સ્વ-સહાય જૂથની શક્તિથી આત્મનિર્ભર બનેલા ભાવનગર જિલ્લાના કિરણબેન દેવમુરારી
ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકાના વડીયા ગામના શ્રીમતી દેવમુરારી કિરણબેનની જીવનકથા મહિલા સશક્તિકરણનું જીવંત ઉદાહરણ છે. રાષ્ટ્રીય ગ્રામિણ આજીવિકા મિશન (NRLM) અને સ્વ-સહાય જૂથના સથવારે તેમણે પોતાની આર્થિક મર્યાદાઓને ઓળંગીને સમાજમાં એક નવી ઓળખ ઉભી કરી છે.
સખી મંડળથી મળી નવી દિશા
એક સમયે માત્ર ઘરકામમાં વ્યસ્ત કિરણબેન માટે પરિવારનું ગુજરાન ચલાવવું પડકારરૂપ હતું. પરંતુ ‘સીતારામ સખી મંડળ’ સાથે જોડાતા જ તેમના જીવનમાં પરિવર્તન આવ્યું:
-
બચત અને શક્તિ: જૂથ સાથે જોડાવાથી બચતની ટેવ પડી અને સામૂહિક શક્તિનો અહેસાસ થયો.
-
તાલીમ અને કૌશલ્ય: NRLM દ્વારા આયોજિત તાલીમમાં તેમણે ઓર્ગેનિક સાબુ, હર્બલ શેમ્પૂ અને હેર ઓઇલ બનાવવાની કળા શીખી.
-
કેમિકલમુક્ત ઉત્પાદન: તેમણે તુલસી, લીમડો, એલોવેરા અને આમળા જેવા કુદરતી ઘટકોનો ઉપયોગ કરી ઉચ્ચ ગુણવત્તાના હર્બલ ઉત્પાદનો તૈયાર કર્યા.
આર્થિક સમૃદ્ધિ અને ‘લખપતિ દીદી’નો સંકલ્પ
સ્વ-સહાય જૂથ મારફતે મળેલી બેંક લોન કિરણબેન માટે પાયાનું બળ બની. આજે તેમના વ્યવસાયની સ્થિતિ કંઈક આવી છે:
-
બજારમાં પહોંચ: હાટ બજાર, પ્રદર્શનો અને ગ્રામ પંચાયતના મેળામાં તેમના ઉત્પાદનોની ભારે માંગ છે.
-
આવક: તેઓ મહિને સરેરાશ ₹૨૦,૦૦૦ થી ₹૪૦,૦૦૦ ની કમાણી કરી રહ્યા છે અને ‘લખપતિ દીદી’ બનવાના લક્ષ્યાંક તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.
-
રોજગારી: પોતાની સફળતાની સાથે તેઓ ગામની અન્ય મહિલાઓને પણ રોજગાર પૂરો પાડી રહ્યા છે.
રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઓળખ
કિરણબેનની મહેનતની સુવાસ માત્ર ગુજરાત પૂરતી સીમિત નથી રહી, તેમને જમ્મુ-કાશ્મીર ખાતે યોજાયેલા સ્ટેટ લેવલ ‘સરસ મેળા’માં ભાગ લેવાની તક મળી હતી. આ સિદ્ધિ દર્શાવે છે કે યોગ્ય તક અને માર્ગદર્શન મળે તો ગ્રામિણ મહિલાઓ વૈશ્વિક સ્તરે ચમકી શકે છે. આજે તેમનો પરિવાર આર્થિક રીતે સધ્ધર બન્યો છે અને બાળકોને ઉત્તમ શિક્ષણ મળી રહ્યું છે.
કિરણબેનનો આ પ્રવાસ સાબિત કરે છે કે મહિલાઓ માત્ર ઘર જ નહીં, પણ દેશનું અર્થતંત્ર ચલાવવાની પણ ક્ષમતા ધરાવે છે.
