દેવગઢ બારિયામાં ખેડૂતો માટે પ્રાકૃતિક કૃષિની તાલીમ, જીવામૃત અને નીમાસ્ત્રની પ્રાયોગિક સમજ
સમગ્ર ગુજરાતમાં ખેતીને રસાયણમુક્ત બનાવવા અને જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવવા માટે રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રત દ્વારા વિશેષ અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે. રાજ્યના દરેક ખેડૂત પ્રાકૃતિક કૃષિ અપનાવે તેવા ઉદ્દેશ્ય સાથે સરકારના આત્મા પ્રોજેક્ટ દ્વારા ગામેગામ ક્લસ્ટર બનાવીને તાલીમ શિબિરોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. આ ઝુંબેશનો મુખ્ય હેતુ ખેતી ખર્ચ ઘટાડવા અને લોકોને શુદ્ધ આહાર પૂરો પાડવાનો છે જેનાથી ગ્રામીણ અર્થતંત્ર વધુ મજબૂત બની શકે.
દેવગઢ બારિયાના ખેડૂતોને અપાઈ તાલીમ
દાહોદ જિલ્લાના દેવગઢ બારિયા તાલુકાના અનેક ગામડાઓમાં પ્રાકૃતિક ખેતી અંગેના તાલીમ કાર્યક્રમો સફળતાપૂર્વક યોજવામાં આવ્યા હતા. રૂવાબારી, નાના કેલીયા, તોયણી અને સેવનિયા જેવા વિસ્તારોમાં ખેડૂતોને એકઠા કરીને પ્રાકૃતિક કૃષિના પાયાના સિદ્ધાંતો સમજાવવામાં આવ્યા હતા. આ તાલીમમાં ખેડૂતોને માત્ર મૌખિક જ્ઞાન જ નહીં પરંતુ ખેતીના વિવિધ પાસાઓની પ્રાયોગિક સમજ પણ પૂરી પાડવામાં આવી હતી જેથી તેઓ પોતે પોતાના ખેતર પર આ પ્રયોગો કરી શકે.
જીવામૃત અને નીમાસ્ત્ર બનાવવાનું જીવંત પ્રદર્શન
ખેડૂતોને બજારના મોંઘા ખાતરો અને ઝેરી જંતુનાશકોમાંથી મુક્તિ અપાવવા માટે તાલીમ સ્થળ પર જ જીવામૃત અને નીમાસ્ત્ર બનાવવાની પદ્ધતિ શીખવવામાં આવી હતી. ગાયના છાણ અને ગૌમૂત્રમાંથી બનતા આ કુદરતી ખાતરો કેવી રીતે જમીનનો સુધારો કરે છે તેનું પ્રત્યક્ષ નિદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રાયોગિક તાલીમ દ્વારા ખેડૂતોમાં વિશ્વાસ વધ્યો છે કે તેઓ ઘરે જ સસ્તી અને અસરકારક ખેતી પદ્ધતિ અપનાવીને પાકનું ઉત્પાદન વધારી શકે છે.
મહિલા ખેડૂતોની સક્રિય ભાગીદારી
આ તાલીમ કાર્યક્રમની વિશેષતા એ રહી કે તેમાં મોટી સંખ્યામાં મહિલા ખેડૂતો અને ખેડૂત સખીઓએ ઉત્સાહભેર ભાગ લીધો હતો. મહિલાઓએ પ્રાકૃતિક ખેતીના વિવિધ આયામો વિશે ગહન ચર્ચા કરી હતી અને પોતાની મૂંઝવણોનું નિષ્ણાતો પાસે નિરાકરણ મેળવ્યું હતું. કૃષિમાં સ્ત્રી શક્તિની ભાગીદારી વધતા હવે ગામેગામ પ્રાકૃતિક ખેતીનો સંદેશ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે જે આવનારી પેઢી માટે સુરક્ષિત અને સ્વાસ્થ્યપ્રદ ભવિષ્યનું નિર્માણ કરશે.
