સતત દલીલો કરીને થાક્યા છો? સામેવાળાને પછાડવા માટે અપનાવો ચાણક્યની આ ગુપ્ત ટ્રીક
જો માત્ર વધારે પડતું વિચારવાથી (Overthinking) કેલરી બળતી હોત, તો આપણામાંથી અડધા લોકો આજે એકદમ ફિટ હોત. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે આપણે આપણી અડધી ઊર્જા એવા લોકો સાથે દલીલ કરવામાં બગાડીએ છીએ જેઓ આપણું સાંભળવા જ તૈયાર નથી. આપણે એવા લોકોની પાછળ દોડીએ છીએ જેમને આપણને દોડાવવામાં મજા આવે છે, અને આપણે એવી માફીની રાહ જોઈએ છીએ જે આવ્યા પછી પણ વ્યક્તિનું વર્તન તો એવું જ રહે છે. જીવનના એક તબક્કે આવીને સૌથી સમજદારીભર્યું પગલું એ જ છે કે ખોટી રમત જીતવાનો પ્રયાસ બંધ કરી દેવો.
દરેક વ્યક્તિને દુનિયામાં જીતવું છે. પરંતુ જીવનની કેટલીક સૌથી મોટી જીત શરૂઆતમાં બિલકુલ હાર જેવી જ દેખાય છે. તમે દલીલ હારી જાઓ છો, તમે કોઈ વ્યક્તિને ગુમાવી દો છો, તમે તમારી જાતને સાબિત કરવાની તક ગુમાવી દો છો. ક્યારેક તમે તમારી જાતનું એ વર્ઝન પણ ગુમાવી દો છો જે સતત સામેવાળા પાસે સમજવાની ભીખ માંગતું હતું. અને આ જ એ ક્ષણ હોય છે જ્યાંથી બધું બદલાવા લાગે છે. ચાણક્ય નીતિના સિદ્ધાંતો અનુસાર, અહીં એવી ૫ સભાન હાર વિશે વાત કરવામાં આવી છે જેને તમારે જીવનમાં મોટી જીત મેળવવા માટે જાતે જ પસંદ કરવી જોઈએ.
દલીલમાં હારી જાઓ: તેમને જ ખુલાસો કરવા દો
કેટલાક લોકો તમારી સાથે સન્માનપૂર્વક વર્તન એટલા માટે નથી કરતા કે તેઓ સાચા છે, પરંતુ તેઓ માત્ર તમારી પ્રતિક્રિયા (Reaction) જોવા માંગે છે. જે ક્ષણે તમે ગુસ્સે થાઓ છો, રડો છો, અતિશય સ્પષ્ટતાઓ આપો છો કે તમારો બચાવ કરવા લાગો છો, તે જ ક્ષણે વાતચીતનો મુખ્ય મુદ્દો ભટકાય જાય છે. હવે ચર્ચા એ વાત પર નથી થતી કે સામેવાળાએ શું ખોટું કર્યું, પરંતુ એ વાત પર થાય છે કે તમે કેવું રિએક્શન આપ્યું. આ રીતે તેઓ જે ઈચ્છતા હતા તે તેમને મળી જાય છે.
આવા સમયે આચાર્ય ચાણક્યની નીતિ કહે છે કે મૌન ધારણ કરી લો. એકદમ શાંત થઈ જાઓ અને પછી ખૂબ જ નમ્રતાથી તેમને પૂછો: “તમે જે કહ્યું તેનો અર્થ શું છે? જરા સમજાવશો?”
આ સવાલ કોઈ કટાક્ષ કે તેમને શરમાવવા માટે ના પૂછો, પરંતુ જાણે તમને ખરેખર સમજાયું નથી તે રીતે પૂછો. જ્યારે લોકોને તેઓએ કહેલા ક્રૂર કે અપમાનજનક શબ્દો ફરીથી મોટેથી બોલવા માટે મજબૂર કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેઓ અંદરથી અત્યંત અસહજ થઈ જાય છે. અહીં મૌન રહેવું એ તમારી નબળાઈ નથી, પરંતુ સામેવાળાએ ગોઠવેલી શતરંજની રમતમાં મોહરું બનવાનો ઈનકાર છે.
જે તમને દોડાવવા માંગે છે, તે વ્યક્તિને ગુમાવી દો
કેટલાક લોકો તમારો સાથ છોડીને એટલા માટે નથી જતા કે તેમને જવું છે, પરંતુ તેઓ એ જોવા માંગે છે કે તમે તેમની પાછળ કેટલા દોડો છો. આ માત્ર તેમના અહંકાર (Ego) ની પરીક્ષા છે. તેઓ અચાનક અંતર બનાવી લેશે, ઠંડા પડી જશે અને એટલા અદ્રશ્ય થઈ જશે કે તમે ગભરાઈ જાઓ. જે ક્ષણે તમે તેમની પાછળ ભાગવાનું શરૂ કરો છો, તમે તેમને એ ચાવી આપી દો છો જેનાથી તેઓ તમને કંટ્રોલ કરી શકે.
તેથી, જે જવા માંગે છે તેને રસ્તો આપો. કોઈ નાટક કરનાર વ્યક્તિ સામે તમારા તૂટેલા દિલનું પ્રદર્શન ના કરો. એવું વર્તન કરો કે જાણે તેમના જવાથી તમારી જિંદગી અટકી નથી ગઈ. જો તેઓ માત્ર રમત રમી રહ્યા હશે, તો તેઓ ચોક્કસ પાછા આવશે. તમારા પ્રત્યેના કોઈ અચાનક જાગેલા પ્રેમને કારણે નહીં, પરંતુ હવે તેમને ફરીથી પોતાનો અહંકાર સંતોષવા તમારી મંજૂરીની જરૂર છે. તમારી અસલી તાકાત એ ક્ષણે શરૂ થાય છે જ્યારે તમે કોઈની પસંદ બનવા માટે લાઈનમાં ઊભા રહેવાનું બંધ કરો છો અને પોતે જ પસંદગી કરવાનું શરૂ કરો છો.
