ચોમાસાની સિઝનમાં ફ્રિજની સંભાળ રાખવી છે જરૂરી, આ નાની ભૂલોથી બગાડી શકે છે તમારું ખાવાનું
વરસાદની ઋતુ શરૂ થતાં જ આપણા ખાવા-પીવાથી લઈને ઘરના ઇલેક્ટ્રોનિક સામાન સુધીની ખાસ કાળજી રાખવી પડે છે. આ ઋતુમાં તમે અવારનવાર અનુભવ્યું હશે કે હવામાં રહેલી ભેજ અને ઉમસ કોઈપણ જાતની જાણ કર્યા વગર ચૂપચાપ તમારા રેફ્રિજરેટર એટલે કે ફ્રિજની અંદર પણ ઘૂસી જાય છે. જ્યાં સુધી ફ્રિજની નીચે પાણી જમા થવાની સમસ્યા સામે ન આવે, સતત એક વિચિત્ર ભેજવાળી વાસ ન આવવા લાગે, ફ્રીઝરમાં ઝડપથી બરફનો જાડો થર ન જામી જાય કે પછી રાખેલો ખોરાક સમય પહેલા બગડવા ન લાગે, ત્યાં સુધી આપણને ખ્યાલ જ નથી હોતો કે ફ્રિજની અંદર કંઈક ગરબડ ચાલી રહી છે.
ચોમાસાનો આ ભેજ માત્ર તમારા ઘરની બારીઓ અને કાચ પર જ વરાળ નથી જમાવતો, પરંતુ તમારા ફ્રિજની તબિયત પર પણ ભારે પડે છે. મોટાભાગના લોકોને તેની ખબર ત્યારે પડે છે જ્યારે ઘણું નુકસાન થઈ ચૂક્યું હોય છે. આવી સ્થિતિમાં એ જાણવું ખૂબ જ જરૂરી છે કે આ ચીકણા વાતાવરણમાં તમારા ફ્રિજને બરાબર કેવી રીતે સાચવવું અને ખોરાકને સુરક્ષિત કેવી રીતે રાખવો. આવો જાણીએ આવા જ કેટલાક કામના અને સરળ ઉપાયો વિશે.
૧. સૌથી પહેલા ફ્રિજનું યોગ્ય તાપમાન (Temperature) સેટ કરો
ઋતુ બદલાવાની સાથે-સાથે આપણે આપણા કપડાંથી લઈને ખાવા-પીવા સુધીમાં બદલાવ કરવો પડે છે, બિલકુલ તેમ જ ફ્રિજની સેટિંગ્સને પણ બદલવી જરૂરી બને છે. અવારનવાર લોકો એકવાર જે તાપમાન સેટ કરી દે છે, તેને આખું વર્ષ બદલતા નથી.
એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે ચોમાસાના દિવસોમાં બેક્ટેરિયાની વૃદ્ધિને ધીમી કરવા અને ફ્રિજની અંદર ભેજ (Moisture) બનતા અટકાવવા માટે ફ્રિજનું તાપમાન 2°C થી 4°C (વધુ સારું રહેશે કે તેને 3°C પર સેટ કરો) ની વચ્ચે રાખવું જોઈએ. આની સાથે જ ફ્રીઝરનું તાપમાન -18°C થી -19°C ની વચ્ચે સેટ હોવું જોઈએ. જો તમારા ફ્રિજમાં આધુનિક ફીચર્સ છે અને ઋતુ પ્રમાણે ઓટો-એડજસ્ટ કરવાનો ઓપ્શન મોજૂદ છે, તો વરિયા વગર તેનું સિઝનલ કે સ્માર્ટ-કૂલિંગ મોડ ઓન કરી દો.
૨. વારંવાર ફ્રિજનું દરવાજો ખોલવાનું બંધ કરો
વારંવાર ફ્રિજનું દરવાજો ખોલવાની ટેવ ચોમાસામાં સૌથી વધુ નુકસાન પહોંચાડે છે. આવું કરવાથી બહારની ગરમ અને ભેજવાળી હવા તરત જ ફ્રિજની અંદર ઘૂસી જાય છે, જે અંદરની ઠંડી સપાટીઓ સાથે અથડાતા જ પાણીના નાના-નાના ટીપાંમાં ફેરવાઈ જાય છે.
તેથી, ફ્રિજનું દરવાજો ખોલતા પહેલા સારી રીતે વિચારી લો કે તમારે અંદરથી કઈ વસ્તુ બહાર કાઢવાની છે. દરવાજો ખોલો, ઝડપથી તમારું કામ કરો અને તેને તરત જ બંધ કરી દો. આની સાથે જ એ પણ સુનિશ્ચિત કરો કે દરવાજાની સીલિંગ (રબર) પૂરી રીતે બંધ થઈ રહી છે કે નહીં, જેથી કોઈપણ પ્રકારનું એર લીકેજ ન થઈ શકે.
૩. પાણીના ટીપાં દેખાઈ રહ્યા છે? તો ગભરાશો નહીં, આ કોઈ ખામી નથી
ઘણીવાર લોકો ફ્રિજની અંદર કે બહાર પાણીના ટીપાં જોઈને ડરી જાય છે કે ક્યાંક ફ્રિજ ખરાબ તો નથી થઈ ગયું ને. તમને જણાવી દઈએ કે ફ્રિજની અંદર કે બહાર ભેજ દેખાવું એ આ ઋતુની વધુ હ્યુમિડિટી (Humidity) ની એક નેચરલ રીએક્શન છે, કોઈ પ્રોડક્ટ ડિફેક્ટ નથી.
