૨૦% થી ૪૦% સુધી ઘટી શકે છે લાઈટ બિલ, બસ AC ચલાવતી વખતે રાખવી પડશે આ ખાસ ધ્યાન
ઉનાળાની ઋતુ શરૂ થતાં જ બજારોમાં એર કંડિશનર (AC) ની માંગ ખૂબ વધી જાય છે. શોરૂમથી લઈને ઓનલાઈન શોપિંગ વેબસાઈટ્સ સુધી, દરેક જગ્યાએ તમને ‘ઇન્વર્ટર AC’ (Inverter AC) ની જાહેરાતો જોવા મળશે. કંપનીઓ અને દુકાનદારો અવારનવાર એવો દાવો કરે છે કે નોર્મલ એટલે કે નોન-ઇન્વર્ટર AC ની સરખામણીમાં ઇન્વર્ટર AC ખૂબ ઓછી વીજળી વાપરે છે અને તેનાથી બિલ અડધું થઈ જાય છે.
પરંતુ શું આ દાવો સંપૂર્ણપણે સાચો છે? ઘણા લોકો માત્ર વીજળી બચાવવાના નામે આંખ બંધ કરીને મોંઘું ઇન્વર્ટર AC ખરીદી લે છે, જ્યારે વાસ્તવિકતા એ છે કે તેની બચત તમારા ઉપયોગ કરવાની રીત અને જરૂરિયાત પર આધાર રાખે છે. જો તમે પણ આ ઉનાળામાં તમારા ઘર કે ઓફિસ માટે નવું AC ખરીદવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો પૈસા ખર્ચતા પહેલા એ સમજવું જરૂરી છે કે આ ટેકનોલોજી કેવી રીતે કામ કરે છે અને કઈ પરિસ્થિતિઓમાં તમને તેનો અસલી ફાયદો મળશે.
આખરે શું છે ઇન્વર્ટર ટેકનોલોજી અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
આ સત્ય જાણવા માટે સૌથી પહેલા આપણે એ સમજવું પડશે કે એક સાધારણ AC અને ઇન્વર્ટર AC ના કામ કરવાની પદ્ધતિમાં શો તફાવત છે. બંને વચ્ચેનો સૌથી મોટો તફાવત તેમના કોમ્પ્રેસર (Compressor) ચાલવાની ટેકનોલોજીમાં હોય છે.
નોર્મલ (નોન-ઇન્વર્ટર) ACની રીત:
સાધારણ AC નું કોમ્પ્રેસર માત્ર બે જ મોડ પર કામ કરે છે— કાં તો તે પૂરી ઝડપથી ‘ઓન’ (ON) રહેશે અથવા તો સંપૂર્ણપણે ‘ઓફ’ (OFF) થઈ જશે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે રૂમનું તાપમાન 24°C સેટ કર્યું છે, તો કોમ્પ્રેસર પૂરી તાકાતથી ત્યાં સુધી ચાલશે જ્યાં સુધી રૂમ એટલો ઠંડો ન થઈ જાય. જેવું તાપમાન 24°C પર પહોંચશે, કોમ્પ્રેસર બંધ થઈ જશે. આ પછી જેવો રૂમ ફરીથી થોડો ગરમ થશે, કોમ્પ્રેસર ફરીથી પૂરી ક્ષમતા સાથે ચાલુ થશે. કોમ્પ્રેસરના આ વારંવાર સંપૂર્ણપણે બંધ થવા અને ફરીથી ચાલુ (સ્ટાર્ટ) થવામાં ખૂબ જ વધારે વીજળી વપરાય છે.
ઇન્વર્ટર AC ની સ્માર્ટ રીત:
આનાથી વિપરીત, ઇન્વર્ટર AC નું કોમ્પ્રેસર ક્યારેય પણ સંપૂર્ણપણે બંધ થતું નથી. તે સતત ચાલતું રહે છે. જ્યારે રૂમ તમારા સેટ કરેલા તાપમાન (જેમ કે 24°C) પર પહોંચી જાય છે, ત્યારે કોમ્પ્રેસર પોતાની સ્પીડ (ઝડપ) ને ખૂબ જ ધીમી કરી નાખે છે. તે બસ એટલી જ વીજળી લે છે જેનાથી રૂમનું તાપમાન સ્થિર (Stable) જળવાઈ રહે. તેને વારંવાર બંધ થઈને નવેસરથી સ્ટાર્ટ થવું પડતું નથી, તેથી તે વધારાના વીજ વપરાશને બચાવી લે છે. આ જ કારણે તેને વધારે એનર્જી એફિશિયન્ટ માનવામાં આવે છે.
