કેપ વર્ડેએ સાબિત કર્યું કે વર્લ્ડ કપનું સપનું માત્ર દિગ્ગજોનું જ નથી, સપના જોનારાઓનું પણ છે!
ફૂટબોલની રમત માત્ર કૌશલ્યની નથી, પરંતુ તે અદમ્ય જુસ્સા અને ક્યારેય ન હાર માનવાની માનસિકતાની પણ છે. ૨૦૨૬ ફિફા (FIFA) વર્લ્ડ કપમાં આ વાતને કોઈએ સાબિત કરી બતાવી હોય, તો તે આફ્રિકા ખંડનું એક નાનકડું રાષ્ટ્ર ‘કેપ વર્ડે’ છે. ટુર્નામેન્ટ શરૂ થઈ ત્યારે આ ટીમને માત્ર એક સામાન્ય સ્પર્ધક ગણવામાં આવતી હતી, પરંતુ અજેય ગ્રુપ-સ્ટેજ અભિયાન બાદ રાઉન્ડ ઓફ ૩૨ (Round of 32) સુધી પહોંચીને આ ટીમે ઇતિહાસ રચી દીધો છે. હવે આ વર્લ્ડ કપની ટ્રોફી ગમે તે દેશ જીતે, પણ કેપ વર્ડેની આ રોમાંચક સફર ફૂટબોલના ઇતિહાસમાં હંમેશા સુવર્ણ અક્ષરોમાં લખાશે.
૪૮ ટીમોનો વર્લ્ડ કપ અને બદલાયેલા સમીકરણો
જ્યારે ફિફાએ વર્લ્ડ કપમાં ટીમોની સંખ્યા વધારીને ૪૮ કરી, ત્યારે ઘણા ફૂટબોલ પંડિતોએ આ નિર્ણયની ટીકા કરી હતી. તેમનું માનવું હતું કે ફૂટબોલની પરંપરાગત મહાસત્તાઓ (જેમ કે બ્રાઝિલ, આર્જેન્ટિના, સ્પેન) અને નાના રાષ્ટ્રો વચ્ચે ગુણવત્તાનું અંતર ઘણું મોટું છે, જેનાથી સ્પર્ધાનો રોમાંચ ઓછો થઈ જશે. પરંતુ કેપ વર્ડેએ પોતાના અસાધારણ પ્રદર્શનથી આ તમામ ધારણાઓને ધૂળ ચટાવી દીધી છે. તેમણે સાબિત કર્યું કે જો હિંમત અને આયોજન હોય, તો મેદાન પર કોઈ પણ ટીમ નાની કે મોટી હોતી નથી.
સ્પેન, ઉરુગ્વે અને સાઉદી અરેબિયા સામે ‘જાયન્ટ કિલર’ પ્રદર્શન
કેપ વર્ડેની આ પરીકથા જેવી સફરમાં ટર્નિંગ પોઈન્ટ સ્પેન સામેની મેચ હતી. વિશ્વની સૌથી આક્રમક ટીમોમાંની એક એવી સ્પેન સામે કેપ વર્ડેએ ગોલરહિત (૦-૦) ડ્રો રમીને આખા વિશ્વને ચોંકાવી દીધું. આ ઐતિહાસિક પરિણામના અસલી હીરો તેમના ૪૦ વર્ષીય અનુભવી ગોલકીપર વોઝિન્હા હતા. વોઝિન્હાએ મેદાન પર સ્પેનના એક પછી એક ઘાતક આક્રમણોને રોકીને એવું પ્રદર્શન કર્યું કે સ્પેનિશ ફોરવર્ડ લાઇન લાચાર દેખાઈ. આ એક મેચે કેપ વર્ડે પર આખી દુનિયાની નજર ટકાવી દીધી.
ત્યારબાદ, આ આત્મવિશ્વાસ સાથે કેપ વર્ડેની ટક્કર દક્ષિણ અમેરિકાના દિગ્ગજ ઉરુગ્વે સામે થઈ. આ મેચમાં પણ કેપ વર્ડેએ શિસ્તબદ્ધ રમત બતાવીને ઉરુગ્વેને ૨-૨ ની બરાબરી પર રોકી રાખ્યું. સાઉદી અરેબિયા સામેની ૦-૦ ની ડ્રો મેચે તેમના નોકઆઉટના પ્રવેશે સત્તાવાર મહોર મારી દીધી. આ તરફ, ભૂતકાળની વર્લ્ડ કપ પાવરહાઉસ ગણાતી ઉરુગ્વેની ટીમ ગ્રુપ સ્ટેજમાં એક પણ મેચ જીતી શકી નહીં અને બહાર થઈ ગઈ, જ્યારે કેપ વર્ડેએ ગૌરવભેર રાઉન્ડ ઓફ ૩૨ માં સ્થાન મેળવ્યું.
ડાયસ્પોરા સ્ટ્રેટેજી અને કોચ બુબિસ્તાની દીર્ઘદૃષ્ટિ
કેપ વર્ડેનો આ રાતોરાત મળેલો ઉદય કોઈ નસીબનો ખેલ નથી, પરંતુ વર્ષોના ચોક્કસ આયોજનનું પરિણામ છે. દેશના ફૂટબોલ ફેડરેશન (FCF) એ ટૂંકા ગાળાની સફળતા પાછળ દોડવાને બદલે લાંબા ગાળાના વિઝન પર કામ કર્યું. તેમણે વિદેશમાં વસતા પોતાના મૂળ આઇરિશ/આફ્રિકન (ડાયસ્પોરા) ખેલાડીઓને ટીમમાં સામેલ કરવાનો મોટો નિર્ણય લીધો.
આ વર્ષે વર્લ્ડ કપ માટે પસંદ કરાયેલા ૨૬ ખેલાડીઓમાંથી ૧૪ ખેલાડીઓ કેપ વર્ડેની બહાર જન્મેલા છે, જેમાં ૬ ખેલાડીઓ તો નેધરલેન્ડ્સના પ્રખ્યાત ફૂટબોલ હબ રોટરડેમના છે. યુરોપના મજબૂત ફૂટબોલ વાતાવરણમાં ઉછરેલા આ ખેલાડીઓ અને સ્થાનિક પ્રતિભાઓના તાલમેલે ટીમને એક નવું સ્તર આપ્યું.
આ ઉપરાંત, ફેડરેશને જાન્યુઆરી ૨૦૨૦ થી ટીમના મુખ્ય કોચ રહેલા બુબિસ્તા પર સંપૂર્ણ ભરોસો રાખ્યો. સામાન્ય રીતે નાની ટીમો એકાદ હાર બાદ કોચ બદલી નાખતી હોય છે, પરંતુ કેપ વર્ડેએ બુબિસ્તાને પોતાની રણનીતિ બનાવવાનો પૂરો સમય આપ્યો. ૨૦૨૩ ના આફ્રિકા કપ ઓફ નેશન્સ (AFCON) માં પણ આ ટીમે ઘાનાને હરાવીને અને ઇજિપ્તને ડ્રો પર રોકીને ક્વાર્ટર ફાઇનલ સુધીની સફર ખેડી હતી, જેણે આ વર્લ્ડ કપ માટે મજબૂત પાયો નાખ્યો હતો.
