જનગણના 2027’નો રોડમેપ તૈયાર: સરકારે લોકસભામાં આપી માહિતી, જાણો કયા મહિનામાં થશે ગણતરી
સરકારે મંગળવારે લોકસભામાં જણાવ્યું કે ‘જનગણના ૨૦૨૭’ બે તબક્કામાં કરવામાં આવશે. પ્રથમ તબક્કાની વસ્તી ગણતરી એપ્રિલ અને સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ વચ્ચે, જ્યારે બીજો તબક્કો ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ માં થશે.
કોંગ્રેસના સાંસદ અને વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીના એક પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં આ કવાયતની વિગતો આપતા ગૃહ રાજ્ય મંત્રી નિત્યાનંદ રાયે કહ્યું કે વસ્તી ગણતરી બે તબક્કામાં કરવામાં આવશે. તેમણે જણાવ્યું કે પહેલા તબક્કા હેઠળ મકાન સૂચિબદ્ધતા (House Listing) અને આવાસ ગણતરી (Housing Census) કરવામાં આવશે અને ત્યારબાદ બીજા તબક્કામાં વસ્તીની ગણતરી (Population Enumeration) કરવામાં આવશે.
બીજા તબક્કાની ગણતરી ક્યારે થશે?
મંત્રીએ જણાવ્યું કે વસ્તીની ગણતરી ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ માં કરવામાં આવશે, જેની સંદર્ભ તારીખ (Reference Date) ૧ માર્ચ ૨૦૨૭ની મધ્યરાત્રિ હશે.
જોકે, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખ, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જમ્મુ અને કાશ્મીર તથા હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડના બરફથી ઢંકાયેલા દુર્ગમ વિસ્તારોને આ સમયરેખામાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે. આ વિસ્તારોમાં વસ્તી ગણતરી સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ માં કરવામાં આવશે, જેની સંદર્ભ તારીખ ૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ની મધ્યરાત્રિ હશે.
આ સમયરેખા અલગ રાખવાનું કારણ એ છે કે બરફવર્ષાને કારણે આ વિસ્તારોમાં શિયાળાના મહિનાઓ દરમિયાન વસ્તી ગણતરીનું કાર્ય સરળતાથી થઈ શકતું નથી.
વસ્તી ગણતરીનો ઇતિહાસ ૧૫૦ વર્ષથી વધુ જૂનો
મંત્રીએ જણાવ્યું કે વસ્તી ગણતરીની દરેક કવાયત પહેલાં વિવિધ મંત્રાલયો, વિભાગો, સંસ્થાઓ અને વસ્તી ગણતરી ડેટાનો ઉપયોગ કરનારાઓ પાસેથી મળેલી માહિતી અને સૂચનોના આધારે વસ્તી ગણતરી સંબંધિત પ્રશ્નાવલિને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવે છે.
મંત્રીએ ઉલ્લેખ કર્યો કે વસ્તી ગણતરીનો ઇતિહાસ ૧૫૦ વર્ષથી પણ વધુ જૂનો છે અને દરેક વસ્તી ગણતરીમાં અગાઉની વસ્તી ગણતરીઓના અનુભવોને ધ્યાનમાં રાખવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા સુનિશ્ચિત કરે છે કે વસ્તી ગણતરી આધુનિક જરૂરિયાતો અને ડેટા ઉપયોગિતાને અનુરૂપ રહે.
૨૦૨૭ની વસ્તી ગણતરી ડિજિટલ માધ્યમથી કરાશે
એક અલગ પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં, મંત્રીએ જણાવ્યું કે આ વર્ષે ૩૦ એપ્રિલના રોજ કેબિનેટ કમિટી ઓન પોલિટિકલ અફેર્સ (CCPA) દ્વારા લેવાયેલા નિર્ણય અનુસાર, આ વસ્તી ગણતરીમાં જાતિવાર ગણતરી (Caste Census) પણ કરવામાં આવશે. આ નિર્ણય લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી માંગને પૂર્ણ કરે છે અને દેશના સામાજિક-આર્થિક ડેટા માટે એક નવો પરિમાણ ઉમેરશે.
એક અન્ય પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં, કેન્દ્રીય મંત્રીએ કહ્યું કે ૨૦૨૭ની વસ્તી ગણતરી ડિજિટલ માધ્યમ દ્વારા કરવામાં આવશે, જેમાં:
- મોબાઇલ એપ દ્વારા ડેટા એકત્રિત કરવામાં આવશે.
- સ્વ-ગણતરી (Self-Enumeration) માટે ઓનલાઈન જોગવાઈ હશે.
ડિજિટલ માધ્યમનો ઉપયોગ કરીને વસ્તી ગણતરીને વધુ ઝડપી, સચોટ અને પારદર્શી બનાવવાનો સરકારનો ઉદ્દેશ છે. આનાથી ડેટા પ્રોસેસિંગમાં લાગતો સમય પણ ઘટશે.
વસ્તી ગણતરી એ દેશના ભવિષ્યના આયોજન માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે આનાથી શિક્ષણ, સ્વાસ્થ્ય, માળખાગત સુવિધાઓ અને વિવિધ કલ્યાણકારી યોજનાઓ માટે નીતિઓ બનાવવામાં મદદ મળે છે.
