બાળકોને સવારે ભૂલથી પણ ન આપો ચા-બિસ્કિટ, પહોંચી શકે છે કાયમી નુકસાન! આ રહ્યા 10 હેલ્ધી વિકલ્પો.
સવારની શરૂઆત જો યોગ્ય રીતે ન થાય, તો તેની અસર આખા દિવસ પર પડે છે. ખાસ કરીને બાળકોના કિસ્સામાં આ વાત ખૂબ જ ગંભીર બની જાય છે. આપણા દેશમાં અનેક ઘરોમાં એવી પરંપરા છે કે સવારે ઉઠતાની સાથે જ ચા-બિસ્કિટ કે હળવો નાસ્તો લેવામાં આવે છે. વડીલોને જોઈને બાળકો પણ આ આદત અપનાવી લે છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ ‘ચા-બિસ્કિટ’નો નાસ્તો તમારા બાળકના સ્વાસ્થ્ય માટે ધીમા ઝેર સમાન સાબિત થઈ શકે છે?
તાજેતરમાં જ ડૉ. ગોપાલે આ ગંભીર વિષય પર પ્રકાશ પાડતા જણાવ્યું છે કે, ચા અને બિસ્કિટથી શરીરને કોઈ જ પોષણ મળતું નથી. લાંબા સમય સુધી આ પ્રકારનો નાસ્તો કરવાથી બાળકની શારીરિક અને માનસિક સ્થિતિ બગડી શકે છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે કેમ આ આદત બાળકો માટે હાનિકારક છે અને તેના બદલે કયા પૌષ્ટિક વિકલ્પો અપનાવવા જોઈએ.
ચા-બિસ્કિટ કેમ છે ‘અનહેલ્ધી’?
સવારનો નાસ્તો બાળકને આખા દિવસ માટેની ઊર્જા પૂરી પાડે છે. તે બાળકના મગજના વિકાસ અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ માટે સૌથી મહત્વનું ભોજન છે. બીજી તરફ, ચા અને બિસ્કિટમાં પોષણનું પ્રમાણ નહિવત્ હોય છે.
બિસ્કિટ મોટાભાગે મેદો, ખાંડ અને અનહેલ્ધી ફેટ (ચરબી) થી બનેલા હોય છે. તેમાં પ્રોટીન, ફાઈબર, વિટામિન્સ કે મિનરલ્સ હોતા નથી. તેવી જ રીતે, ચા પણ કોઈ ખાસ પોષક તત્વો આપતી નથી. આ બંને મળીને માત્ર ‘ખાલી કેલરી’ આપે છે, જે પેટ તો ભરે છે પણ શરીરને જરૂરી શક્તિ આપતા નથી.
બાળકોના સ્વાસ્થ્ય પર થતી વિપરીત અસરો
1. એનીમિયા (લોહીની ઉણપ) નું જોખમ
ચામાં ‘ટેનિન’ નામનું તત્વ હોય છે. આ તત્વ શરીરમાં આયર્ન (લોહતત્વ) ના શોષણને અટકાવે છે. જો બાળકો દરરોજ સવારે ચા પીવે, તો તેમના શરીરમાં આયર્નની ઉણપ સર્જાય છે, જે આગળ જતાં એનીમિયામાં પરિણમે છે. તેનાથી બાળકની શારીરિક વૃદ્ધિ અટકી શકે છે.
2. એકાગ્રતામાં ઘટાડો અને ચિડચિડાપણું
બિસ્કિટમાં ખાંડનું પ્રમાણ ખૂબ વધારે હોય છે. જ્યારે બાળક સવારે ખાંડવાળા બિસ્કિટ ખાય છે, ત્યારે તેના બ્લડ શુગર લેવલમાં એકાએક ઉછાળો આવે છે અને થોડીવારમાં તે ઝડપથી ઘટી જાય છે. શુગરના આ ઉતાર-ચઢાવને કારણે બાળક ચિડચિડું બને છે, તેનું અભ્યાસમાં ધ્યાન લાગતું નથી અને તેને વારંવાર ગળી વસ્તુઓ ખાવાની ઈચ્છા થાય છે.
3. ઊંઘ અને વર્તણૂક પર અસર
ચામાં કેફીન (Caffeine) હોય છે, જે બાળકોની નાજુક સિસ્ટમ માટે યોગ્ય નથી. સવારની ચા બાળકની રાત્રિની ઊંઘમાં ખલેલ પહોંચાડી શકે છે અને તેનામાં બેચેની વધારી શકે છે. કેફીનની અસરથી બાળકની વર્તણૂક પણ પ્રભાવિત થાય છે.
