DU એડમિશનમાં મોટો બદલાવ: 8 ડિસેમ્બર સુધીમાં કોલેજોને નવું સીટ મેટ્રિક્સ મોકલવા આદેશ
દિલ્હી યુનિવર્સિટી (DU) CUET UG દ્વારા પ્રવેશ પ્રક્રિયામાં મોટો ફેરફાર કરવાની તૈયારીમાં છે. નવા શૈક્ષણિક સત્રમાં પ્રવેશ માટે DU કોલેજવાર નવું સીટ મેટ્રિક્સ (Seat Matrix) જારી કરશે. આ માટે કોલેજોને 8 ડિસેમ્બર સુધીમાં નવા પ્રસ્તાવ મોકલવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.
દિલ્હી યુનિવર્સિટી (Delhi University) કોમન યુનિવર્સિટી એન્ટ્રન્સ ટેસ્ટ (CUET) મારફતે પ્રવેશ પ્રક્રિયામાં એક મોટું પુનર્ગઠન કરવા જઈ રહી છે. યુનિવર્સિટીએ તમામ કોલેજોને 8 ડિસેમ્બર સુધીમાં નવું સીટ મેટ્રિક્સ મોકલવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. આ નિર્ણય યુનિવર્સિટીમાં આ વર્ષે CUET પરીક્ષા ને કારણે મોટી સંખ્યામાં બેઠકો ખાલી રહી જવાની સમસ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યો છે.
તાજેતરની એક બેઠકમાં, યુનિવર્સિટી વહીવટીતંત્રે આચાર્યો સાથે મળીને બેઠકોના પુનર્ગઠન (Reorganization of Seats) નો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ પ્રસ્તાવનો મૂળ ઉદ્દેશ એ વિષયોમાંથી બેઠકો દૂર કરવાનો છે જ્યાં વિદ્યાર્થીઓની રુચિ ઓછી છે અથવા જ્યાં મોટી સંખ્યામાં બેઠકો ખાલી રહી જાય છે, અને તેને એવા ‘લોકપ્રિય વિષયો’ તરફ વાળવાનો છે, જેને વિદ્યાર્થીઓ વધુ પસંદ કરે છે. યુનિવર્સિટી આ ફેરફારને વહેલી તકે લાગુ કરવા માંગે છે.
શિક્ષકો દ્વારા સવાલો: આટલી ઉતાવળ કેમ અને ભારતીય ભાષાઓ પર જોખમ?
શિક્ષકો દ્વારા સવાલો: આટલી ઉતાવળ કેમ અને ભારતીય ભાષાઓ પર જોખમ?જોકે યુનિવર્સિટી વહીવટીતંત્ર વહેલી તકે ફેરફારો લાગુ કરવાના પક્ષમાં છે, ત્યારે ઘણા શિક્ષકોનું કહેવું છે કે આટલી ઉતાવળમાં નિર્ણયો લેવાથી કોલેજોમાં યોગ્ય ચર્ચા થઈ શકશે નહીં અને તેના લાંબા ગાળાના નકારાત્મક પરિણામો આવી શકે છે.
કોલેજોમાં કરવામાં આવેલી આંતરિક વાતચીતમાં આ વાત વારંવાર સામે આવી છે કે જો બેઠકોને લોકપ્રિય વિષયો તરફ વાળવામાં આવશે, તો ભારતીય ભાષાઓ (Indian Languages) સૌ પ્રથમ પ્રભાવિત થશે.
-
ભાષા વિભાગો પર સીધી અસર: દિલ્હી યુનિવર્સિટીની ઘણી કોલેજોમાં પહેલેથી જ બંગાળી, તમિલ, તેલુગુ જેવી ભારતીય ભાષાઓમાં બેઠકો ઓછી છે. હવે કોલેજો પર આ દબાણ છે કે તેઓ આ બેઠકોને નાબૂદ કરીને અથવા ઘટાડીને એવા વિષયોને આપે જે વધુ વિદ્યાર્થીઓ પસંદ કરે છે.
