મુખ્ય ખેતરમાં રોપણી કેવી રીતે કરવી
લવિંગ (Clove) એ એવો પાક છે જે એકવાર વાવ્યા પછી વર્ષોથી સતત ઉત્પાદન આપે છે. તેથી, તે ખેડૂતો માટે ખૂબ જ નફાકારક બની શકે છે. દક્ષિણ ભારતમાં લવિંગની ખેતી ઘણા વર્ષોથી થઈ રહી છે અને હવે ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર જેવા રાજ્યોમાં પણ સફળતાપૂર્વક તેનું ઉત્પાદન થાય છે. ગુજરાતમાં પણ આ ખર્ચાળ પરંતુ નફાકારક ખેતી શરૂ કરી શકાય છે.
લવિંગની ખેતી માટે શ્રેષ્ઠ પરિસ્થિતિ
લવિંગની વૃદ્ધિ માટે ગરમ અને ભેજવાળા માહોલની જરૂર છે. જમીનની દ્રષ્ટિએ લાલ અને રેતીલી જમીન આદર્શ માનવામાં આવે છે, જેમાં પાણીનો યોગ્ય નિકાસ સુલભ હોવો જોઈએ. વાવણી પહેલાં ખેતરને 2 થી 3 વાર ખોદી સમતલ કરવું જરૂરી છે, જેથી છોડ સારી રીતે ઉગે.
બીજમાંથી નર્સરીની તૈયારી
લવિંગના છોડનો આરંભ બીજથી થાય છે. સારી અંકુરણ માટે બીજને 24 કલાક પાણીમાં ભીંજવવું જરૂરી છે. પછી તેને નર્સરીમાં 2-3 સે.મી. ઊંડાઈમાં વાવવું જોઈએ. નર્સરીમાં હળવી છાંય અને સતત ભેજ જાળવી રાખવાથી છોડ મજબૂત બની જાય છે. સામાન્ય રીતે 6-7 મહિના પછી છોડ મુખ્ય ખેતરમાં રોપણ માટે તૈયાર થાય છે.
મુખ્ય ખેતરમાં રોપણી
રોપણી કરતી વખતે બે છોડ વચ્ચે 7-8 ફૂટનું અંતર રાખવું જરૂરી છે, જેથી તેઓ યોગ્ય રીતે વિકસે. ખાડામાં ખાતર અને રેતી મિક્સ કરવાથી જમીનનું ગુણવત્તા સુધરે છે. રોપણી પછી થોડું પાણી આપવાથી મૂળ મજબૂત બને છે.
સિંચાઈ અને દૂરસ્થ નિયંત્રણ
લવિંગના છોડને વધારે પાણીની જરૂર નથી, પરંતુ જમીન ક્યારેય સૂકી ન રહે. ઉનાળામાં દર 7-10 દિવસ અને શિયાળામાં 15-20 દિવસના ગાળે સિંચાઈ આપવામાં આવે. ખેતરમાં ઉગતા તણાને નિયમિત રીતે દૂર કરવું મહત્વપૂર્ણ છે, જેથી છોડનો વિકાસ યોગ્ય રીતે થાય.
ફૂલોનું કાપણું અને માર્કેટિંગ
લવિંગના ફૂલો સંપૂર્ણ ખીલે તે પહેલા કાપવા જોઈએ. કળી સુકીને માર્કેટમાં વેચાણ માટે તૈયાર થાય છે. કળીનો આકાર અને રંગ જોવી અને યોગ્ય સમયે તોડવું ગુણવત્તા જાળવવા માટે જરૂરી છે. લવિંગની સૂકી કળીઓ બજારમાં સારી કિંમતે વેચાય છે, જે ખેડૂતો માટે સ્થિર આવકનો શ્રોત બની શકે છે.
ગુજરાતમાં લવિંગની ખેતી યોગ્ય પરિસ્થિતિ, યોગ્ય અંતર, નિયમિત સિંચાઈ અને ધ્યાનથી દેખરેખ રાખવાથી લાંબા સમય સુધી નફાકારક રહેશે. તેના માટે, ખેડૂત પોતાનું પરિવાર માટે ટકાઉ આવકનો વિકલ્પ મેળવી શકે છે કારણ કે Cloveની માંગ સતત વધી રહી છે.
