મોંઘવારીના મોરચે સામાન્ય જનતા માટે મોટા સમાચાર: ફુગાવાના જોખમ વચ્ચે જૂનમાં વ્યાજ દરો સ્થિર રાખશે RBI; જાણો ક્યારથી વધી શકે છે EMI
દેશભરમાં પેટ્રોલિયમ પેદાશો, ડીઝલ અને સીએનજીના ભાવોમાં સતત થઈ રહેલા વધારાને કારણે સામાન્ય નાગરિકોનું બજેટ પહેલેથી જ ખોરવાઈ ચૂક્યું છે. ઇંધણની આ મોંઘવારી ટ્રાન્સપોર્ટેશન કોસ્ટ વધારી રહી છે, જેના લીધે રિટેલ ફુગાવો (મોંઘવારી દર) પણ સતત ઉપર જઈ રહ્યો છે. આ આર્થિક અસ્થિરતા વચ્ચે મધ્યમ વર્ગના પરિવારોમાં સૌથી મોટો ભય એ વાતનો છે કે શું આગામી દિવસોમાં બેંકો હોમ લોન અને કાર લોન પર વ્યાજ દરો વધારીને માસિક ઈએમઆઈ (EMI) નો બોજ વધારશે? જોકે, આવતા મહિને યોજાનારી ભારતીય રિઝર્વ બેંકની (RBI) નાણાકીય નીતિ સમિતિની (MPC) બેઠક પહેલાં દેશની અગ્રણી રેટિંગ એજન્સી ‘ઇકરા’ (ICRA) તરફથી રાહત આપનારા સંકેતો મળી રહ્યા છે. એજન્સીના મતે, ફુગાવાનું દબાણ હોવા છતાં કેન્દ્રીય બેંક હાલમાં લોન મોંઘી કરીને બજાર પર દબાણ લાવશે નહીં.
જૂન મહિનામાં ૫.૨૫ ટકા પર રેપો રેટ સ્થિર રહેવાની ધારણા
રેટિંગ એજન્સી ICRA ના અહેવાલ અનુસાર, આગામી જૂન મહિનામાં યોજાનારી સમીક્ષા બેઠકમાં રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા પોતાના વ્યાજ દરોમાં કોઈ ફેરફાર નહીં કરે અને મુખ્ય રેપો રેટને ૫.૨૫ ટકાના સ્તરે યથાવત રાખશે. એજન્સીનું માનવું છે કે અત્યારે બજારમાં જે મોંઘવારી દેખાઈ રહી છે, તે આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક કારણોસર અચાનક ઊભી થયેલી સપ્લાય ચેઇનની સમસ્યા (પુરવઠામાં ઘટાડો) ના લીધે છે.
ICRA ના મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી અદિતિ નાયરના જણાવ્યા અનુસાર, “વર્તમાન આર્થિક સ્થિતિ કોવિડ કટોકટી કરતાં તદ્દન અલગ છે. કોરોના કાળમાં સપ્લાય અને ડિમાન્ડ (માંગ અને પુરવઠો) બંને એકસાથે તૂટ્યા હતા, જ્યારે અત્યારે માત્ર સપ્લાય સાઇડ પર અવરોધ છે. આથી, આરબીઆઈ ઉતાવળમાં વ્યાજ દરો વધારવાને બદલે ફુગાવાની બીજી લહેરની અસરોના ચોક્કસ પુરાવાઓની રાહ જોશે.”