-
શિક્ષકોની ચિંતા: શિક્ષકોનું કહેવું છે કે આવું કરવાથી ભારતીય ભાષાઓ ધીમે ધીમે સિમિત થઈ જશે અને થોડા જ વર્ષોમાં આ વિભાગો નબળા પડી જશે. આ પગલું રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) ની વિરુદ્ધ છે, જે ભારતીય ભાષાઓને પ્રોત્સાહન આપવાની વાત કરે છે.
સાયન્સ અને અન્ય વિભાગોમાં પણ બેઠકો ખાલી
યુનિવર્સિટીમાં ખાલી બેઠકોની સમસ્યા માત્ર ભાષાઓ કે આર્ટ્સ ફેકલ્ટીમાં જ નથી, પરંતુ સાયન્સ ડિપાર્ટમેન્ટ માં પણ તે સ્પષ્ટપણે દેખાય છે. તેમ છતાં, બેઠકો ઘટાડવાની કે પુનર્ગઠન કરવાની વાત સૌ પ્રથમ ભારતીય ભાષાઓ પર લાગુ કરવામાં આવી રહી છે, જે શિક્ષકોમાં નારાજગીનું મુખ્ય કારણ છે. શિક્ષકોનું માનવું છે કે તેનાથી નાના વર્ગખંડોમાં મળતું સારું શીખવાનું વાતાવરણ સમાપ્ત થઈ જશે.
NEP અને વિદ્યાર્થીના વિકલ્પો: વિરોધાભાસ
NEP અને વિદ્યાર્થીના વિકલ્પો: વિરોધાભાસઆ નિર્ણયે શિક્ષકો અને વિદ્યાર્થીઓ બંનેને મૂંઝવણમાં મૂકી દીધા છે. શિક્ષકોનો એક મહત્વપૂર્ણ સવાલ એ છે કે જ્યારે રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) વિદ્યાર્થીઓને વિષયોના વધારે વિકલ્પો (More Options) આપવાની વાત કરે છે, તો પછી દિલ્હી યુનિવર્સિટી વહીવટીતંત્ર વિકલ્પો કેમ ઓછા કરી રહ્યું છે?
તો બીજી તરફ, કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ પણ માને છે કે ભારતીય ભાષાઓને દૂર કરવી કે તેમની બેઠકો ઘટાડવી યોગ્ય નથી, કારણ કે:
-
આ જ વિભાગોમાંથી આગળ જતાં દેશ માટે શિક્ષકો, લેખકો અને સંશોધકો તૈયાર થાય છે.
-
ભારતીય ભાષાઓને હાંસિયામાં ધકેલવાથી દેશની ભાષાઈ વિવિધતા અને સંસ્કૃતિ પર નકારાત્મક અસર પડશે.
આ યોજના હેઠળ, DU વહીવટીતંત્રનું માનવું છે કે બેઠકોનું તાર્કિક પુનર્ગઠન થવાથી તમામ બેઠકો ભરાઈ જશે અને વિદ્યાર્થીઓને તેમની પસંદગીના વિષયમાં પ્રવેશ મેળવવાની તક મળશે. જોકે, આ સમગ્ર ફેરફારને લાગુ કરતાં પહેલાં ઊંડાણપૂર્વક વિચાર-વિમર્શની જરૂર છે, જેથી કોઈ પણ વિભાગ કે વિદ્યાર્થી સમૂહના હિતોને નુકસાન ન પહોંચે.
DUમાં UG અને PG ની વર્તમાન બેઠકો
દિલ્હી યુનિવર્સિટીમાં અંડરગ્રેજ્યુએટ (UG) અને પોસ્ટગ્રેજ્યુએટ (PG) કોર્સમાં પ્રવેશ અનુક્રમે CUET UG અને CUET PG પરીક્ષા દ્વારા થાય છે.
-
યુજી બેઠકો: યુનિવર્સિટીમાં UG ની આશરે 71,624 નિયમિત બેઠકો છે.
-
પીજી બેઠકો: PG ની આશરે 13,600 બેઠકો છે.
બેઠકોના આ પુનર્ગઠનની અસર આગામી શૈક્ષણિક સત્ર 2026-27ના પ્રવેશ પર સ્પષ્ટપણે જોવા મળશે.