4. સ્થૂળતા અને દાંતની સમસ્યાઓ
વધુ પડતી ખાંડ માત્ર ડાયાબિટીસનું જ જોખમ નથી વધારતી, પણ બાળકોમાં નાની ઉંમરે જ ઓબેસિટી એટલે કે સ્થૂળતા લાવી શકે છે. વળી, મેદો અને ખાંડ દાંતમાં સડો પણ પેદા કરે છે.
5. રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) માં ઘટાડો
જ્યારે બાળકને પૂરતું પોષણ મળતું નથી, ત્યારે તેની ઈમ્યુનિટી નબળી પડી જાય છે. આવા બાળકો જલ્દી થાકી જાય છે અને વારંવાર બીમાર પડે છે. ખાસ કરીને હાડકાના વિકાસ માટે જરૂરી કેલ્શિયમ અને સ્નાયુઓ માટે જરૂરી પ્રોટીનની ઉણપ સર્જાય છે.
6. યાદશક્તિ પર માઠી અસર
નબળો નાસ્તો સીધી રીતે બાળકના મગજ પર અસર કરે છે. પૂરતા પોષણના અભાવે બાળકની યાદશક્તિ નબળી પડી શકે છે, જેનાથી તેના શૈક્ષણિક પ્રદર્શનમાં ઘટાડો જોવા મળે છે.
પૌષ્ટિક નાસ્તાના શ્રેષ્ઠ વિકલ્પો
પેરેન્ટ્સ તરીકે આપણે સમજવાની જરૂર છે કે થોડી મહેનતથી આપણે બાળકને પૌષ્ટિક નાસ્તો આપી શકીએ છીએ. અહીં કેટલાક હેલ્ધી વિકલ્પો છે:
-
વેજીટેબલ પોહા: સિંગદાણા અને પુષ્કળ શાકભાજી નાખેલા પૌષ્ટિક પોહા.
-
મિક્સ વેજીટેબલ પરાઠા: ઘઉંના લોટના પરાઠા જેમાં દહીંનો ઉપયોગ કરી શકાય.
-
ઓટ્સ દલિયા: દૂધ અને તાજા ફળો સાથે ઓટ્સ.
-
ઈડલી-સંભાર: નાળિયેરની ચટણી સાથે હળવો અને પૌષ્ટિક દક્ષિણ ભારતીય નાસ્તો.
-
પનીર સ્ટફિંગ ચિલ્લા: બેસનના ચિલ્લામાં પનીર ભરીને પ્રોટીનયુક્ત નાસ્તો તૈયાર કરો.
-
બાફેલા ઈંડા અને ટોસ્ટ: જો તમે ઈંડા ખાતા હોવ, તો આ પ્રોટીનનો શ્રેષ્ઠ સ્ત્રોત છે.
-
ફ્રૂટ સ્મૂધી: દૂધ, ડ્રાય ફ્રૂટ્સ અને બીજ (Seeds) સાથેની સ્મૂધી.
-
ઉપમા: રવા કે સોજીના શાકભાજીયુક્ત ઉપમા.
-
પીનટ બટર સેન્ડવિચ: આખા અનાજની (Whole grain) બ્રેડ સાથે પીનટ બટર કે પનીર સેન્ડવિચ.
પેરેન્ટ્સ માટે ખાસ સલાહ
બાળકો એ નથી કરતા જે આપણે તેમને કહીએ છીએ, તેઓ એ કરે છે જે આપણે કરીએ છીએ. જો તમે પોતે સવારે ચા-બિસ્કિટ ખાશો, તો બાળક પણ એ જ માંગશે. તેથી, પરિવારના તમામ સભ્યોએ હેલ્ધી બ્રેકફાસ્ટ લેવાની ટેવ પાડવી જોઈએ.
સવારનો નાસ્તો એ ‘ઇંધણ’ છે જે તમારા બાળકની ગાડીને આખો દિવસ દોડાવશે. ચા-બિસ્કિટની ‘ખાલી કેલરી’ છોડીને પ્રોટીન અને ફાઇબરયુક્ત નાસ્તો અપનાવો. યાદ રાખો, મજબૂત શરીર અને તેજસ્વી મગજ પ્લેટમાં પીરસવામાં આવતા પૌષ્ટિક ખોરાકથી જ બને છે.