શું ખરેખર વીજળીનું બિલ ઓછું આવે છે? જાણો ગ્રાઉન્ડ રિયાલિટી
શું ખરેખર વીજળીનું બિલ ઓછું આવે છે? જાણો ગ્રાઉન્ડ રિયાલિટીહા, એ વાત સાચી છે કે ઇન્વર્ટર AC વીજળી બચાવે છે, પરંતુ તે કોઈ એવી જાદુઈ મશીન નથી કે જે દરેક પરિસ્થિતિમાં તમારા બિલને સીધું અડધું કરી દે. વીજળીની વાસ્તવિક બચત કેટલાક પરિબળો પર આધાર રાખે છે:
-
ઉપયોગનો સમય (Usage Hours): ઇન્વર્ટર AC નો અસલી ફાયદો ત્યારે જ મળે છે જ્યારે તેને લાંબા સમય સુધી ચલાવવામાં આવે. જો તમારું AC રોજનું 6 થી 8 કલાક કે તેથી વધુ ચાલે છે, તો ઇન્વર્ટર ટેકનોલોજી 20% થી 40% સુધી વીજળીની બચત કરી શકે છે. પરંતુ જો તમે AC માત્ર 1 કે 2 કલાક માટે જ ચલાવો છો, તો વીજળીના બિલમાં તમને કોઈ ખાસ તફાવત જોવા નહીં મળે.
-
રૂમની બનાવટ અને તાપમાનનું સેટિંગ: જો તમારા રૂમમાં સીધો તડકો આવતો હોય, બારીઓ ખુલ્લી રહેતી હોય અથવા રૂમની સાઈઝ AC ની ક્ષમતા કરતા મોટી હોય, તો કોમ્પ્રેસરને સતત ફાસ્ટ સ્પીડ પર કામ કરવું પડશે. આવા સમયે ઇન્વર્ટર AC પણ વધુ વીજળી વાપરશે. આ સિવાય, જો તમે તાપમાનને 16°C કે 18°C પર સેટ કરીને રાખશો, તો પણ વીજળીની બચત ઓછી થશે. નિષ્ણાતોના મતે, 24°C થી 26°C નું તાપમાન સ્વાસ્થ્ય અને વીજળીની બચત બંને માટે સૌથી બેસ્ટ હોય છે.
ઇન્વર્ટર અને નોન-ઇન્વર્ટર AC: મુખ્ય તફાવત
ખરીદી કરતી વખતે તમારે આ બંને વચ્ચેના તફાવતને સારી રીતે સમજી લેવો જોઈએ, જેથી તમે સાચો નિર્ણય લઈ શકો:
| વિશેષતા | ઇન્વર્ટર AC (Inverter AC) | નોન-ઇન્વર્ટર AC (Normal AC) |
| શરૂઆતની કિંમત | આ થોડું મોંઘું હોય છે. | આ ઇન્વર્ટર મોડલની સરખામણીમાં સસ્તું હોય છે. |
| વીજ વપરાશ | લાંબા સમય સુધી ચલાવવા પર વીજળી ઘણી ઓછી વપરાય છે. | કોમ્પ્રેસર વારંવાર ચાલુ-ધંધ થવાથી વીજળી વધુ લાગે છે. |
| કૂલિંગ અને આરામ | રૂમ હંમેશા એકસરખો ઠંડો રહે છે, તાપમાન વધ-ઘટ થતું નથી. | કોમ્પ્રેસર બંધ થવા પર થોડી ગરમી અને ચાલુ થવા પર વધુ ઠંડી લાગી શકે છે. |
| અવાજ (Noise) | આ ખૂબ જ શાંત હોય છે અને બિલકુલ અવાજ કરતું નથી. | કોમ્પ્રેસરના વારંવાર ઓન-ઓફ થવાથી થોડો અવાજ વધુ થાય છે. |
| જાળવણી (Maintenance) | તેના પાર્ટ્સ અને ગેસ રિપેરિંગનો ખર્ચ થોડો વધારે હોય છે. | તેની સર્વિસિંગ અને મેન્ટેનન્સનો ખર્ચ પ્રમાણમાં ઓછો હોય છે. |
નવું AC ખરીદતા પહેલા આ 4 બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો
માત્ર ‘ઇન્વર્ટર’ શબ્દ જોઈને જ AC ન ખરીદો. શોરૂમ પર જતાં પહેલાં તમારી જરૂરિયાતનું મૂલ્યાંકન આ પોઈન્ટ્સના આધારે કરો:
-
રૂમનું કદ અને ટન ક્ષમતા (Ton Capacity): તમારા રૂમના હિસાબે જ સાચા ટનનું AC પસંદ કરો. 100 થી 120 સ્ક્વેર ફીટના નાના રૂમ માટે 1 ટન, 150 થી 180 સ્ક્વેર ફીટના મધ્યમ રૂમ માટે 1.5 ટન અને તેનાથી મોટા રૂમ માટે 2 ટનનું AC નક્કી કરો. ખોટી ક્ષમતાનું AC પસંદ કરવાથી વીજળીનું બિલ હંમેશા વધારે જ આવશે.
