પોચા મકાઈના ઢોકળા બનાવવાની સરળ રીત
ગુજરાતી વાનગીઓની વાત થાય અને ઢોકળાનો ઉલ્લેખ ન થાય તેવું શક્ય નથી. ઢોકળા ભારતનો સૌથી લોકપ્રિય અને સ્વાસ્થ્યવર્ધક નાસ્તો છે. તમે ચણાના લોટ, ચોખા કે સોજીના ઢોકળા તો ઘણી વાર ખાધા હશે, પરંતુ આજે અમે તમને એક ખાસ અને સ્વાદિષ્ટ વાનગી – મકાઈ (કોર્ન)ના ઢોકળા – બનાવતા શીખવીશું. આ ઢોકળા ખૂબ હલકા, જાળીદાર અને સ્વાદિષ્ટ હોય છે. જો તમે રોજિંદા નાસ્તાથી અલગ, કઈંક નવું, હેલ્ધી અને ઝડપથી બની જાય તેવું ટ્રાય કરવા માંગતા હોવ, તો આ રેસીપી તમારા માટે પરફેક્ટ છે. મકાઈના લોટને કારણે આ ઢોકળા પૌષ્ટિક પણ હોય છે.
ચાલો, નીચે આપેલા સરળ સ્ટેપ્સને અનુસરીને ઘરે પોચા અને જાળીદાર મકાઈના ઢોકળા બનાવતા શીખીએ.
જરૂરી સામગ્રી (Ingredients Required)
A. ઢોકળાના ખીરા માટે (For Dhokla Batter)
| સામગ્રી (Ingredients) | પ્રમાણ (Quantity) |
| મકાઈનો લોટ (Corn Flour/Makai Atta) | ૧ કપ |
| ચણાનો લોટ (Besan) | અડધો કપ |
| દહીં (Curd/Yogurt) | અડધો કપ |
| હળદર પાવડર (Turmeric Powder) | અડધી ચમચી |
| આદુ-મરચાની પેસ્ટ (Ginger-Chilli Paste) | ૧ ચમચી |
| મીઠું (Salt) | સ્વાદ મુજબ |
| પાણી (Water) | જરૂરિયાત મુજબ (લગભગ ૧/૨ થી ૩/૪ કપ) |
| ઈનો ફ્રૂટ સોલ્ટ (Eno Fruit Salt) | ૧ નાની ચમચી |
B. વઘાર (તડકા) માટે (For Tempering/Tadka)
| સામગ્રી (Ingredients) | પ્રમાણ (Quantity) |
| તેલ (Oil) | ૨ નાની ચમચી |
| રાઈ / સરસવના દાણા (Mustard Seeds/Rai) | અડધી ચમચી |
| લીમડાના પાન (Curry Leaves) | ૭–૮ |
| લીલા મરચાં (સમારેલા) (Green Chillies) | ૨ સમારેલા |
| સફેદ તલ (Sesame Seeds/Til) | અડધી ચમચી |
| ખાંડ (Sugar) | ૧ નાની ચમચી |
| લીંબુનો રસ (Lemon Juice) | ૧ નાની ચમચી |
| પાણી (Water) | અડધો કપ |
| સજાવટ (ગાર્નિશ) માટે: | સમારેલી કોથમીર (Coriander Leaves) |
II. મકાઈ ઢોકળા બનાવવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ રીત (Step-by-Step Recipe)
સ્ટેપ ૧: ઢોકળાનું ખીરું તૈયાર કરવું
-
સૌ પ્રથમ એક મોટું અને ઊંડું વાસણ (Mixing Bowl) લો.
-
તેમાં મકાઈનો લોટ (૧ કપ) અને ચણાનો લોટ (અડધો કપ) નાખો.
-
હવે તેમાં દહીં (અડધો કપ), હળદર પાવડર (અડધી ચમચી), મીઠું (સ્વાદ મુજબ), ખાંડ (૧ ચમચી, વૈકલ્પિક) અને આદુ-મરચાની પેસ્ટ (૧ ચમચી) ઉમેરો.
-
આ બધી સૂકી અને ભીની સામગ્રીને સારી રીતે મિક્સ કરી લો.
-
હવે તેમાં ધીમે-ધીમે પાણી (લગભગ ૧/૨ થી ૩/૪ કપ) ઉમેરતા જાઓ અને એક જાડું, લીસું અને ગાંઠ વગરનું ખીરું તૈયાર કરો. ધ્યાન રાખો કે ખીરું બહુ પાતળું ન થઈ જાય.
-
તૈયાર થયેલા ખીરાને ઢાંકીને ઓછામાં ઓછા ૫ થી ૧૦ મિનિટ માટે બાજુ પર મૂકી દો, જેથી મકાઈનો લોટ થોડો ફૂલી જાય.