આરબીઆઈ વ્યાજ દર નીતિ અને ફુગાવાના અંદાજનું વિશ્લેષણ
| મુખ્ય પરિબળ (Economic Factors) | વર્તમાન સ્થિતિ અને અંદાજ (Current Status) | લોન અને EMI પર સંભવિત અસર | ટાઈમલાઈન (Timeline) |
| જૂન ૨૦૨૬ એમપીસી બેઠક | રેપો રેટ ૫.૨૫% પર સ્થિર રહેવાની પૂરી સંભાવના. | હોમ, કાર અને પર્સનલ લોનના વ્યાજ દરો હાલ નહિ વધે. | ટૂંકા ગાળાની રાહત. |
| સરેરાશ રિટેલ ફુગાવો (CPI) | ICRA એ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ નો અંદાજ વધારીને ૫% કર્યો. | આરબીઆઈના મધ્યમ ગાળાના લક્ષ્યાંક કરતાં ફુગાવો વધુ. | લાંબા ગાળાનું ચિંતાજનક ચિત્ર. |
| ઓક્ટોબર નીતિ સમીક્ષા | આરબીઆઈના વલણમાં (Stance) ફેરફાર થવાની સંભાવના. | બજારમાં નાણાંની તરલતા (Liquidity) કડક થઈ શકે છે. | વળાંકનો સંભવિત સમય. |
| ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ નીતિ સમીક્ષા | જો ફુગાવો નિયંત્રણ બહાર રહેશે તો રેપો રેટ વધી શકે છે. | તમામ પ્રકારની બેંક લોન મોંઘી થશે, EMI વધશે. | વર્ષના અંતમાં મોટો ઝટકો શક્ય. |
છેલ્લે ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ માં બદલાયો હતો રેપો રેટ
અત્રે નોંધનીય છે કે ભારતીય રિઝર્વ બેંકે લાંબા સમયથી વ્યાજ દરોમાં કોઈ મોટો ફેરફાર કર્યો નથી. છેલ્લે ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ માં કેન્દ્રીય બેંકે આર્થિક રિકવરીને વેગ આપવા અને ગ્રાહકોને રાહત આપવા માટે રેપો રેટમાં ૦.૨૫ ટકાનો (૨૫ બેસિસ પોઈન્ટ) ઘટાડો કર્યો હતો, જેનાથી વ્યાજ દર ૫.૨૫ ટકા થયો હતો. ત્યારથી અત્યાર સુધી વ્યાજ દરો આ જ સ્તરે સ્થિર છે, જેના લીધે વાહન અને મકાન લોન લેનારા ગ્રાહકોને સ્થિર ઇએમઆઈનો લાભ મળી રહ્યો છે.
વર્ષના અંતમાં કેમ વધી શકે છે વ્યાજ દરો?
જો કે, આ રાહત કાયમી રહે તેવી શક્યતા ઓછી છે. રિટેલ ઇંધણની આસમાને પહોંચેલી કિંમતોને કારણે ICRA એ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માટે સરેરાશ રિટેલ ફુગાવાની (CPI) આગાહી વધારીને ૫ ટકા કરી દીધી છે, જે આરબીઆઈના આદર્શ મધ્યમ ગાળાના લક્ષ્યાંક કરતા વધારે છે.
નાણાકીય વિશ્લેષકોના મતે, જો આગામી મહિનાઓમાં સામાન્ય ચોમાસામાં અનિશ્ચિતતા રહેશે અને ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવ પર દબાણ ચાલુ રહેશે, તો આરબીઆઈ ઓક્ટોબર મહિનાની સમીક્ષામાં પોતાની આર્થિક નીતિ કડક કરવાના સંકેત આપશે. ત્યારબાદ, જો સ્થિતિ કાબૂમાં નહીં આવે, તો આખરે ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ ની નીતિ સમીક્ષામાં રેપો રેટમાં વધારો કરવામાં આવી શકે છે. જો આવું થશે, તો વર્ષ ૨૦૨૭ ની શરૂઆતથી જ તમામ બેંક લોન મોંઘી થઈ જશે.
એકંદરે, હોમ લોન કે કાર લોન ધરાવતા વર્તમાન અને નવા ગ્રાહકો માટે આગામી ૫ થી ૬ મહિના રાહતના છે, કારણ કે કેન્દ્રીય બેંક આર્થિક વૃદ્ધિને નુકસાન પહોંચાડવા માંગતી નથી. પરંતુ વધતી મોંઘવારી એવો નકારાત્મક સંકેત આપી રહી છે કે વ્યાજ દરો ઘટાડવાનો ગાળો હવે સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ ગયો છે. નાગરિકોએ ભવિષ્યમાં વધનારા સંભવિત વ્યાજ બોજને ધ્યાનમાં રાખીને પોતાના નાણાકીય આયોજન અત્યારથી જ ગોઠવવા જોઈએ.
