CISF જવાનોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે નવો સૂર્યોદય: હવે કમાન્ડોઝનું મન બનશે ‘સુપરપાવર’
ભારતના સુરક્ષા ચક્રમાં જેનું નામ અત્યંત આદર સાથે લેવામાં આવે છે તે એટલે ‘સેન્ટ્રલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સિક્યુરિટી ફોર્સ’ (CISF). દેશના અતિસંવેદનશીલ એરપોર્ટ હોય, ઐતિહાસિક સ્મારકો હોય, સંસદ ભવન હોય કે પરમાણુ મથકો—CISF ના જવાનો દિવસ-રાત પોતાની પલક ઝપકાવ્યા વગર ફરજ બજાવે છે. પરંતુ, આ લોખંડી સુરક્ષાની પાછળ રહેલા માનવીય હૃદયમાં પણ ક્યારેક થાક, તણાવ અને હતાશાના વાદળો ઘેરાય છે. આ પડકારને સમજીને CISF એ હવે પોતાના જવાનોને માનસિક રીતે વજ્ર જેવા મજબૂત બનાવવાનું બીડું ઝડપ્યું છે.
એક ઐતિહાસિક કરાર: હાર્ટફુલનેસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ સાથે જોડાણ
CISF એ તાજેતરમાં પ્રસિદ્ધ આધ્યાત્મિક સંસ્થા ‘હાર્ટફુલનેસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ’ સાથે પાંચ વર્ષનો એક મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી કરાર (MoU) કર્યો છે. આ કરારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જવાનોમાં વધી રહેલા માનસિક તણાવને દૂર કરવાનો અને તેમને ભાવનાત્મક રીતે વધુ સક્ષમ બનાવવાનો છે. આ માત્ર એક તાલીમ નથી, પરંતુ જવાનોના જીવનશૈલીમાં આમૂલ પરિવર્તન લાવવાનો એક નમ્ર પ્રયાસ છે.
સતત ફરજ અને માનસિક પડકારો
CISF ના જવાનોની ફરજ અન્ય દળો કરતા થોડી અલગ અને માનસિક રીતે વધુ થકવી દે તેવી હોય છે.
- વીજળીક સતર્કતા: એરપોર્ટ કે સંસદની સુરક્ષામાં સેકન્ડના સોમાં ભાગની ભૂલ પણ ભારે પડી શકે છે. આ સતત સતર્કતા મગજ પર ભારે દબાણ પેદા કરે છે.
- ઘરથી દૂરી: મહિનાઓ સુધી પરિવારથી દૂર રહેવું, તહેવારોમાં ફરજ પર તૈનાત રહેવું અને સામાજિક પ્રસંગોમાં હાજરી ન આપી શકવાને કારણે જવાનોમાં એકલતા અને હતાશા જન્મે છે.
- વિવિધ જવાબદારીઓ: તાજેતરમાં બંગાળની વિધાનસભા ચૂંટણી હોય કે અન્ય રાજ્યોની કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ, CISF એ પોતાની કાર્યક્ષમતા સાબિત કરી છે. પરંતુ આ દોડધામ ભરેલી ફરજ તેમના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર નકારાત્મક અસર કરે છે.
મનને ‘સુપરપાવર’ બનાવવાની તૈયારી
આ અહેવાલ મુજબ, હવે CISF કમાન્ડોના મનને સુપરપાવરમાં પરિવર્તિત કરવાની તૈયારીઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. જ્યારે એક સૈનિક માનસિક રીતે શાંત હોય છે, ત્યારે તેની નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા અનેકગણી વધી જાય છે. આ તાલીમ દ્વારા:
- ભાવનાત્મક મજબૂતી: જવાનોને એવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવશે કે ગમે તેવી પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિમાં પણ તેમનું મનોબળ ડગે નહીં.
- તણાવ મુક્તિ: ધ્યાન (Meditation) અને વિશેષ શ્વસન તકનીકો દ્વારા તેમના મગજમાં રહેલા ડર અને થાકને દૂર કરવામાં આવશે.
- આત્મનિયંત્રણ: પડકારજનક સંજોગોમાં ગુસ્સો કે ગભરાટ અનુભવવાને બદલે સંયમ જાળવવાની કળા શીખવવામાં આવશે.
પરિવારનો પણ મળશે સાથ
આ કાર્યક્રમની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેમાં માત્ર સૈનિકો જ નહીં, પણ તેમના પરિવારોને પણ સાંકળી લેવામાં આવ્યા છે. CISF માને છે કે જો સૈનિકનો પરિવાર માનસિક રીતે સુખી અને શાંત હશે, તો તેની સીધી હકારાત્મક અસર સૈનિકની કામગીરી પર પડશે. આ માટે દેશભરમાં વિવિધ સ્થળોએ ધ્યાન કાર્યશાળાઓ અને માનસિક શક્તિ તાલીમ શિબિરોનું આયોજન કરવામાં આવશે.
તાલીમની પદ્ધતિ અને અસરો
હાર્ટફુલનેસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ દ્વારા આપવામાં આવતી તાલીમમાં વિજ્ઞાન અને આધ્યાત્મિકતાનો સમન્વય હશે.
- સક્રિય સત્રો: જવાનોને પ્રેક્ટિકલ સેશન્સ દ્વારા મનને એકાગ્ર કરવાની પદ્ધતિઓ શીખવવામાં આવશે.
- પથ્થર જેવી મજબૂતી: ઉદ્દેશ્ય એવો છે કે સૈનિક અંદરથી પથ્થર જેટલો મજબૂત બને, જેથી બહારના કોઈ પણ દબાણની તેની કાર્યક્ષમતા પર અસર ન થાય.
- સરળ જીવન: જે મુશ્કેલ જીવનશૈલીમાં તેઓ જીવે છે, તેને આ પદ્ધતિઓ દ્વારા કેવી રીતે સરળ અને આનંદમય બનાવવી તેનું માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.