ખૂબ જ ઓછા તાપમાન પર ફ્રિજ ચલાવવું, જરૂરિયાત કરતા વધુ સામાન ભરી દેવો, દરવાજાનું રબર ઢીલું હોવું અથવા તો રસોડામાં યોગ્ય વેન્ટિલેશન ન હોવું આ સમસ્યાને વધુ વધારી દે છે. જો બહાર પાણીના ટીપાં જમા થઈ જાય, તો તેને કોઈપણ સૂકા અને સાફ સૂતરાઉ કાપડથી સરળતાથી લૂછી શકાય છે. એક્સપર્ટ્સનું સ્પષ્ટપણે માનવું છે કે ચોમાસાના દિવસોમાં માત્ર કૂલિંગ પાવર પર જ નહીં, પરંતુ મોઈશ્ચર મેનેજમેન્ટ પર સૌથી વધુ ધ્યાન આપવાની જરૂર હોય છે.
૪. ફ્રિજની આસપાસ વેન્ટિલેશનનું પૂરેપૂરું ધ્યાન રાખો
અવારનવાર લોકો રસોડામાં જગ્યા બચાવવા માટે ફ્રિજને દીવાલ સાથે અડાડીને અથવા બિલકુલ ટાઈટ ખૂણામાં મૂકી દે છે. ચોમાસામાં આવું બિલકુલ ન કરો.
ફ્રિજને હંમેશાં દીવાલોથી થોડું દૂર (ઓછામાં ઓછી 4 થી 6 ઇંચની દૂરી પર), સીધા સૂર્યપ્રકાશ અને ભેજવાળા ખૂણાઓથી બચાવીને રાખો. જ્યારે ફ્રિજને પાછળની તરફથી યોગ્ય એર ગેપ મળે છે, ત્યારે કોમ્પ્રેસર અને કૂલિંગ કોઈલ્સ વગર વધુ વીજળીના વપરાશ કર્યા આસાનીથી ગરમી (Heat) ને બહાર કાઢી શકે છે.
૫. દરેક શેલ્ફને ઠૂંસી-ઠૂંસીને ઓવરલોડ ન કરો
ફ્રિજની ક્ષમતા કરતા વધુ સામાન ભરી દેવો એ ચોમાસામાં તમારા માટે મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે. વધુ સામાન ભરવાથી ફ્રિજની અંદર ઠંડી હવામાનનું સર્ક્યુલેશન અસી જાણે અટકી જાય છે.
ખાવાના ડબ્બાઓ અને વાસણોની વચ્ચે હંમેશાં થોડી જગ્યા (ગેપ) છોડો જેથી હવા આસાનીથી ફરી શકે. આ ઉપરાંત, ફ્રિજની શેલ્ફ પર પ્લાસ્ટિક કે ડેકોરેટિવ શેલ્ફ લાઇનર્સ બિછાવવાથી બચો, કારણ કે તે હવાના પ્રવાહ (Air Flow) ને પૂરેપૂરો રોકી દે છે.
૬. ચોમાસામાં ફૂડ સ્ટોરેજના કેટલાક જરૂરી નિયમો
-
ઠંડુ કરીને રાખો: કોઈપણ ગરમ ખોરાક કે શાકભાજી સીધા ફ્રિજમાં ક્યારેય ન મૂકો. તેને પૂરેપૂરું ઓરડાના તાપમાન (Room Temperature) પર ઠંડુ થવા દો, ત્યારબાદ જ ફ્રિજની અંદર મૂકો.
-
ાંકીને રાખો: ફ્રિજમાં રાખવામાં આવતા તમામ વાસણોને હંમેશાં સારી રીતે ઢાંકીને અથવા એર ટાઈટ ડબ્બાઓમાં સીલ કરીને રાખો જેથી ભેજ ખોરાકની અંદર ન જઈ શકે.
-
સુખવીને રાખો: બજારથી લાવવામાં આવેલી લીલી શાકભાજી અને ફળોને ધોયા પછી સારી રીતે સૂકવી લો, ત્યારબાદ જ સ્ટોર કરો.
-
મેશ બેગનો ઉપયોગ કરો: ભેજ અને સડવાથી બચાવવા માટે ફળ અને શાકભાજીને સૂતરાઉ કપડાની થેલીઓ, મેશ બેગ કે પેપર ટાવલમાં લપેટીને રાખો.
૭. ડોર ગૅસ્કેટની સફાઈ, ડીફ્રોસ્ટિંગ અને પાવર બેકઅપ
ચોમાસા દરમિયાન, ફ્રિજ પરનો રબર સીલ (દરવાજાનો ગાસ્કેટ) ભેજ અને ફૂગને આકર્ષે છે, જેનાથી ફૂગ વધવાનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે વધે છે. તેથી, દર અઠવાડિયે હળવા ગરમ પાણી અને સરકોના મિશ્રણનો ઉપયોગ કરીને તેને સારી રીતે સાફ કરો.
ચોમાસાના આ દિવસોમાં ફ્રિજને બરાબર રાખવું એ કોઈ ખૂબ મોટું કામ નથી, બસ તમારે કેટલીક નાની-નાની બાબતોનું ધ્યાન રાખવાનું છે—જેમ કે તાપમાનને યોગ્ય રાખવું, ફ્રિજનું દરવાજો ઓછામાં ઓછું ખોલવું, ગૅસ્કેટની નિયમિત સફાઈ કરવી, ઓવરલોડિંગથી બચવું અને અંદર હવાનું યોગ્ય સર્ક્યુલેશન જાળવી રાખવું. આ નાની-નાની મેન્ટેનન્સ હેક્સ તમારા ફ્રિજની લાઈફ તો વધારશે જ, સાથે જ તમારા મોંઘા અને સ્વાદિષ્ટ ખોરાકને આખી સિઝન બિલકુલ ફ્રેશ અને સુરક્ષિત રાખશે.
