ચાબહાર પોર્ટ: ભારત અને ઈરાન વચ્ચેની મિત્રતાનો ‘ગોલ્ડન બ્રિજ’, યુદ્ધના માહોલ વચ્ચે પણ અતૂટ સંબંધ
રણનીતિક રીતે અત્યંત મહત્વનું એવું ચાબહાર પોર્ટ આજે ભારત અને ઈરાન વચ્ચેની અતૂટ મિત્રતાનું પ્રતીક બની ગયું છે. મધ્ય-પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને ભૌગોલિક તણાવ વચ્ચે પણ બંને દેશોના સંબંધોમાં કોઈ ખલેલ પડી નથી. તાજેતરમાં ભારતમાં સ્થિત ઈરાની દૂતાવાસે ચાબહાર પોર્ટની તસવીરો શેર કરી તેને ‘ઈરાન-ભારત મિત્રતાનો સુવર્ણ પુલ’ (ગોલ્ડન બ્રિજ) ગણાવ્યો છે.
મુશ્કેલ સમયમાં મજબૂત કૂટનીતિ
આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે યુદ્ધવિરામ બાદ પાકિસ્તાનમાં શાંતિ વાટાઘાટો શરૂ થવાની છે. સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવામાં આવેલી આ પોસ્ટ દ્વારા ઈરાને સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે ભલે ગમે તેટલો પ્રાદેશિક તણાવ હોય, પરંતુ ભારત સાથેની તેની આર્થિક ભાગીદારી અટળ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ અને યુદ્ધની અસરો વચ્ચે પણ ચાબહાર પ્રોજેક્ટ પર બંને દેશોનું ધ્યાન કેન્દ્રિત રહ્યું છે.
ભારત માટે ચાબહાર કેમ છે ‘ગોલ્ડન ગેટ’?
ભારતની ‘કનેક્ટ સેન્ટ્રલ એશિયા’ અને ‘એક્ટ ઈસ્ટ’ નીતિ માટે ચાબહાર પોર્ટ એક કરોડરજ્જુ સમાન છે. તેની પાછળના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
- પાકિસ્તાનને બાયપાસ: અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયાના દેશો (તુર્કમેનિસ્તાન, ઉઝબેકિસ્તાન વગેરે) સુધી પહોંચવા માટે ભારત હવે પાકિસ્તાન પર નિર્ભર નથી.
- નવો વ્યાપારિક માર્ગ: આ પોર્ટ દ્વારા રશિયા અને યુરોપ સુધી પહોંચવા માટે ‘ઈન્ટરનેશનલ નોર્થ-સાઉથ ટ્રાન્સપોર્ટ કોરિડોર’ (INSTC) નો રસ્તો સરળ બનશે.
- મોટું રોકાણ: મે 2024માં ભારત અને ઈરાન વચ્ચે 10 વર્ષ માટે કરાર થયો છે. ભારત અત્યાર સુધીમાં આ પોર્ટ પર આશરે રૂ. 1,000 કરોડ (120 મિલિયન ડોલર) નું રોકાણ કરી ચૂક્યું છે.
શહીદ બહેશ્તી ટર્મિનલનું સંચાલન
ભારતની કંપની ‘ઈન્ડિયા પોર્ટ્સ ગ્લોબલ લિમિટેડ’ (IPGL) ને ચાબહારના શહીદ બહેશ્તી ટર્મિનલના સંચાલન અને વિકાસના અધિકારો મળેલા છે. ભારત અહીં અત્યાધુનિક ઉપકરણો લગાવી રહ્યું છે, જેથી આ પોર્ટને વિશ્વના મુખ્ય દરિયાઈ વેપાર માર્ગો સાથે જોડી શકાય.
Images of the beauties of Chabahar Port;
Chabahar is the golden bridge of Iran-India friendship. https://t.co/CaDwP1TZDL
— Iran in India (@Iran_in_India) April 9, 2026
યુદ્ધવિરામ અને ચાબહારનો સંદેશ
શનિવારે ઈસ્લામાબાદમાં અમેરિકા અને ઈરાનના પ્રતિનિધિમંડળ વચ્ચે મહત્વની બેઠક યોજાવાની છે. આ બેઠક પહેલા ચાબહાર પર ભાર મૂકીને ઈરાને દુનિયાને બતાવ્યું છે કે તે પોતાના આર્થિક હિતો અને જૂના મિત્રો સાથેના સંબંધોને કોઈપણ ભોગે જાળવી રાખવા માંગે છે.
લેબનાન પર ઈઝરાયેલના હુમલાને કારણે સીઝફાયર અત્યારે ભલે નાજુક સ્થિતિમાં હોય, પરંતુ ભારત અને ઈરાન માટે ચાબહાર પોર્ટ માત્ર એક વેપારી મથક નથી, પણ ભવિષ્યની પ્રગતિનો એક મજબૂત પાયો છે. આ પ્રોજેક્ટ સાબિત કરે છે કે જ્યારે બે દેશો વચ્ચે વિશ્વાસ હોય, ત્યારે મુશ્કેલ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓ પણ અવરોધ બની શકતી નથી.
