જમીન સ્વાસ્થ્ય પર ભાર સાથે ડેસર તાલુકામાં પ્રાકૃતિક કૃષિ માર્ગદર્શન કાર્યક્રમ
વડોદરા જિલ્લાના ડેસર તાલુકાના ડુંગરીપુરા ખાતે આવેલા ‘ઓમ નારાયણ કૃપા’ મોડલ ફાર્મમાં કૃષિ સખીઓ અને સી.આર.પી. (CRP) બહેનો માટે પ્રાકૃતિક કૃષિની એક દિવસીય તાલીમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. વહીવટી તંત્ર દ્વારા ગ્રામીણ મહિલાઓને ખેતીના આધુનિક અને ઝેરમુક્ત આયામોથી અવગત કરાવવા માટે આ સરાહનીય પગલું લેવામાં આવ્યું છે.
માત્ર જીવામૃત નહીં, જમીનનું સ્વાસ્થ્ય છે સર્વોપરી
આ તાલીમ દરમિયાન એગ્રી આસિસ્ટન્ટ અજયભાઈ બારીયા અને મહેશભાઈ પટેલિયાએ પ્રાકૃતિક ખેતીના ગહન પાસાઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. સામાન્ય રીતે પ્રાકૃતિક ખેતીને માત્ર જીવામૃત કે બીજામૃત સુધી સીમિત માનવામાં આવે છે, પરંતુ આ તાલીમમાં નીચેના મહત્વના મુદ્દાઓ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો:
-
લીલો પડવાશ: જમીનની ફળદ્રુપતા વધારવા માટે લીલા પડવાશના મહત્વ વિશે સમજૂતી અપાઈ.
-
નો-ટિલેજ (ઓછી ખેડ): જમીનના સૂક્ષ્મજીવાણુઓને બચાવવા માટે બિનજરૂરી ઊંડી ખેડ ન કરવા સલાહ અપાઈ.
-
વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ: ખેતરના કચરાને બાળવાને બદલે તેને ખેતરમાં જ સડવા દઈને જમીનમાં સેન્દ્રીય કાર્બન વધારવાની રીત શીખવવામાં આવી.
ખેડૂતોનો સંવાદ અને પ્રતિભાવ
તાલીમની સાથે કૃષિ સખીઓએ સ્થાનિક ખેડૂતો સાથે સ્થળ પર બેઠક યોજી હતી. આ બેઠકમાં ખેડૂતોએ પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવામાં આવતા અનુભવો અને પડકારો વિશે મુક્તમને ચર્ચા કરી હતી. ખેડૂતોના મંતવ્યોની કર્મચારીઓ દ્વારા વિશેષ નોંધ લેવામાં આવી હતી, જેથી ભવિષ્યમાં ખેડૂતલક્ષી આયોજન વધુ સચોટ બની શકે.
