રીંગણનો 365 દિવસ પાક હવે સંભવ
સીતામઢીમાં રહેતા પ્રગતિશીલ ખેડૂત રાજુ સહનીએ રીંગણ ઉત્પાદનમાં એક નવી પદ્ધતિ વિકસાવી છે, જે વર્ષભર પાક માટે વિશ્વસનીય ગણાય છે. પરંપરાગત રીતે રીંગણનો પાક મર્યાદિત સમય સુધી જ ફળ આપે છે, પરંતુ આ મોડેલ અપનાવનાર ખેડૂત 365 દિવસ રીંગણ તોડી શકે છે. સતત ઉત્પાદન મળતા ખેતી વધુ નફાકારક બની રહી છે અને તેનો લાભ નાના-મોટા બધા ખેડૂત લઈ શકે છે.
છ મહિના સુધી સતત ઉત્પાદનનો રસ્તો
રાજુ સહની જણાવે છે કે હાલનો પાક આશરે ત્રણ મહિના સુધી ઉપજ આપશે, જ્યારે તેઓએ તૈયાર કરેલા આગામી ચક્રથી પાક છ મહિના સુધી રીંગણ આપે એવી શક્યતા છે. રીંગણના છોડ એકવાર સારી રીતે વિકસે પછી પાંચથી છ મહિના નિરંતર ફળ આપે છે. આ મોડેલ દ્વારા ખેડૂતને એક જ ખેતરમાં લાંબી અવધિ સુધી આવક મળે છે, જે જીવનધારા વધારવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
7 થી 8 મહિના આવકનો મોકો, પરંતુ રોગ નિયંત્રણ જરૂરી
તેઓના જણાવ્યા મુજબ રીંગણનો છોડ તૈયાર થવામાં લગભગ દોઢ મહિના લાગે છે અને જો છોડ રોગમુક્ત રહે તો સાતથી આઠ મહિના સુધી સતત ફળ આપવા સક્ષમ બને છે. ખેતરમાં રોગ ફેલાતા પાંદડા પીળા પડી જતાં છે અને છોડનું જીવન ઓછું થઈ જાય છે. આવી સ્થિતિમાં ખેડૂતને પાક બદલવો પડે છે, જે ખર્ચ અને સમય બંને વધારવાનું કામ કરે છે. સહનીની પદ્ધતિનો હેતુ આ જ મુશ્કેલીને ઓછી કરવો છે.
રોગ લાગતા પાક જીવંત રાખવા કાળજી મહત્વની
હાલ તેમના ખેતરમાં કેટલાક છોડ પર રોગના ચિન્હો દેખાતા હોવાથી તેમણે સમયસર ઉપચાર શરૂ કર્યા છે. પાંદડું પીળું થવું રીંગણ પાકમાં સામાન્ય સંકેત છે અને જો સમયસર દવા અથવા જૈવિક ઉપાયો ન અપનાવવામાં આવે તો સમગ્ર છોડ બગડી શકે છે. તેથી યોગ્ય પ્રિવેન્ટિવ કેર દ્વારા એ જ છોડને લાંબા સમય સુધી જીવંત રાખી શકાય છે અને સતત ઉપજની ક્ષમતા જાળવી શકાય છે.
પૂરતો ભેજ, જૈવિક ઉપચાર અને સમયસર છોડ તૈયાર કરવું મુખ્ય આધાર
રાજુ સહનીનું મોડેલ હવે અન્ય ખેડૂતો માટે પ્રયોગાત્મક માર્ગદર્શિકા બની રહ્યુ છે. તેઓ કહે છે કે રીંગણનું સતત ઉત્પાદન મેળવવા માટે જમીનમાં ભેજનું સંતુલન, પોષણ વ્યવસ્થા અને રોગ નિયંત્રણ સૌથી અગત્યના તત્વો છે. કૃષિ નિષ્ણાતોનું પણ માનવું છે કે આ મોડેલ અપનાવવાથી રીંગણ આખું વર્ષ આવક આપતા પાક તરીકે વિકસી શકે છે અને ખેડૂતોની કમાણી નોંધપાત્ર રીતે વધી શકે છે.
