હવે બાઇક અને સ્કૂટરમાં પણ વાગશે સ્પીડ એલર્ટ! માર્ગ સુરક્ષા સુધારવા સરકાર લાવી રહી છે 2 નવા ક્રાંતિકારી નિયમો
ભારતમાં રસ્તા પર થતા અકસ્માતોની સંખ્યા સતત વધી રહી છે, અને તેમાં પણ સૌથી વધુ ભોગ બેપૈડા વાહનો (Two-Wheelers) એટલે કે બાઇક અને સ્કૂટર ચાલકો બનતા હોય છે. આ ગંભીર સમસ્યાને ડામવા અને માર્ગ સુરક્ષાને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવા માટે કેન્દ્ર સરકારના ‘સડક પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય’ (MoRTH) દ્વારા એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ક્રાંતિકારી યોજના તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે.
સરકાર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા નવા પ્રસ્તાવ મુજબ, હવેથી દેશમાં બનતા અને વેચાતા તમામ નવા બાઇક અને સ્કૂટરમાં સ્પીડ એલર્ટ સિસ્ટમ (Speed Alert System) અને રિફ્લેક્ટિવ ટાયર અથવા ટેપિંગ (Reflective Tyres/Taping) ને ફરજિયાત બનાવવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. આ નવા નિયમોનો મુખ્ય હેતુ અતિશય ઝડપ (Over-speeding) ને કારણે થતા અકસ્માતો રોકવાનો અને રાત્રિના સમયે કે ધુમ્મસમાં વાહનોની વિઝિબિલિટી (દ્રશ્યતા) વધારવાનો છે.
બાઇક અને સ્કૂટર માટેના સુરક્ષા નિયમોમાં મોટો ફેરફાર
ભારત સરકાર ટુ-વ્હીલર વાહનો માટેના સેફ્ટી સ્ટાન્ડર્ડ્સ (સુરક્ષા ધોરણો) ને વધુ કડક અને આધુનિક બનાવવા માટે સતત પ્રયત્નશીલ છે. નવો પ્રસ્તાવ અમલમાં આવ્યા બાદ, ઓટોમોબાઇલ ઉત્પાદક કંપનીઓ માટે દરેક નવા બેપૈડા વાહનમાં વધારાના સુરક્ષા ફીચર્સ આપવું કાનૂની રીતે જરૂરી બની જશે.
આ માટે મંત્રાલય હાલમાં દેશની અગ્રણી ઓટોમોબાઇલ ઉત્પાદક કંપનીઓ, ટેકનિકલ નિષ્ણાતો અને ઓટોમોટિવ રિસર્ચ એસોસિએશન સાથે ઊંડાણપૂર્વક વિચાર-વિમર્શ કરી રહ્યું છે, જેથી આ નવી ટેકનોલોજીને વાહનોમાં સરળતાથી અને સસ્તા દરે ઇન્સ્ટોલ કરી શકાય.
૧. સ્પીડ વધતાં જ બાઇકમાં વાગશે એલર્ટ: કાર જેવી જ મળશે સુરક્ષા
નવા પ્રસ્તાવનું સૌથી પહેલું અને મહત્વનું પાસું સ્પીડ એલર્ટ સિસ્ટમ છે. અત્યાર સુધી આપણે ચાર પૈડાં વાળા વાહનો એટલે કે કારમાં જોયું છે કે જ્યારે વાહન નક્કી કરેલી મર્યાદા (જેમ કે 80 km/h અને 120 km/h) વટાવે છે, ત્યારે ડેશબોર્ડમાંથી ‘બીપ-બીપ’ નો અવાજ અથવા વિઝ્યુઅલ વોર્નિંગ (લાઈટનું સિંક્રોનાઇઝેશન) મળવાનું શરૂ થઈ જાય છે.
હવે બિલકુલ આવી જ સિસ્ટમ બાઇક અને સ્કૂટરમાં પણ લાગુ કરવામાં આવશે.
કેવી રીતે કામ કરશે આ સિસ્ટમ?
જ્યારે પણ રાઇડર પોતાના બાઇક કે સ્કૂટરને સુરક્ષિત સ્પીડ લિમિટ કરતાં વધુ ઝડપે ચલાવશે, ત્યારે સ્પીડોમીટર અથવા ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ કન્સોલમાંથી વિશિષ્ટ ઓડિયો સાઉન્ડ (બીપ) વાગશે અને ડિસ્પ્લે પર વોર્નિંગ લાઈટ ચમકશે.
આ ફીચર કેમ જરૂરી છે?