‘તેઓ બદલાઈ જશે’ એ ભ્રમને કાયમ માટે છોડી દો
સામેવાળી વ્યક્તિને વધુ એક તક આપવાનું બંધ કરો. એવું માનવાનું છોડી દો કે તેમની આગામી માફી તેમની છેલ્લી દસ માફી કરતાં કંઈક અલગ હશે. લોકો એટલા માટે નથી બદલાતા કે તમે તેમને હદ કરતાં વધુ પ્રેમ કરો છો. લોકો ત્યારે જ બદલાય છે જ્યારે તેઓ પોતે અંદરથી બદલાવવાનું નક્કી કરે છે (જેમાં સામાન્ય રીતે ૫ થી ૧૦ વર્ષ લાગી શકે છે અથવા ક્યારેય નથી બદલાતા). ત્યાં સુધી તમે માત્ર એક જ પાઠ અલગ-અલગ પરિવેશમાં ભણી રહ્યા છો.
તમારી જાતને એ વ્યક્તિથી મુક્ત થવાની પરવાનગી આપો. એવું નથી કે આનાથી તમને દુઃખ નહીં થાય, પરંતુ તેમની સાથે રહેવાથી વધુ દુઃખ થશે. તમારે હવે કોઈ નવી માફીની જરૂર નથી, તમારે આ વાર્તાના અંતની જરૂર છે. અને જો તમારે કલ્પના જ કરવી હોય, તો એ વાતની કલ્પના કરવાનું બંધ કરો કે તેઓ એક દિવસ સુધરી જશે. એ કલ્પના કરો કે તમને ગુમાવ્યા પછી તમારું જીવન કેટલું સુંદર અને શાંત હશે.
જૂની જિંદગી અને જૂની આદતોને સંપૂર્ણપણે ભૂલી જાઓ
ક્યારેક સાજા થવાનો (Healing) અર્થ એ નથી હોતો કે જે બગડ્યું છે તેને સુધાર્યા કરવું. ક્યારેક તેનો અર્થ એ પરિસ્થિતિમાંથી કાયમ માટે બહાર નીકળી જવું છે. એ જ ઝેરીલા (Toxic) લોકો પાસે વારંવાર જવાનું બંધ કરો. એ જ જૂની ચર્ચાઓ, એ જ જૂની જગ્યાઓ અને એ જ જૂની લાગણીઓના ચક્રવ્યૂહને વાગોળવાનું બંધ કરો જે તમને મોઢે થઈ ગયું છે.
જો જરૂર પડે તો જૂના સંબંધોના પુલને બાળી નાખો. આ કોઈ બદલાની ભાવનાથી નથી કરવાનું, પરંતુ તમે ભવિષ્યમાં જે વ્યક્તિ બનવા માંગો છો તેના સન્માન માટે કરવાનું છે. થોડા સમય માટે ગાયબ થઈ જાઓ. તમારું જીવન એવી જગ્યાએ ફરીથી ગોઠવો જ્યાં તમારી જૂની નકારાત્મક આદતો તમારા સુધી પહોંચી જ ના શકે. જ્યારે તમે પાછા ફરો, ત્યારે એક એવી વ્યક્તિ તરીકે ફરો જેને જૂના લોકો ઓળખી પણ ના શકે. આ બદલાવ તમે કોઈને બતાવવા માટે નથી કર્યો, પરંતુ તમારી જાત માટે કર્યો છે.
મોડા શીખ્યાનો પસ્તાવો કે ગુનો (Guilt) છોડી દો
તમારે આ બધું વહેલા સમજી જવું જોઈતું હતું? કદાચ હા. પરંતુ તમે નહોતા સમજ્યા અને શીખવાની પ્રક્રિયા આ રીતે જ કામ કરે છે. કોઈ પણ વ્યક્તિ સંપૂર્ણ પરિપક્વતા કે પરફેક્ટ બાઉન્ડ્રીઝ (મર્યાદાઓ) સાથે મોટો નથી થતો. આ બધું આપણે અનુભવોથી કમાઈએ છીએ. સામાન્ય રીતે કોઈ ખોટી વ્યક્તિ પર ભરોસો કર્યા પછી, ખોટા સંકેતોને નજરઅંદાજ કર્યા પછી, કોઈ જગ્યાએ બહુ લાંબો સમય રોકાયા પછી જ આપણને અક્કલ આવે છે.
તમે માણસ છો, તેથી ભૂલો કરવા બદલ તમારી જાતને સજા આપવાનું બંધ કરો. તે ભૂલો એ વાતની સાબિતી નહોતી કે તમે મૂર્ખ હતા, પરંતુ તે જીવનના પાઠ હતા. હા, એ પાઠ થોડા મોંઘા જરૂર હતા, પણ તેમણે તમને એવું જ્ઞાન આપ્યું છે જે તમે કોઈની પાસેથી ઉધાર નહોતા લઈ શકતા. તમારી જાતના એ ભૂતકાળના વર્ઝનને માફ કરી દો જે તે સમયે અણસમજુ હતું, કારણ કે તે વર્ઝન જ સંઘર્ષ કરીને તમને આજે અહીં સુધી લાવ્યું છે. આજે તમે બધું જ જાણો છો, તો હવે એ પ્રમાણે જીવવાનું શરૂ કરો.
