નીમ-કનેર આધારિત પીળા ઘોળની પૂરી રીત
ઘરમાં છત કે બાલ્કનીમાં દુધી ઉગાડતા લોકો મોટાભાગે એક સામાન્ય સમસ્યા અનુભવતા હોય છે—વેલ પર નાના ફળ દેખાતા હોય છે, પરંતુ થોડા જ સમયમાં કાળા પડીને કે સડીને જમીન પર પડી જાય છે. પરિણામે એક પણ મોટી દુધી તૈયાર થતી નથી. ઘણા લોકો માનતા હોય છે કે માટીનાં પોષણની કમી અથવા પિયતની ભૂલ એનું કારણ હશે, પરંતુ સાચુ કારણ ઘણી વાર આ બંનેથી અલગ હોય છે.
કીટકો અને ફૂગ—ફળ પડવાનું સૌથી મોટું કારણ
ગાર્ડનિંગ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ દુધીના ફળો પડવાનું મુખ્ય કારણ કીટકોનો પ્રકોપ અને ફૂગનું વધતું પ્રમાણ છે. ખાસ કરીને ફળમાખી નાના ફળોમાં ઈંડા મૂકે છે, જેના કારણે ફળ અંદરથી ખરાબ થઈ જાય છે અને વૃદ્ધિ રોકાઈ જાય છે. બજારમાં મળતા રસાયણિક કીટનાશક આ સમસ્યાનું તાત્કાલિક નિરાકરણ આપે છે, પરંતુ તે છોડ માટે હાનિકારક તેમજ માટીની તંદુરસ્તીને નુકસાનદાયક સાબિત થાય છે.
ઘરેલું પીળું ઘોળ—સૌથી સસ્તો અને અસરકારક ઉપાય
આ સમસ્યાથી મુક્તિ મેળવવા માટે ગાર્ડનિંગ એક્સપર્ટ્સ એક સરળ અને કુદરતી ઉપાયની ભલામણ કરે છે—રસોડામાં ઉપલબ્ધ સામગ્રીથી બનેલું ‘પીળું ઘોળ’. આ ઘોળ કીટકોને દૂર રાખે છે અને ફૂગને પણ અસરકારક રીતે અટકાવે છે. પરિણામે દુધીની વેલ તંદુરસ્ત બને છે અને સતત ભરપૂર ફળ આપે છે. આ ઘોળ બનાવવા માટે જરૂરી સામગ્રી છે: નીમના પાન એક મુઠ્ઠી, કનેરના પાન 8–10, લસણ 10 કળીઓ, લીલા મરચાં 4–5, હળદર 1 ચમચી અને પાણી 2 લીટર.
ઘોળ બનાવવાની રીત
સૌથી પહેલા નીમ અને કનેરના પાનને નાના ટુકડાઓમાં કાપો. મિક્સરમાં તે પાન સાથે લસણ, લીલા મરચાં અને થોડું પાણી ઉમેરીને પીસી લો. આ પેસ્ટને 2 લીટર પાણીમાં મિક્સ કરો અને અંતે તેમાં હળદર ઉમેરો. મિશ્રણને 24 કલાક ઢાંકી રાખો જેથી સારું સ્ફુરણ થઈ શકે. બીજા દિવસે તેને છાનીને સ્પ્રે બોટલમાં ભરી લો.
વેલ પર સ્પ્રે કરવાની પદ્ધતિ
દુધીની વેલ પર આ ઘોળ અઠવાડિયામાં એક કે બે વાર હળવેથી છાંટવું. ખાસ કરીને પાનની નીચેની સપાટી અને નાના ફળોનું રક્ષણ મેળવવા પૂરતું સ્પ્રે કરવું. જો વેલમાં પહેલેથી જ ફૂગ અથવા કીટકો જોવા મળે છે તો બે દિવસના અંતરે બે વાર સ્પ્રે કરવાથી ઉત્તમ પરિણામ મળે છે. થોડા અઠવાડિયામાં નાના ફળો સડીને પડવાના બદલે સારી રીતે વધવા લાગે છે.
ઘોળનાં તત્વો અને તેમના ફાયદા
નીમ અને કનેરના પાન કુદરતી એન્ટી-ફંગલ અને એન્ટી-બેક્ટેરિયલ ગુણ ધરાવે છે. લસણ અને મરચાંમાં રહેલા રસાયણિક તત્વો કીટકોને નજીક આવવા દેતા નથી. હળદર છોડની રક્ષણશક્તિ વધારીને ફૂગને ફેલાવાથી રોકે છે. આ તમામ તત્વો મળીને વેલને એક કુદરતી સુરક્ષા આવરણ આપે છે, જેના કારણે ફળ સ્વસ્થ અને મોટા બને છે.
અન્ય વેલદાર શાકભાજીમાં પણ ઉત્તમ અસર
ઘણા ગાર્ડનર્સનું કહેવું છે કે આ ઘરેલું ઘોળ માત્ર દુધી જ નહીં, પણ તરિયા, કાકડી, ગલકા, કારેલા જેવી વેલદાર શાકભાજીમાં પણ ખૂબ કારગર સાબિત થાય છે. કીટકોમાં ઘટાડો થાય છે, ફળો મોટા થાય છે અને કુલ પેદાશમાં 30 થી 40 ટકા સુધી વધારો જોવા મળે છે. તેથી જ્યારે પણ તમારી દુધીની વેલમાં નાના ફળો કાળા પડીને પડવા લાગે ત્યારે મોંઘા કેમિકલ ખરીદવાની જગ્યાએ આ કુદરતી ઉપાય અજમાવો.
