શું દેશમાં ફરી લોકડાઉન થશે? પીએમ મોદીના ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ ના આહ્વાન વચ્ચે સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ઓર્ડર વાયરલ
વર્તમાન સમયમાં સમગ્ર વિશ્વમાં ભય, અનિશ્ચિતતા અને ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) તણાવનો માહોલ ચરમસીમાએ છે. એક તરફ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે હંટાવાયરસ (Hantavirus) અને ઇબોલા (Ebola) જેવા જીવલેણ વાયરસના સમાચારો જનતાની ઉંઘ ઉડાવી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ પશ્ચિમ એશિયામાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલું સૈન્ય યુદ્ધ વૈશ્વિક બજારોને તોડી રહ્યું છે. કાચા તેલના વધતા ભાવો અને સમુદ્રી ઇન્ટરનેટ કેબલ પર મંડરાતા જોખમો વચ્ચે ભારત સરકારે પણ આગોતરા પગલાં ભરવાનું શરૂ કર્યું છે.
તાજેતરમાં જ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશના અર્થતંત્ર અને ઇંધણની બચત કાજે દેશમાં ફરી એકવાર ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ (ઘરેથી કામ કરવાની સંસ્કૃતિ) અને ઈંધણ બચાવવા માટે આહ્વાન કર્યું હતું. પીએમ મોદીના આ સંબોધનને કેટલાક અસામાજિક તત્વો અને સાયબર ગુનેગારોએ હથિયાર બનાવી લીધું છે. દેશમાં ફરી લોકડાઉન આવી રહ્યું હોવાની અફવાઓ ફેલાવીને સામાન્ય નાગરિકોના બેંક ખાતા ખાલી કરવાનું એક દેશવ્યાપી મોટું ષડયંત્ર અત્યારે ડિજિટલ દુનિયામાં સક્રિય થયું છે.
વોટ્સએપ પર નકલી ઓર્ડર અને ‘LOCKDOWN.pdf’ નો આતંક
વડાપ્રધાનના ભાષણના ગણતરીના કલાકોમાં જ સોશિયલ મીડિયા, વોટ્સએપ અને ટેલિગ્રામ પર “આગામી લોકડાઉનની સત્તાવાર નોટિસ” ના નામે અનેક મેસેજ અને પીડીએફ ફાઇલો વાયરલ થવા લાગી છે. સાયબર કાયદાના નિષ્ણાતોના મતે, સાયબર ગુનેગારો જનતાના મનમાં રહેલા જુના કોવિડ લોકડાઉનના ડરનો શિકાર કરી રહ્યા છે.
હેકર્સ દ્વારા યુઝર્સને “WAR LOCKDOWN NOTICE.pdf” અથવા “Emergency Lockdown Order” જેવા આકર્ષક અને ડરામણા નામો ધરાવતી ફાઇલો મોકલવામાં આવી રહી છે. ગ્રાહકોને છેતરવા માટે આ નકલી પીડીએફમાં ભારત સરકારના સત્તાવાર પ્રતીક ‘અશોક સ્તંભ’, ચોક્કસ વહીવટી ક્રમાંક અને નકલી સરકારી ડિજિટલ સહીઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, જેથી સામાન્ય માણસ તેને સાચો આદેશ માનીને ડાઉનલોડ કરી લે છે.
કેવી રીતે કામ કરે છે આ માલવેર કૌભાંડ?
સાયબર સિક્યોરિટી એજન્સીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ પીડીએફ ફાઇલો સામાન્ય દસ્તાવેજ નથી હોતી. તેની અંદર અદ્રશ્ય ફિશિંગ લિંક્સ, માલવેર (Malware) અને જોખમી સ્ક્રિપ્ટ્સ છુપાયેલી હોય છે.
-
ડેટા ચોરી અને હેકિંગ: જેવી કોઈ વ્યક્તિ આ ફાઇલ પર ક્લિક કરે છે અથવા તેને ફોનમાં ડાઉનલોડ કરે છે, કે તરત જ બેકગ્રાઉન્ડમાં એક વાયરસ સક્રિય થઈ જાય છે. આ વાયરસ યુઝરના ફોનની ગેલેરી, કોન્ટેક્ટ્સ અને મેસેજિંગ એપ્સનો તમામ ડેટા ચોરી લે છે.
