આયુષ્માન ભારત યોજના: ગરીબો માટે ₹5 લાખનું સુરક્ષા કવચ, જાણો નવા નિયમો, પાત્રતા અને અરજી પ્રક્રિયા
ભારત સરકારની ‘આયુષ્માન ભારત પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના’ (AB-PMJAY) આજે વિશ્વની સૌથી મોટી જાહેર ભંડોળ ધરાવતી આરોગ્ય વીમા યોજનાઓમાં ગણાય છે. આ યોજના હેઠળ દેશના કરોડો આર્થિક રીતે નબળા પરિવારોને દર વર્ષે ₹5 લાખ સુધીની મફત સારવાર ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગંભીર બીમારીઓ દરમિયાન લોકોને આર્થિક સંકટ અને દેવામાંથી બચાવવાનો છે.
હોસ્પિટલમાં દાખલ થવા પર ₹5 લાખ સુધીની કેશલેસ સારવાર
આયુષ્માન ભારત યોજના હેઠળ પાત્ર પરિવારોને માધ્યમિક (Secondary) અને તૃતીય (Tertiary) સ્તરની સરકારી અને માન્યતા પ્રાપ્ત ખાનગી હોસ્પિટલોમાં કેશલેસ સારવારની સુવિધા મળે છે. આમાં ઓપરેશન, ICU, દવાઓ, તપાસ, ડોક્ટરની ફી અને હોસ્પિટલનો તમામ ખર્ચ સામેલ છે.
70 વર્ષથી વધુ ઉંમરના વડીલોને મોટી ભેટ
સરકારે 11 સપ્ટેમ્બર 2024 થી વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે એક મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કર્યો છે:
- હવે 70 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના તમામ નાગરિકોને પરિવારની મર્યાદાથી અલગ ₹5 લાખનું વધારાનું ટોપ-અપ કવર આપવામાં આવે છે.
- આ સુવિધા માટે ‘આયુષ્માન વય વંદના કાર્ડ’ જારી કરવામાં આવે છે.
- આ કાર્ડ પરિવારના આયુષ્માન કાર્ડથી અલગ, વ્યક્તિગત વીમા કવચ પ્રદાન કરે છે.
કોણ લઈ શકે છે યોજનાનો લાભ? (પાત્રતા)
યોજનાની પાત્રતા મુખ્યત્વે 2011ની સામાજિક-આર્થિક જાતિ ગણતરી (SECC) પર આધારિત છે:
ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં:
- એક રૂમના કાચા મકાનમાં રહેતા પરિવારો.
- જે પરિવારમાં 16–59 વર્ષનો કોઈ સક્ષમ પુખ્ત સભ્ય ન હોય.
- જમીન વિહોણા મજૂરો અને અનુસૂચિત જાતિ (SC) તથા અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) પરિવારો.
શહેરી વિસ્તારોમાં:
- શહેરોમાં નોંધાયેલા 11 વ્યવસાયો સાથે જોડાયેલા લોકો, જેમ કે— કચરો વીણનારા, ઘરેલું કામદારો, રેકડી-પાથરણા વાળા, બાંધકામ શ્રમિકો, પ્લમ્બર, પેઈન્ટર, સિક્યુરિટી ગાર્ડ અને ડ્રાઈવર.
2024માં ઉમેરાયેલા નવા લાભાર્થીઓ:
- આશા (ASHA) કાર્યકર, આંગણવાડી કાર્યકર અને અન્ય નોંધાયેલા કલ્યાણકારી શ્રમિકો.
શું-શું કવર થાય છે અને શું નહીં?
આ યોજનામાં લગભગ 1,929 મેડિકલ અને સર્જિકલ પ્રક્રિયાઓ સામેલ છે.
- આમાં સામેલ છે: દાખલ થવાના 3 દિવસ પહેલાનો ખર્ચ અને ડિસ્ચાર્જના 15 દિવસ પછી સુધીની દવાઓ તથા તપાસ.
- આમાં સામેલ નથી: OPD સારવાર (દાખલ થયા વગર), કોસ્મેટિક સર્જરી, દાંતની સામાન્ય સારવાર (RCT), IVF (નિઃસંતાનપણું) અને અંગ પ્રત્યારોપણ (Organ Transplant).
આયુષ્માન કાર્ડ કેવી રીતે બનાવવું? (અરજી પ્રક્રિયા)
યોજના માટેની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે સરળ અને ડિજિટલ છે:
- સત્તાવાર વેબસાઇટ pmjay.gov.in પર જાઓ.
- “Am I Eligible” વિકલ્પ દ્વારા તમારી પાત્રતા તપાસો.
- પાત્ર હોવા પર આધાર (Aadhaar) આધારિત e-KYC પૂર્ણ કરો.
- તમારું ડિજિટલ આયુષ્માન કાર્ડ ડાઉનલોડ કરો. સહાયતા માટે ટોલ-ફ્રી હેલ્પલાઇન નંબર: 14555