-
સ્ટાર રેટિંગ (Star Rating): સ્ટાર રેટિંગ જેટલું ઊંચું હશે, AC એટલી જ ઓછી વીજળી વાપરશે. જો તમારું બજેટ હોય, તો હંમેશા 4 સ્ટાર કે 5 સ્ટાર રેટિંગવાળું ઇન્વર્ટર AC જ ખરીદો. આ શરૂઆતમાં થોડું મોંઘું લાગી શકે છે, પરંતુ 1-2 વર્ષમાં જ તે વીજળી બિલની બચત દ્વારા પોતાના વધારાના પૈસા વસૂલ કરી દે છે.
-
પોતાની જરૂરિયાતને ઓળખો: જો તમે આ AC ઘરના લિવિંગ રૂમ કે બેડરૂમ માટે લઈ રહ્યા છો, જ્યાં ઉનાળામાં આખી રાત કે આખો દિવસ AC ચાલવાનું છે, તો આંખ બંધ કરીને ઇન્વર્ટર AC જ લો. આનાથી વિપરીત, જો તમે કોઈ એવા રૂમ કે દુકાન માટે AC લઈ રહ્યા છો જ્યાં તેનો ઉપયોગ દિવસમાં માત્ર 2-3 કલાક જ થવાનો છે, તો તમારા માટે નોન-ઇન્વર્ટર AC પણ એક બજેટ-ફ્રેન્ડલી અને યોગ્ય વિકલ્પ હોઈ શકે છે.
-
બ્રાન્ડ અને સર્વિસિંગ: હંમેશા એવા બ્રાન્ડની પસંદગી કરો જેની આફ્ટર-સેલ્સ સર્વિસ (વેચાણ પછીની સેવા) તમારા વિસ્તારમાં સારી હોય. ઇન્વર્ટર AC માં એડવાન્સ સર્કિટ બોર્ડ્સ (PCB) હોય છે, તેથી તેની સમયસર પ્રોફેશનલ સર્વિસિંગ થવી ખૂબ જ જરૂરી છે.
ટૂંકમાં કહીએ તો કંપનીઓનો આ દાવો સંપૂર્ણપણે સાચો છે કે ઇન્વર્ટર AC વીજળી બચાવે છે, શરત માત્ર એટલી જ કે તમારો દૈનિક વપરાશ ઓછામાં ઓછો 5-6 કલાકનો હોવો જોઈએ. જો તમારો ઉપયોગ ખૂબ જ ઓછો છે, તો મોંઘા ઇન્વર્ટર AC પર વધુ પૈસા ખર્ચવાનો કોઈ ખાસ અર્થ રહેતો નથી. તેથી, જાહેરાતોના ભ્રમમાં આવવાના બદલે તમારા બજેટ, રૂમની સાઈઝ અને તમારા ડેઈલી યુઝ (ઉપયોગની પેટર્ન) ને ધ્યાનમાં રાખીને જ સાચો નિર્ણય લો, જેથી તમને ઠંડી હવાની સાથે-સાથે ખિસ્સાને પણ રાહત મળે.