-
બેંકિંગ ફ્રોડ: ઘણીવાર આ લિંક્સ યુઝરને બેંકની આબેહૂબ નકલી વેબસાઇટ પર લઈ જાય છે, જ્યાં લોકડાઉન પાસ મેળવવા અથવા ઇમરજન્સી ફંડના નામે નેટ બેંકિંગ આઈડી, પાસવર્ડ કે ઓટીપી (OTP) માંગવામાં આવે છે. વિગતો સબમિટ કરતાની સાથે જ પલભરમાં બેંક એકાઉન્ટ સાફ થઈ જાય છે.
સ્કેમર્સની બદલાતી મોડસ ઓપરેન્ડી (Modus Operandi):
| જૂની છેતરપિંડીની પદ્ધતિઓ | વર્ષ ૨૦૨૬ નું નવું સાયબર કૌભાંડ | નાગરિકો પર થતી સીધી અસર |
| નકલી એસએમએસ (SMS): લોટરી જીતવા કે બેંક એકાઉન્ટ બ્લોક થવાની લિંક્સ મોકલવી. | ઈમોશનલ અને ફિયર હેકિંગ: યુદ્ધ, મહામારી અને લોકડાઉનના ડરનો સીધો ઉપયોગ. | લોકો ગભરાટમાં આવીને તથ્યો તપાસ્યા વિના જ લિંક પર ક્લિક કરી દે છે. |
| સાદા ફ્રોડ કોલ્સ: બેંક કર્મચારી બનીને સીધો એટીએમ (ATM) પિન માંગવો. | ડિજિટલ ધરપકડ અને ફેક પીડીએફ: નકલી પોલીસ નોટિસ અથવા વીડિયો કોલ દ્વારા બ્લેકમેલિંગ. | ગ્રાહકો કાનૂની ગૂંચવણોથી ડરીને લાખો રૂપિયા ટ્રાન્સફર કરી દે છે. |
અફવાઓ અને ડિજિટલ વાયરસથી કેવી રીતે બચવું?
કેન્દ્ર સરકારના ગૃહ મંત્રાલય અને સાયબર સેલ દ્વારા નાગરિકોની સુરક્ષા માટે નીચે મુજબની માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવામાં આવી છે:
૧. સત્તાવાર પુષ્ટિ વિના ડાઉનલોડ ન કરો: સોશિયલ મીડિયા પર ફરતી કોઈ પણ અજ્ઞાત પીડીએફ ફાઇલને ક્યારેય ડાઉનલોડ કે ઓપન કરશો નહીં.
૨. ઓફિશિયલ પોર્ટલનો ઉપયોગ: દેશમાં લોકડાઉન કે અન્ય કોઈ પણ કટોકટી સંબંધિત નિર્ણયોની સાચી માહિતી મેળવવા માટે હંમેશા પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો (PIB) ની વેબસાઇટ અથવા સત્તાવાર ન્યૂઝ ચેનલોની જ મદદ લો.
૩. ફોન અપડેટ રાખો: તમારા સ્માર્ટફોનની ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ અને સિક્યોરિટી પેચ હંમેશા લેટેસ્ટ વર્ઝન સાથે અપડેટ રાખો, જેથી આધુનિક વાયરસ સિસ્ટમમાં પ્રવેશી ન શકે.
આજના યુગમાં વૈશ્વિક યુદ્ધ કે શારીરિક વાયરસ જેટલો જ ખતરનાક આ ડિજિટલ વાયરસ અને અફવાઓનું બજાર છે. સાયબર ગુનેગારો હવે વાણી કે સંદેશાને બદલે મનુષ્યના ભય અને ઈમોશન્સ સાથે રમી રહ્યા છે. જો કોઈ અજાણ્યો વ્યક્તિ વીડિયો કોલ પર પોલીસ કે સરકારી અધિકારી હોવાનો દાવો કરીને નાણાં માંગે અથવા ડિજિટલ ધરપકડની ધમકી આપે, તો તુરંત જ રાષ્ટ્રીય સાયબર હેલ્પલાઇન નંબર ૧૯૩૦ પર ફરિયાદ નોંધાવો. સતર્કતા એ જ સાયબર સુરક્ષાનો એકમાત્ર ઉપાય છે.
