માનવ ઇતિહાસની પ્રાચીનતમ શોધ: ઇન્ડોનેશિયાની ગુફાઓમાં મળી 51,000 વર્ષથી પણ જૂની કલાકૃતિઓ
ઇન્ડોનેશિયાના સુલાવેસી ટાપુ પર સંશોધકોએ વિશ્વની સૌથી જૂની જાણીતી કથાત્મક ગુફા પેઇન્ટિંગ (Narrative Cave Painting) શોધી કાઢી છે. આ અદભૂત કલાકૃતિ ઓછામાં ઓછી 51,200 વર્ષ જૂની છે અને તેમાં માનવ જેવી આકૃતિઓને જંગલી ભૂંડ સાથે પ્રતિક્રિયા કરતી બતાવવામાં આવી છે. વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે આ શોધ કલા દ્વારા વાર્તા કહેવા (Storytelling) નું વિશ્વનું સૌથી જૂનું જીવંત ઉદાહરણ છે.
લેસર ટેકનોલોજીએ રચ્યો ઇતિહાસ
આ શોધ માટે વૈજ્ઞાનિકોએ લેસર એબ્લેશન યુરેનિયમ-સિરીઝ (LA-U-series) નામની એક નવી અને સચોટ ટેકનિકનો ઉપયોગ કર્યો છે. ગ્રિફિથ યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર મેક્સિમ ઓબર્ટના જણાવ્યા અનુસાર, આ ટેકનિક કલાકૃતિની ઉપર જામેલા કેલ્શિયમ કાર્બોનેટના સ્તરોનું વિશ્લેષણ કરે છે, જેનાથી તેની વાસ્તવિક ઉંમરનો વધુ સચોટ અંદાજ મળે છે. આ અગાઉ, સુલાવેસીની જ અન્ય એક પેઇન્ટિંગને 45,500 વર્ષ જૂની માનીને રેકોર્ડ નોંધવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ નવી ટેકનિકે કલાના ઇતિહાસને વધુ પાછળ ધકેલી દીધો છે.
67,800 વર્ષ જૂનું હેન્ડ સ્ટેન્સિલ
સુલાવેસી નજીક આવેલા મુના ટાપુની લિયાંગ મેટાનડુનો ગુફામાં એક તેનાથી પણ જૂની કલાકૃતિ મળી છે. આ એક હેન્ડ સ્ટેન્સિલ (હાથની છાપ) છે, જે ઓછામાં ઓછી 67,800 વર્ષ જૂની છે. તે વિશ્વમાં અત્યાર સુધી શોધાયેલી સૌથી જૂની સુરક્ષિત રીતે ડેટ થયેલી (નોંધાયેલી) ગુફા કલા છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે આ સ્ટેન્સિલમાં આંગળીઓને જાણી જોઈને સંકોચવામાં આવી છે, જેનાથી તે પ્રાણીઓના પંજા જેવી દેખાય છે.
યુરોપ નહીં, એશિયા બન્યું કલાનું જન્મસ્થાન
આ શોધ એ જૂની માન્યતાને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખે છે કે ગુફા કલાની શરૂઆત સૌથી પહેલા યુરોપમાં થઈ હતી. ગ્રિફિથ યુનિવર્સિટીના પુરાતત્વવિદ્ એડમ બ્રુમનું કહેવું છે કે આ શોધ સાબિત કરે છે કે વાર્તા કહેવાની કલા માનવ વિકાસનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ રહી છે અને તે આપણા પૂર્વજોની જટિલ કલ્પના શક્તિ દર્શાવે છે. આ ચિત્રોમાં ‘થેરિયનથ્રોપ્સ’ (અડધા માનવ અને અડધા પ્રાણી)નું ચિત્રણ એ સંકેત આપે છે કે તે સમયના મનુષ્યોમાં અલૌકિક પ્રાણીઓ વિશે વિચારવાની ક્ષમતા વિકસી ચૂકી હતી.
માનવ સ્થળાંતરના પુરાવા
વૈજ્ઞાનિકોનો અંદાજ છે કે આ કલાકૃતિઓ આધુનિક મનુષ્યો (Homo sapiens) ના તે પ્રથમ જૂથ દ્વારા બનાવવામાં આવી હશે, જેઓ દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા થઈને લગભગ 65,000 વર્ષ પહેલાં ઓસ્ટ્રેલિયા પહોંચ્યા હતા. આ શોધ ઓસ્ટ્રેલિયાના મૂળ નિવાસીઓના પૂર્વજો અને તેમના સ્થળાંતર માર્ગને સમજવામાં પણ મદદ કરે છે.
આ સંશોધન પ્રતિષ્ઠિત વૈજ્ઞાનિક જર્નલ ‘નેચર’ (Nature) માં પ્રકાશિત થયું છે, જેમાં ઇન્ડોનેશિયાની નેશનલ રિસર્ચ એન્ડ ઇનોવેશન એજન્સી (BRIN) અને ઓસ્ટ્રેલિયાની ગ્રિફિથ અને સધર્ન ક્રોસ યુનિવર્સિટીઓના નિષ્ણાતોએ સહયોગ આપ્યો છે.