-
ઢોકળા સ્ટીમર (અથવા ઇડલી મેકર/મોટું વાસણ જેમાં પાણી ગરમ કરી શકાય) લો. તેમાં લગભગ ૨ ગ્લાસ પાણી નાખો અને તેને ઢાંકીને ગરમ થવા (Pre-heating) માટે મોટી આંચ પર મૂકી દો.
-
જે ઢોકળાની પ્લેટ (સાંચો)માં તમારે ઢોકળા બનાવવાના છે, તેના પર બધી બાજુ તેલ (Oil) લગાવીને ચીકણી કરી લો.
સ્ટેપ ૩: ખીરામાં ઈનો મિક્સ કરવું અને બાફવું
-
જ્યારે સ્ટીમરનું પાણી સરખી રીતે ગરમ થઈ જાય, ત્યારે ઢોકળાના ખીરાને ફરીથી મિક્સ કરો.
-
હવે ખીરામાં ઈનો ફ્રૂટ સોલ્ટ (૧ નાની ચમચી) નાખો.
-
ઈનો ઉપર તરત જ ૧ ચમચી પાણી નાખો, જેથી ઈનો સક્રિય (Activate) થઈ જાય.
-
ઈનો નાખ્યા પછી ખીરાને બહુ ઝડપથી કે લાંબો સમય સુધી ન ફેંટો. હળવા હાથે બસ એકવાર મિલાવી લો, જ્યાં સુધી ફીણ બનવા લાગે.
-
ઈનો મિલાવતા જ ખીરાને તરત જ તેલ લગાવેલી ઢોકળા પ્લેટમાં કાઢી લો.
-
આ પ્લેટને તરત જ સ્ટીમરની અંદર સાવધાનીપૂર્વક મૂકો અને ઢાંકણ ઢાંકી દો.
-
ઢોકળાને મોટી આંચ પર ૧૦ થી ૧૫ મિનિટ સુધી બાફવા (સ્ટીમ થવા) દો.
સ્ટેપ ૪: ઢોકળા તપાસવા અને ઠંડા કરવા
-
૧૫ મિનિટ પછી, ઢાંકણ ખોલો અને એક સ્વચ્છ ચાકુ (Knife)ને ઢોકળાની વચ્ચે નાખીને ચેક કરો.
-
જો ચાકુ સાફ (Clean) બહાર નીકળે, તો તેનો અર્થ છે કે ઢોકળા પૂરી રીતે રંધાઈ ગયા છે.
-
આંચ બંધ કરી દો અને ઢોકળાની પ્લેટને સ્ટીમરમાંથી બહાર કાઢી લો.
-
ઢોકળાને ૫ મિનિટ સુધી ઠંડા થવા દો.
-
ઠંડા થયા પછી, ચાકુની મદદથી ઢોકળાની કિનારીઓ અલગ કરો અને તેને તમારા મનપસંદ આકારમાં (ચોરસ કે ત્રિકોણ) કાપી લો.
સ્ટેપ ૫: વઘાર તૈયાર કરવો
-
એક નાના વાસણ (Pan)માં તેલ (૨ ચમચી) ગરમ કરો.
-
જ્યારે તેલ ગરમ થઈ જાય, ત્યારે તેમાં રાઈ/સરસવ (અડધી ચમચી) અને તલ (અડધી ચમચી) નાખો.
-
જ્યારે રાઈ ફૂટવા લાગે, ત્યારે લીમડાના પાન (૭-૮) અને સમારેલા લીલા મરચાં (૨) નાખીને હળવા શેકો.
-
હવે આ વઘારમાં પાણી (અડધો કપ), ખાંડ (૧ ચમચી) અને લીંબુનો રસ (૧ ચમચી) મિક્સ કરો.
-
આ મિશ્રણને એક ઉભરો આવે ત્યાં સુધી પકાવો અને પછી આંચ બંધ કરી દો.
સ્ટેપ ૬: વઘાર નાખવો અને પીરસવું
-
તૈયાર વઘારને ચમચીની મદદથી કાપેલા ઢોકળાના ટુકડાઓ પર બધી બાજુ સરખી રીતે નાખો, જેથી ઢોકળા આ પાણીને ચૂસીને વધુ પોચા બની જાય.
-
છેલ્લે, ઢોકળાને ઝીણી સમારેલી કોથમીરથી સજાવો.
-
તમારા સ્વાદિષ્ટ અને પોચા મકાઈના ઢોકળા તૈયાર છે!
પીરસવાની રીત (Serving Suggestion)
ગરમાગરમ મકાઈના ઢોકળાને લીલી કોથમીર-ફુદીનાની ચટણી અથવા આમલીની ખાટી-મીઠી ચટણી સાથે પીરસો. આ નાસ્તા અથવા સાંજના હળવા ભોજન માટે એક ઉત્તમ વિકલ્પ છે!
