EPFO વ્યાજદર ૨૦૨૫-૨૬: નોકરીયાત વર્ગ માટે વ્યાજદર ૮.૨૫% પર યથાવત; નિષ્ક્રિય ખાતાધારકોને મળશે રિફંડ
૩ માર્ચ, ૨૦૨૬ના રોજ નોકરીયાત વર્ગ માટે નાણાકીય મોરચે એક મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સતત ત્રીજા વર્ષે પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PF) પરના વ્યાજદરમાં કોઈ ફેરફાર ન કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયની સીધી અસર દેશના કરોડો કર્મચારીઓના નિવૃત્તિ ભંડોળ પર પડશે. ચાલો જાણીએ આ નિર્ણય પાછળના કારણો અને તેની વિગતવાર અસરો.
ભારત સરકારના શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) એ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માટે વ્યાજદરોની જાહેરાત કરી દીધી છે. કેન્દ્રીય શ્રમ મંત્રી મનસુખ માંડવિયાની અધ્યક્ષતામાં મળેલી સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ટ્રસ્ટીઝ (CBT) ની ૨૩૯મી બેઠકમાં લેવામાં આવેલા નિર્ણય મુજબ, આ વર્ષે પણ પીએફ ખાતાધારકોને ૮.૨૫% ના દરે વ્યાજ આપવામાં આવશે.
સતત ત્રીજા વર્ષે વ્યાજદર સ્થિર
નોંધનીય છે કે આ સતત ત્રીજું વર્ષ છે જ્યારે EPFO એ વ્યાજદરમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી. છેલ્લે ૨૦૨૩-૨૪ માં વ્યાજદર ૮.૧૫% થી વધારીને ૮.૨૫% કરવામાં આવ્યા હતા, ત્યારથી તે આ સ્તર પર જળવાઈ રહ્યા છે. આ નિર્ણયનો લાભ દેશના આશરે ૭.૮ કરોડથી વધુ સક્રિય ગ્રાહકોને મળશે. ખાસ કરીને જ્યારે શેરબજાર અને વૈશ્વિક નાણાકીય બજારમાં અનિશ્ચિતતાનો માહોલ છે, ત્યારે સરકારે વ્યાજદર સ્થિર રાખીને મધ્યમ વર્ગની બચતને સુરક્ષિત રાખવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
વ્યાજદર યથાવત રાખવા પાછળનું ગણિત
EPFO એ એક સરકારી સંસ્થા હોવા છતાં તેનું રોકાણ સરકારી સિક્યોરિટીઝ અને ઇક્વિટી માર્કેટ (શેરબજાર) માં હોય છે. CBT ના સભ્યોના જણાવ્યા અનુસાર, ૮.૨૫% વ્યાજ આપવાથી સંસ્થાને અંદાજે ૬૫૦ કરોડ રૂપિયાની ખોટ જવાની શક્યતા છે. જોકે, પાછલા વર્ષોમાં થયેલી ૫૩૦૦ કરોડ રૂપિયાની સરપ્લસ (વધારાની રકમ) માંથી આ ખોટને ભરપાઈ કરવામાં આવશે. ચૂંટણીના માહોલ અને સામાન્ય જનતાની અપેક્ષાઓને ધ્યાનમાં રાખીને વ્યાજદરમાં ઘટાડો કરવામાં આવ્યો નથી.
EPFO વ્યાજદરનો ૧૬ વર્ષનો ચિતાર (૨૦૧૦ – ૨૦૨૬)
નીચે મુજબ છેલ્લા દોઢ દાયકાના વ્યાજદરો પર નજર કરીએ તો ખ્યાલ આવશે કે પીએફ પરનું વળતર હંમેશા ચઢાવ-ઉતાર વાળું રહ્યું છે:
| નાણાકીય વર્ષ | વ્યાજ દર (%) | નાણાકીય વર્ષ | વ્યાજ દર (%) |
| ૨૦૧૦-૧૧ | ૯.૫૦% | ૨૦૧૮-૧૯ | ૮.૬૫% |
| ૨૦૧૧-૧૨ | ૮.૨૫% | ૨૦૧૯-૨૦ | ૮.૫૦% |
| ૨૦૧૨-૧૩ | ૮.૫૦% | ૨૦૨૦-૨૧ | ૮.૫૦% |
| ૨૦૧૩-૧૪ | ૮.૭૫% | ૨૦૨૧-૨૨ | ૮.૧૦% |
| ૨૦૧૪-૧૫ | ૮.૭૫% | ૨૦૨૨-૨૩ | ૮.૧૫% |
| ૨૦૧૫-૧૬ | ૮.૮૦% | ૨૦૨૩-૨૪ | ૮.૨૫% |
| ૨૦૧૬-૧૭ | ૮.૬૫% | ૨૦૨૪-૨૫ | ૮.૨૫% |
| ૨૦૧૭-૧૮ | ૮.૫૫% | ૨૦૨૫-૨૬ | ૮.૨૫% |
નિષ્ક્રિય ખાતાધારકો માટે ખુશખબર
આ બેઠકમાં બીજો એક મોટો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે જે લાખો લોકોને સીધો ફાયદો કરાવશે. શ્રમ મંત્રાલયે એવા ૬ લાખથી વધુ ખાતાઓની ઓળખ કરી છે જે છેલ્લા ૩ વર્ષથી નિષ્ક્રિય છે અને જેમાં કોઈ વ્યવહાર થયો નથી. હવે આ ખાતામાં પડેલી રકમ સીધી જ સભ્યના લિંક થયેલા બેંક ખાતામાં જમા (Refund) કરવામાં આવશે. જો તમે લાંબા સમયથી તમારી જૂની કંપનીનો પીએફ ઉપાડ્યો નથી, તો આ સમાચાર તમારા માટે રાહતરૂપ છે.
EPFO ની ભૂમિકા અને મહત્વ
૧૯૫૨ ના અધિનિયમ હેઠળ સ્થપાયેલ EPFO આજે વિશ્વની સૌથી મોટી સામાજિક સુરક્ષા સંસ્થાઓમાંની એક છે. તે માત્ર નિવૃત્તિ સમયે ભંડોળ જ નથી આપતું, પરંતુ કર્મચારી પેન્શન યોજના (EPS) અને વીમા (EDLI) જેવી સુવિધાઓ પણ પૂરી પાડે છે. નોકરીયાત વર્ગ માટે આ એક ફરજિયાત બચત છે જે નિવૃત્તિ પછી આર્થિક ટેકો પૂરો પાડે છે.
૩ માર્ચ ૨૦૨૬ ના રોજ લેવાયેલ આ નિર્ણય સ્પષ્ટ કરે છે કે સરકાર નોકરીયાત વર્ગને નિરાશ કરવા માંગતી નથી, પરંતુ સાથે સાથે સંસ્થાની આર્થિક સ્થિરતા જાળવી રાખવા માટે સાવચેત છે. ૮.૨૫% વ્યાજ દર અન્ય બચત યોજનાઓ (જેમ કે FD) કરતા હજુ પણ ઘણો સારો છે.
