન મનુષ્યએ કોઈ પણ કાર્ય શરૂ કરતા પહેલા તેના હેતુ, પરિણામ અને પોતાની ઉન્નતિ વિશે વિચાર કરવો જોઈએ. જે લોકો વિચારીને કાર્ય કરે છે, તેમને ક્યારેય પસ્તાવો થતો નથી.”
વિવેકબુદ્ધિથી કરેલું કામ હંમેશા સફળતા અને માનસિક શાંતિ બંને આપે છે. આ શિખામણ ખાસ કરીને યુવાનો અને બાળકો માટે ખૂબ જરૂરી છે, જેથી તેઓ જીવનમાં સાચા નિર્ણયો લઈ શકે.
4. કર્મ અને ફળનો સિદ્ધાંત
ગીતાનો સૌથી પ્રખ્યાત ઉપદેશ એ છે કે મનુષ્યનું કર્તવ્ય ફક્ત કર્મ કરવાનું છે.
-
નિષ્કામ કર્મ: ફળની ચિંતા કર્યા વગર પોતાની પૂરી નિષ્ઠા અને સમર્પણ સાથે કામ કરવું એ જ સાચો ધર્મ છે. જ્યારે આપણે ફળની આશા રાખ્યા વગર કામ કરીએ છીએ, ત્યારે તણાવ (Stress) આપોઆપ ઓછો થઈ જાય છે.
-
શ્રેષ્ઠ કર્મ કયા છે? જે કામોમાં બીજાનું ભલું છુપાયેલું હોય અને જેનો ઉદ્દેશ્ય આત્મિક ઉન્નતિ હોય, તે જ કર્મો શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
શ્રીમદ ભગવદ ગીતાના આ ઉપદેશો માત્ર વાંચવા માટે નથી, પણ જીવનમાં ઉતારવા માટે છે. જ્યારે આપણે આપણા જીવનમાં સંતુલન, સદાચાર, અને વિવેક અપનાવીએ છીએ, ત્યારે સુખ અને દુઃખ બંને આપણને આનંદ આપે છે કારણ કે આપણે જાણીએ છીએ કે આ બધું જ ઈશ્વરની લીલાનો ભાગ છે.