ઘણીવાર ખુલ્લા અને સારા રસ્તાઓ પર રાઇડરને અંદાજ નથી રહેતો કે તેનું વાહન કેટલી ઝડપે દોડી રહ્યું છે. આ એલર્ટ સિસ્ટમ ડ્રાઇવરનું ધ્યાન દોરશે અને તેને સમયસર પોતાની સ્પીડ નિયંત્રણમાં રાખવા માટે સાવચેત કરશે.
૨. રિફ્લેક્ટિવ ટાયર્સ અને ટેપિંગ: રાત્રિના અકસ્માતો પર વાગશે બ્રેક
બીજો મોટો અને વ્યવહારુ ફેરફાર રિફ્લેક્ટિવ ટાયર્સ (Reflective Tyres) અને હાઈ-ક્વોલિટી રિફ્લેક્ટિવ ટેપિંગ ને લઈને છે. ભારતમાં રાત્રિના સમયે, અંધારામાં કે શિયાળાના ભારે ધુમ્મસ દરમિયાન થતા અકસ્માતોનું પ્રમાણ ખૂબ જ ચિંતાજનક છે.
ઘણીવાર રસ્તાના કિનારે ઉભેલા કે ધીમી ગતિએ ચાલતા ટુ-વ્હીલર પાછળથી આવતા મોટા વાહનો (ટ્રક, બસ કે કાર) ના ચાલકોને સમયસર દેખાતા નથી, જેના કારણે ભયાનક ટક્કર થાય છે.
હેડલાઇટ પડતાં જ ચમકશે ટાયર:
રિફ્લેક્ટિવ ટાયરની વિશિષ્ટતા એ છે કે તેમાં એક ખાસ પ્રકારના કમ્પાઉન્ડ અથવા સ્ટ્રિપનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. રાત્રિના સમયે જ્યારે અન્ય કોઈ વાહનની હેડલાઇટ આ ટાયર કે ટેપ પર પડશે, ત્યારે તે તીવ્ર રોશનીને પાછી રિફ્લેક્ટ (પરાવર્તિત) કરશે.
સાઇડ અને પાછળના ભાગે રિફ્લેક્ટિવ સ્ટીકર્સ:
ટાયર ઉપરાંત બાઇકના સાઇડ પેનલ્સ અને પાછળના મડગાર્ડ પર પણ ખાસ પ્રકારના હાઇ-ગ્રેડ રિફ્લેક્ટિવ સ્ટીકર્સ લગાડવાનો નિયમ આવી શકે છે. આનાથી દૂરથી આવતા વાહનચાલકને અંધારામાં પણ બાઇકની હાજરીનો તુરંત જ ખ્યાલ આવી જશે.
ઓટોમોબાઇલ ઉત્પાદકો સાથે મંત્રણા અને ઉત્પાદન પર અસર
નવા સુરક્ષા ધોરણોને અમલમાં મૂકવા માટે સરકાર તમામ મુખ્ય ઓરિજિનલ ઇક્વિપમેન્ટ મેન્યુફેક્ચરર્સ (OEMs) સાથે સતત બેઠકો કરી રહી છે. આ નિયમો લાગુ થવાથી વાહનોના મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રોસેસ (ઉત્પાદન પ્રક્રિયા) અને ટેકનિકલ ડિઝાઇનમાં કેટલાક મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો કરવા પડશે.
જોકે, આ ફીચર્સ ઉમેરાવાથી વાહનની કિંમતમાં નજીવો વધારો થઈ શકે છે, પરંતુ ગ્રાહકોને જે સુરક્ષા કવચ મળશે તેની સરખામણીએ આ ખર્ચ ખૂબ જ સામાન્ય ગણાશે.
ક્યારથી અમલમાં આવશે આ નવા નિયમો?
હાલના તબક્કે આ સૂચિત નિયમો અંગેનો ડ્રાફ્ટ નોટિફિકેશન પ્રક્રિયા હેઠળ છે અને તેની આખરી અમલીકરણ તારીખ (Timeline) નક્કી કરવાની બાકી છે.
સરકાર તમામ સ્ટેકહોલ્ડર્સ સાથે ચર્ચા પૂર્ણ કર્યા બાદ આ નિયમોનો સત્તાવાર ગેઝેટ નોટિફિકેશન બહાર પાડશે. એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે કે આગામી ચરણોમાં તબક્કાવાર રીતે તમામ નવા મોડેલ્સ માટે આ ફીચર્સ ફરજિયાત બનાવવામાં આવશે.
