હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સપ્લાય ખોરવાતા તેલ કંપનીઓએ ઝીંક્યો ભાવવધારો, રવિવારે કિંમતો સ્થિર રહેતા સામાન્ય જનતાને રાહત
પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષ અને ઇરાનમાં યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિના કારણે વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં ફરી એકવાર મોટી ઉથલપાથલ જોવા મળી રહી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ રૂટ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતી ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ (Strait of Hormuz) ની નાકાબંધી અને પુરવઠામાં સર્જાયેલા અવરોધના કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કચ્છા તેલ) ના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૦ ટકાથી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરતું હોવાથી, દેશ માટે આયાત પ્રક્રિયા અત્યંત મોંઘી સાબિત થઈ રહી છે. લાંબા સમય સુધી આ આર્થિક નુકસાન સહન કર્યા પછી, આખરે દેશની સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ પાસે ભાવ વધારવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ બચ્યો ન હતો.
જોકે, આજે રવિવાર, ૩૧ મે ૨૦૨૬ ના રોજ રાજ્યની માલિકીની તેલ કંપનીઓએ દેશભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ નવો ફેરફાર કર્યો નથી, જે સામાન્ય ગ્રાહકો માટે આંશિક રાહતના સમાચાર છે. ઇંધણના ભાવમાં તાજેતરનો સૌથી મોટો ઝટકો સોમવાર, ૨૫ મે ૨૦૨૬ ના રોજ લાગ્યો હતો, જ્યારે તેલ કંપનીઓએ પેટ્રોલ અને ડીઝલ બંનેની કિંમતોમાં પ્રતિ લીટર ₹૨.૫૦ થી વધુનો તોતિંગ વધારો કર્યો હતો. છેલ્લા બે અઠવાડિયા કરતાં પણ ઓછા સમયમાં દેશની જનતા પર ઝીંકવામાં આવેલો આ ચોથો મોટો ભાવવધારો હતો.
દેશના ચાર મુખ્ય મેટ્રો શહેરોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના આજના વર્તમાન દરો
૨૫ મેના વધારા બાદ દેશના મુખ્ય મહાનગરોમાં આજે ઇંધણ કઈ કિંમતે વેચાઈ રહ્યું છે, તેનું સત્તાવાર કોષ્ટક નીચે મુજબ છે:
| શહેરનું નામ (City) | પેટ્રોલનો ભાવ (પ્રતિ લિટર) | ડીઝલનો ભાવ (પ્રતિ લિટર) | વર્તમાન બજાર સ્થિતિ (Market Status) |
| દિલ્હી (Delhi) | ₹૧૦૨.૧૨ | ₹૯૫.૨૦ | રાષ્ટ્રીય રાજધાનીમાં કિંમતો ૧૦૦ ને પાર. |
| મુંબઈ (Mumbai) | ₹૧૧૧.૧૮ | ₹૯૭.૮૩ | દેશમાં સૌથી મોંઘું ઇંધણ, ટેક્સનું પ્રમાણ વધુ. |
| કોલકાતા (Kolkata) | ₹૧૧૩.４૭ | ₹૯૯.૮૨ | ડીઝલ સદી ફટકારવાની નજીક, વાહનચાલકો પરેશાન. |
| ચેન્નાઈ (Chennai) | ₹૧૦૭.૭૭ | ₹૯૯.૫૫ | દક્ષિણ ભારતમાં પણ મોંઘવારીનો મોટો આંચકો. |
સ્થિતિને કાબૂમાં લેવા માટે સરકારના આગોતરા આયોજનો
ઇરાન સંકટ અને આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ વચ્ચે ભારતીય બજારમાં ઇંધણની અછત ન સર્જાય તે માટે કેન્દ્ર સરકારે સપ્લાય અને ડિમાન્ડ બંને મોરચે કેટલાક કડક અને સુધારાત્મક પગલાં અમલમાં મૂક્યા છે. દેશની અંદર આવેલી રિફાઇનરીઓમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવાના આદેશ આપવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત, સ્થાનિક સપ્લાય ચેઇનને જાળવી રાખવા માટે સરકારે શહેરી વિસ્તારોમાં ઇંધણ બુકિંગનો અંતરાલ (Interval) ૨૧ દિવસથી વધારીને ૨૫ દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ૪૫ દિવસ સુધી કરી દીધો છે. વિવિધ પ્રદેશોની જરૂરિયાત મુજબ પુરવઠાના વહન માટે ખાસ અગ્રતા (Priority) નક્કી કરવામાં આવી છે.
રાજસ્થાનમાં ૧ જૂનથી અનિશ્ચિત મુદતની હડતાળ: મુશ્કેલીઓ વધશે
એકતરફ આંતરરાષ્ટ્રીય મોરચે કિંમતો વધી રહી છે, ત્યારે બીજી તરફ દેશના આંતરિક રાજ્યોમાં વહીવટી વિવાદો વકર્યા છે. ‘રાજસ્થાન પેટ્રોલિયમ ડીલર્સ એસોસિએશને’ રાજ્ય સરકાર સામે આરપારની લડાઈનું એલાન કર્યું છે. એસોસિએશને કડક ચેતવણી આપી છે કે જો મુખ્યમંત્રી ભજનલાલ શર્માની સરકાર ઇંધણ પર લાગતા વેટ (VAT) માં ઘટાડો નહીં કરે, પુરવઠાની અછત દૂર નહીં કરે અને ડીલરો સામે વહીવટી પજવણી બંધ નહીં કરે, તો રાજ્યભરના તમામ પેટ્રોલ પંપ સંચાલકો સોમવાર, ૧ જૂન ૨૦૨૬ થી અનિશ્ચિત મુદતની હડતાળ પર ઉતરી જશે.
એસોસિએશનના પ્રમુખ રાજેન્દ્ર સિંહ ભાટીએ સરકાર પર ગંભીર આક્ષેપો કરતા જણાવ્યું છે કે, વારંવાર પત્રો અને સત્તાવાર ઇમેઇલ મોકલવા છતાં મુખ્ય સચિવ સ્તરે તેમની સમસ્યાઓ સાંભળવા માટે કોઈ બેઠક બોલાવવામાં આવી નથી. તેમણે મુખ્યમંત્રીને પત્ર લખીને ૧ જૂનની સમયમર્યાદા પહેલા તાત્કાલિક મધ્યસ્થતા કરવાની માંગ કરી છે.
પુરવઠામાં ભારે વિક્ષેપની આશંકા:
રાજેન્દ્ર સિંહ ભાટીએ ખુલાસો કર્યો હતો કે, “હાલમાં રાજસ્થાનના ડીલર્સ સૌથી મોટી જે સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યા છે, તે પેટ્રોલ અને ડીઝલના પુરવઠામાં થતો સતત વિક્ષેપ છે. ઓઇલ કંપનીઓ તરફથી સમયસર જથ્થો ન મળવાના કારણે રાજ્યના અનેક પેટ્રોલ પંપો પર દરરોજ સાંજ સુધીમાં સ્ટોક સંપૂર્ણપણે ખતમ થઈ જાય છે, જેના કારણે સામાન્ય જનતાને ભારે હાલાકી ભોગવવી પડી રહી છે.” જો આ હડતાળ સમેટવામાં નહીં આવે, તો આગામી દિવસોમાં ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં વાહનવ્યવહાર ઠપ્પ થઈ શકે છે.
